Οι λέξεις είναι όπλα -γεμάτα...

Λάμπρος Τσουκνίδας, Athens Voice, 11/03/2007

Επικοινωνία χωρίς σαφήνεια στο λόγο, δεν είναι εφικτή. Η ασάφεια και η, λιγότερο ή περισσότερο συνειδητή διαστρέβλωση των νοημάτων, των λέξεων των ίδιων, ενδέχεται να οδηγήσει σε ακύρωση οποιασδήποτε δυνατότητας επικοινωνίας μεταξύ ατόμων ή ομάδων αφού κάθε λέξη θα σημαίνει κάτι διαφορετικό για τον καθένα. Ακόμη χειρότερα: η αλλαγή του νοήματος μιας λέξης μπορεί να οδηγήσει στην απενοχοποίηση (ή τη νομιμοποίηση) αυτού που συμβολίζει...

Ο γράφων άκουγε τις προάλλες μια κοπέλα να εξηγεί στη φίλη της "πόσο φασίστας" είναι ο νέος προϊστάμενός της. Τι είχε κάνει αυτός ο κύριος; Παρατηρήσεις σε όποιον καθυστερούσε, έστω και 5 λεπτά, να εμφανιστεί στη δουλειά... Αυτό, δηλαδή, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως "υπερβολή", "προσπάθεια επιβολής", "μαλακία", "τσαμπουκάς", "αυταρχισμός" -απαριθμήσαμε μερικές κοινότατες και γνωστότατες λέξεις- χαρακτηρίστηκε με έναν πολιτικό όρο άσχετο (και βαρύτερο) από τη συμπεριφορά στην οποία αποδόθηκε... Το χειρότερο; Ο "φασισμός" απενοχοποιείται, νομιμοποιείται να ξαναμπεί στην καθημερινότητα μας για να σηματοδοτήσει απλές καθημερινές παρεκτροπές...

Ο όρος, και ό,τι σηματοδοτεί, απενοχοποιείται ακόμη χειρότερα όταν κάποιος σαν τον κ. Καραμανλή -όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου του στις Βρυξέλλες- χαρακτηρίζει "φαινόμενα φασισμού" τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας. Δηλαδή, οι δεκαπεντάχρονοι μπορούν να υποθέτουν άφοβα ότι αυτός ο φοβερός φασισμός που τόσες φορές έχουν ακούσει, είναι απλώς μερικές μολότοφ, αρκετή φασαρία και πολύς χαοτικός και καταστροφικός μηδενισμός; Αυτό είναι όλο;

Γιατί όχι; Εδώ ήρθε ένας βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος, ο κ. Κ.Τασούλας, να δηλώσει ευθαρσώς και μάλιστα μέσα στην αίθουσα του Κοινοβουλίου που η χούντα απαγόρευσε (δες στα πρακτικά της κοινοβουλευτικής συζήτησης της 7ης Μαρτίου, σημεία 8ΒΑ και 8GM): "θέλω να πω ότι η απειλή να χαρακτηριστείς ότι εκστομίζεις χουντικές απόψεις δεν πτοεί πλέον κανέναν" και να εξηγήσει ότι "χούντα είναι αυτοί που έχουν διαλύσει τα πανεπιστήμια, χούντα είναι αυτοί οι οποίοι κρύβονται μέσα στο καταχρηστικό άσυλο" -άντε να εξηγήσεις μετά σε ένα δεκαπεντάχρονο μελλοντικό ψηφοφόρο, ο οποίος μπερδεύει την 25η Μαρτίου με την 28η Οκτωβρίου, τι είναι χούντα και σε τι διαφέρει από τους χουλιγκανισμούς που έπονται κάθε πανεκπαιδευτικού συλλαλητηρίου...

Το κακό είναι ότι και η αριστερά αρέσκεται να χρησιμοποιεί λάθος τις λέξεις... Όταν γίνεται λόγος για "πρακτικές χούντας" από την αστυνομία, όταν ο λαϊκοδεξιός αυταρχισμός του κ. Πολύδωρα συγκρίνεται με τον δικτάτορα Παπαδόπουλο ή όταν ο γνωστός υπερασπιστής των εκλεκτών, Γιάννης Πρετεντέρης ταυτίζεται με τον Μαστοράκη, τότε και η αριστερά, ασχέτως προθέσεων, απενοχοποιεί τη χούντα -όπως την ανενοχοποιεί και το ΠΑΣΟΚ ή η ΝΔ αποκαλώντας "χούντα", ο ένας την κυβέρνηση του άλλου... Διότι, πώς να το κάνουμε, ο Μαστράκης ανέκρινε φοιτητές που μετά θα πηγαίναν στο κελί τους, ο Παπαδόπουλος είχε βάλει τη χώρα στο γύψο και η αστυνομία επί χούντας δεν χρησιμοποιούσε απλώς τα γκλομπς για να ματώνει κεφάλια σε πλατείες (μπροστά στις κάμερες) αλλά και για να κάνει φάλαγγα -ε, αν δεν καταλαβαίνουμε τη διαφορά...

Το πρόβλημα με αυτή τη χρήση των λέξεων είναι ότι οφείλεται στο ότι, λιγότερο ως περισσότερο συνειδητά, αναγνωρισμένες, κοινοβουλευτικές δυνάμεις, χτίζουν το μύθο που θέλουν να ζήσουν... Και μέσα σε αυτό το μύθο βουτάνε και οι ακραίοι... Επιστρέφουν, με τον πιο virtual τρόπο, στο παρελθόν για να ξαναζήσουν ηρωικά -και εκεί συναντούν αυτούς που θεωρούν αντιπάλους οι οποίοι, με την αρωγή τους ουσιαστικά, απενοχοποιούν αυτό το παρελθόν στα μάτια του πλήθους που καταλήγει να θεωρεί "φασισμό" τον αυταρχισμό του προϊσταμένου...

Το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό. Διεθνώς, η μετακομμουνστική (και νεοκομμουνιστική) αριστερά συνηθίζει να εκτοξεύει συνθήματα που ταυτίζουν τις ΗΠΑ με τη ναζιστική Γερμανία. Βοηθώντας απλώς -και ασχέτως προθέσεων- στην υποβάθμιση στο συλλογικό (υπο)συνείδητο της σημασίας των μοναδικών στην ιστορία εγκλημάτων που πιστώνεται ο χιτλερισμός: από το Ολοκαύτωμα μέχρι τα Καλάβρυτα που συνέβησαν σε κάθε μια από τις κατεχόμενες χώρες της Ευρώπης. Υπάρχουν λέξεις για να χαρακτηρίσεις ορισμένες πρακτικές των ΗΠΑ: το "εγκλήματα πολέμου", δηλαδή, φαντάζει "ελαφρύ";

Προς τι λοιπόν οι ταυτίσεις με ιστορικές περιόδους. Για να γίνει πειστικότερη η αναγόρευση του αντιπάλου ως απόλυτου κακού; Μήπως, αυτή η τακτική -που εφαρμόζεται στη διεθνή σκηνή και στην εγχωρία σκακιέρα κάθε χώρας- θυμίζει τελικά το μανιχαϊστικό φονταμενταλισμό του Μπους;

Μήπως ένα κομμάτι της Αριστεράς πρέπει να αντιληφθεί ότι, όσοι μεν θυμούνται ή απλώς φροντίζουν να μάθουν, δεν θα πεισθούν από τις ιστορικές απλουστεύσεις και ισοπεδώσεις στις οποίες προσφεύγει... Όσοι, πάλι, δεν γνωρίζουν, θα μάθουν να υποτιμούν και άλλο τις διαφορές και έτσι όπως πάνε από το ΠΑΣΟΚ της κάθε χώρας στην αντίστοιχη Ν.Δ., κινδυνεύουμε να τους δούμε να περνούν με περισσή ευκολία στο δεξιότερο άκρο του πολιτικού τόξου...

Τελεία εδώ, όχι για άλλο λόγο αλλά επειδή η πολιτική πραγματικότητα, είναι βέβαιο, θα βάλει άνω τελεία υποχρεώνοντάς μας να ξαναμιλήσουμε σχετικά. Ως τότε, υπάρχει για διάβασμα ένα εξαιρετικό άρθρο -αφιερωμένο στην αριστερά, γιατί αυτή μας ενδιαφέρει- του Γιάννη Βούλγαρη στα "Νέα" της 10ης Μαρτίου με τον εύγλωττο τίτλο: "Ό,τι κινείται είναι κόκκινο;".

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι