Είμαστε οι χειρότεροι της Ευρώπης σε έλλειμμα, χρέος και αξιοπιστία

Ελίζα Παπαδάκη, Αυγή της Κυριακής, 20/03/2005

Πρωταθλήτρια Ευρώπης στο δημόσιο έλλειμμα και το χρέος ανέδειξε την Ελλάδα η Eurostat για το 2004. Ανακοίνωσε προχθές το έλλειμμα 6,1% του ΑΕΠ, που από καιρό κυκλοφορούσε η ελληνική κυβέρνηση, χωρίς μάλιστα να το επιβεβαιώνει, διατηρώντας επιφυλάξεις που πιθανολογεί ότι θα το οριστικοποιήσουν ακόμα υψηλότερα. Την Ελλάδα ακολουθούν η Μάλτα (5,2%), η Πολωνία (4,8%), η Ουγγαρία (4,5%) και η Κύπρος (4,2%), ενώ μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης μόνον η Γερμανία και η Γαλλία υπερβαίνουν το όριο του 3%, εμφανίζοντας έλλειμμα 3,7% του ΑΕΠ τους.

Αλλά όλες οι άλλες χώρες με υπερβολικό έλλειμμα έχουν χρέος πολύ χαμηλότερο από την Ελλάδα: κάτω του 60% η Πολωνία και η Ουγγαρία, κάτω του 70% η Γαλλία και η Γερμανία, μεταξύ 70% και 75% η Κύπρος και η Μάλτα. Με δημόσιο χρέος 110,5% του ΑΕΠ της, και αυξημένο το 2004 έναντι του 2003 (109,3%), η Ελλάδα προηγείται της Ιταλίας (105,8%) και του Βελγίου (95,6%), που όμως παρουσιάζουν σταθερή υποχώρηση τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Αδυναμία να πιστοποιήσει τα κυβερνητικά στοιχεία δήλωσε η Eurostat για μία μόνον άλλη χώρα από τις 25, την Ιταλία, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του πρωθυπουργού Σίλβιο Μπερλουσκόνι, που καταφέρθηκε κατά μιας "παράλογης γραφειοκρατικοποίησης" και δήλωσε έτοιμος "να δώσει μάχη". Το έλλειμμα 3% που παρουσιάζει η Ιταλία, ακριβώς στο επιτρεπόμενο όριο του Συμφώνου Σταθερότητας, γεννά από καιρό απορίες, καθώς η χώρα μαστίζεται από την ίδια οικονομική στασιμότητα με τη Γερμανία και τη Γαλλία, ενώ η γενικότερη πολιτική εικόνα για τη δημοσιονομική της κατάσταση είναι αρκετά χειρότερη. Και το 2,9% που είχε παρουσιάσει το 2003 άλλωστε είχε εγείρει αμφισβητήσεις.

Το ελληνικό υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, αντίθετα, μη έχοντας κανένα περιθώριο να αντιπαρατεθεί στις Βρυξέλλες, επέρριψε την εκρηκτική επιδείνωση των μεγεθών του 2004 - έτος που είχε την ευθύνη της διακυβέρνησης τους 10 από τους 12 μήνες - για άλλη μια φορά στην "κληρονομιά της δημοσιονομικής αταξίας που άφησαν οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ", για να τονίσει ότι "συνεργάζεται πλέον στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της πολιτικής διαφάνειας που ακολουθεί σταθερά". Σε συνεργασία με την Επιτροπή δήλωσε έτσι ότι θα αντιμετωπίσει "τις εκκρεμότητες του παρελθόντος". Αλλά οι επιφυλάξεις που πρόβαλε η Eurostat αφορούν κυρίως ασυνέπειες στην καταγραφή των ροών πόρων μεταξύ Ελλάδας και κοινοτικού προϋπολογισμού και ακόμα στα μη οριστικοποιημένα στοιχεία για καθυστερούμενες δαπάνες των νοσοκομείων και για τις κρατικές ολυμπιακές δαπάνες, ζητήματα που δεν μπορούν να αναχθούν σε προηγούμενες κυβερνήσεις.

Κανένα σχόλιο δεν έκανε το υπουργείο για τις συνέπειες της αναμενόμενης περαιτέρω επιδείνωσης των μεγεθών του 2004 ούτε αποπειράθηκε να ερμηνεύσει τη διπλή του διάψευση: της πρόβλεψης του προϋπολογισμού του για το περυσινό έλλειμμα (5,3%) και της προσδοκίας που διέδιδε μέχρι και πριν λίγες μέρες, ότι τα στοιχεία που θα ανακοίνωνε η Eurostat θα ήσαν τα οριστικά.

Στα στοιχεία των ελλειμμάτων της τελευταίας τετραετίας που ανακοίνωσε η Eurostat περιέχουν και αναθεωρήσεις για το 2002 και το 2003, που οφείλονται σε πρόσφατη νομοθεσία για την αποπληρωμή του χρέους των νοσοσκομείων και επίσης δεν είναι οριστικές. Το έλλειμμα, όπως ανακοινώθηκε προχθές, ήταν: 3,6% το 2001, 4,1% το 2002, 5,2% το 2003, 6,1% το 2004.

Το νέο σταθεροποιητικό πρόγραμμα

Αύριο λήγει η προθεσμία που είχε θέσει το Συμβούλιο Ecofin στην ελληνική κυβέρνηση για να παρουσιάσει τα συγκεκριμένα μέτρα που προτίθεται να λάβει φέτος για τη μείωση του ελλείμματος και να περιγράψει όσο γίνεται ακριβέστερα τα μέτρα που θα πάρει το 2006, χωρίς να έχει γίνει ακόμα καμία σχετική ανακοίνωση, παρά τη ρητή δέσμευση του υπουργού Οικονομίας ότι το νέο σταθεροποιητικό πρόγραμμα θα κατατεθεί στη Βουλή. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Αλογοσκούφης προτίθεται να ενημερώσει αύριο την Επιτροπή ότι το έχει έτοιμο και θα το παρουσιάσει στις 30 Μαρτίου. Αλλά, πέρα από το πόσο αξιόπιστο θα κριθεί αυτή τη φορά, μετά την αναγκαστική απόσυρση του προηγουμένου, φαίνεται αντικειμενικά σχεδόν αδύνατο, οποιεσδήποτε κι αν είναι οι προβλέψεις του, να επαληθευθούν μετά την καταστροφική εξέλιξη των δημοσίων εσόδων το πρώτο δίμηνο φέτος. Αν σωστά την ερμηνεύει ο πρώην υπουργός Νίκος Χριστοδουλάκης στο προχθεσινό "Βήμα", στην αγορά έχει επικρατήσει πλέον ένα "πνεύμα φοροκλοπής" - καμία επιχείρηση δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένη να δηλώνει τον ΦΠΑ που εισπράττει, να κόβει αποδείξεις και να τον αποδίδει μετά στο κράτος, τα εικονικά τιμολόγια κάνουν θραύση - που θα απαιτήσει πολύ χρόνο και μια συστηματική διαφορετική πολιτική για να εξαλειφθεί. Αλλά η μεγάλη πτώση των εσόδων προδικάζει την αδυναμία εκτέλεσης του προϋπολογισμού και την αναγκαστική επιβολή νέων φόρων, εντείνοντας τη γενικότερη ανασφάλεια στην οικονομία και ανοίγοντας τον δρόμο στην ύφεση.

Η μεταρρύθμιση του Συμφώνου

Με την παρουσία και του κ. Αλογοσκούφη, συνέρχονται σήμερα στις Βρυξέλλες σε έκτακτη σύνοδο οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης και κατόπιν των 25, σε μιαν ύστατη προσπάθεια να συμφωνήσουν σε μιαν εισήγηση προς το μεθαυριανό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής για την αναγκαία μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας. Ο Λουξεμβούργιος πρόεδρος Ζαν Κλοντ Γιούνκερ θα προτείνει, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες των χθεσινών Financial Times, να χορηγείται διετής προθεσμία στις χώρες όπου το έλλειμμα υπερβαίνει το 3% για να το διορθώσουν, και η προθεσμία να μπορεί να παραταθεί για άλλη μία διετία σε περίπτωση "απρόβλεπτων οικονομικών γεγονότων με μείζονες δυσμενείς δημοσιονομικές επιπτώσεις". Για την όποια επιβολή κυρώσεων έτσι θα απαιτηθούν πέντε χρόνια από την ενδεχόμενη υιοθέτηση μιας τέτοιας ρύθμισης.

Χωρίς να ικανοποιεί βασικά αιτήματα για την εξαίρεση ορισμένων κατηγοριών δαπανών, η πρόταση Γιούνκερ αποσκοπεί στη διευκόλυνση της Γερμανίας που επί χρόνια βρίσκεται στα πρόθυρα της ύφεσης και αντιμετωπίζει διογκούμενη ανεργία. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι η Ελλάδα, που όλα τα τελευταία χρόνια είχε ρυθμούς μεγέθυνσης τόσο υψηλούς ώστε να μην δικαιολογείται επιεικέστερη αντιμετώπισή της στην υπό διαπραγμάτευση χαλάρωση του Συμφώνου, κινδυνεύει πλέον να βρεθεί σε τέτοια οικονομική επιδείνωση ώστε να επωφεληθεί και να γλυτώσει από τα βαριά πρόστιμα και το πάγωμα των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων το 2007, όταν θα έχει αποτύχει να φέρει το έλλειμμά της κάτω από το 3% μέσα στην τρέχουσα διετία.

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι