Ροδόπη- Έβρος - Θράκη στο κατώφλι του 21ου αιώνα

Χρήστος Χατζόπουλος, Ημερησία, 10/09/2005

Η Θράκη, αν και είναι μια περιοχή κατεξοχήν πλούσια σε φυσικούς πόρους και με στρατηγική γεωγραφική θέση, εξακολουθεί και σήμερα να κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε., παρά τις αρκετές διαρθρωτικές αλλαγές που ομολογουμένως συντελέστηκαν και τα σημαντικά ποσά που δαπανήθηκαν από την πολιτεία. Η αιτία πρέπει να αναζητηθεί, κατά την άποψη μας, στο μοντέλο της εν γένει περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης που ακολουθήθηκε.

Αναμφίβολα τα καίρια ζητήματα που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα τώρα η περιοχή είναι, η ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΗ και η υφιστάμενη δομή της ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗΣ ΠΥΡΑΜΙΔΑΣ, δυο δημογραφικοί παράμετροι που δρουν έντονα ανασταλτικά στη οποιαδήποτε προσπάθεια κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξή της.

Το γεγονός βέβαια ότι η Θρακική κοινωνία είναι μια κοινωνία πολυπολιτισμική, είναι σήμερα ένα περιφερειακό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την περιοχή μας, αφού έτσι μπορεί δώσει ακόμα περισσότερα και καλύτερα αναπτυξιακά αποτελέσματα κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις .

Σε καθαρά οικονομική βάση Ροδόπη, Έβρος, Θράκη παρόλο ότι έχουν μεταμορφωθεί, παρόλο που τα βασικά οικονομικά μεγέθη ΑΕΠ και απασχόλησης έχουν αλλάξει σημαντικά τα τελευταία 12-15- χρόνια και στους τρεις (3) τομείς της οικονομίας, εξακολουθούν να παρουσιάζουν τομεακή εξειδίκευση μόνο στο πρωτογενή τομέα.

Ο πρωτογενής τομέας σήμερα, απασχολεί το 30% του πληθυσμού και δίνει περίπου το 18% του ΑΕΠ. Κυρίαρχες καλλιέργειες είναι το βαμβάκι, τα τεύτλα, οι πατάτες, τα σιτηρά, η βιομηχανική ντομάτα και ο αραβόσιτος, δηλαδή καλλιέργειες κατά βάσει επιδοτούμενες από την ΚΑΠ.

Ουσιαστικά λείπουν οι καλλιέργειες εκτός συστήματος ΚΑΠ, άρα εντός διεθνούς ανταγωνισμού, προκειμένου να παράγονται προϊόντα ποιότητας και υψηλής προστιθέμενης αξίας με διεθνή ανταγωνιστικότητα. Η εφαρμογή του χωροταξικού σχεδιασμού μπορεί να δώσει μεγάλη ώθηση στη βιώσιμη γεωργική και κύρια κτηνοτροφική ανάπτυξη.

Δυστυχώς η κτηνοτροφία δεν είναι ανεπτυγμένη στο βαθμό που επιτρέπει το εδαφοκλιματολογικό περιβάλλον της Θράκης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, στη Θράκη θα μπορούσαν να αναπτυχθούν – με χρήση και των επενδυτικών κινήτρων – περίπου τριάντα (30) μεγάλες αγελαδοτροφικές μονάδες γαλακτοπαραγωγικής κατεύθυνσης δυναμικότητας τουλάχιστον 100 αγελάδων έκαστη και περίπου εκατό (100) προβατοτροφίες μονάδες δυναμικότητας 300,500 και 1000 προβάτων. Με τον τρόπο αυτό αφενός μεν θα δημιουργούνταν νέες και δυναμικές επιχειρήσεις αφετέρου δε θα υπήρχε τόσο διέξοδος για τους νέους αγρότες όσο και η απαραίτητη διασύνδεση πρωτογενή και δευτερογενή τομέα συνθήκες αναγκαίες για τη συνολική ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα. Ακόμη μπορούν να αξιοποιηθούν οι έφορες πεδιάδες της Ροδόπης και Έβρου για παραγωγή ζωοτροφών ποιότητας δίνοντας διέξοδο στην ανταγωνιστική αναδιάρθρωση των καλλιεργειών που τόσο ανάγκη έχει η ελληνική οικονομία και που επιβάλλει και η νέα ΚΑΠ με τους περιορισμούς της. Το μεγάλο πρόβλημα βέβαια παραμένει το γεγονός ότι ο νέος αναπτυξιακός Νόμος 3299/04 ΑΠΟΚΛΕΙΕΙ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΝΕΩΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Ο δευτερογενής τομέας γνώρισε τη δεκαετία του 1990 σημαντική ανάπτυξη εξαιτίας των κινήτρων του αναπτυξιακού νόμου 1892/90 με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αξιόλογες μονάδες στους κλάδους τροφίμων, ποτών και κλωστοϋφαντουργίας. Όμως, λόγω της παγκοσμιοποίησης, του έντονου ανταγωνισμού που ασκούσαν και ασκούν οι Βαλκανικές χώρες, ένεκα του σημαντικά φθηνότερου εργατικού κόστους, κ.λ.π., αυτές οι μονάδες σήμερα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ανταγωνιστικότητας και κατ’ επέκταση βιωσιμότητας. Πρότασή μας είναι, μαζί με τα επενδυτικά κίνητρα να υπάρχουν και γενναία λειτουργικά κίνητρα με άμεσες επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα. Επίσης πρέπει να υπάρξει και κλαδική περιφερειακή πολιτική για τη Θράκη με βάση τα συγκριτικά και δυναμικά της πλεονεκτήματα.

Στον τριτογενή τομέα και ειδικότερα στον τομέα του τουρισμού η κατάσταση για την περιοχή δεν είναι καθόλου ικανοποιητική σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα, ένεκα του γεγονότος ότι ο τουριστικός τομέας υστερεί σημαντικά σε σχέση με τις δυνατότητες της περιοχής μας, κυρίως σε ότι αφορά τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού.

ΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ μας προτάσεις για τους τρεις τομείς της οικονομίας είναι :

Πρωτογενής τομέας:

• Στήριξη με κάθε τρόπο της αναδιάρθρωσης των καλλιεργειών και κυρίως αυτών, τα προϊόντα των οποίων απευθύνονται σε διεθνείς αγορές.

• Ενίσχυση των βιοκαλιεργειων στα πλαίσια και της νέας ΚΑΠ

• Στήριξη προγραμμάτων εισαγωγής ενεργειακών καλλιεργειών για παραγωγή βιομάζας και βιοενέργειας καθώς και κτηνοτροφικών για ενίσχυση της κτηνοτροφίας.

• Στήριξη της κτηνοτροφίας με αύξηση της ποσόστωσης γάλακτος ώστε να μπορέσουν οι μεν παλιοί κτηνοτρόφοι να επεκτείνουν - εκσυγχρονίσουν τις μονάδες τους οι δε νέοι να μπορέσουν να δημιουργήσουν νέες μονάδες. Κυρίως ο νέος αναπτυξιακός 3299/04 θα πρέπει προνομιακά να ενισχύσει την δημιουργία νέων μονάδων στην κτηνοτροφία και όχι να τις αποκλείει όπως συμβαίνει σήμερα.

• Στήριξη της ορεινής οικονομίας με έργα δασικής οδοποιίας, αναδασώσεων, αξιοποίηση τουριστικά φυσικών τοπίων, κ.λ.π.

• Ενίσχυση των υπαρχόντων Ερευνητικών Κέντρων Γεωργίας και δημιουργία νέων χωρίς παλινδρομήσεις και καθυστερήσεις (ΠΕΥΑΛ κ.λ.π)

• Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων για βελτίωση των συνθηκών αλιείας, ιχθυοκαλλιεργειών, κ.λ.π.

Δευτερογενής τομέας:

• Μέσω του Ν.3299/04 πρέπει, με βάση περιφερειακές κλαδικές εξειδικεύσεις, να ενισχυθούν στην περιοχή μας κλάδοι που έχουν συγκριτικό και δυναμικό πλεονέκτημα όπως τρόφιμα, ποτά, γεωργικές βιομηχανίες, υλικά συσκευασίας, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και δομικά υλικά.

• Με κάθε μέσο και τρόπο να ενισχυθεί η παραγωγή εναλλακτικών μορφών ενέργειας και καυσίμων (βιοκαύσιμα) υλοποιώντας την οδηγία 2003/30/ΕΚ της Ε.Ε

Τριτογενής τομέας:

Οι παρακάτω προτάσεις στοχεύουν προς την κατεύθυνση της εξειδικευμένης ενίσχυσης (όχι οριζόντιας) κυρίως των εναλλακτικών μορφών τουρισμού, δηλαδή:

• Να αναδειχθεί το σπήλαιο της Μαρώνειας και να γίνουν όλα τα απαραίτητα έργα με δεδομένο το γεγονός ότι οι απαιτούμενες μελέτες είναι ήδη έτοιμες.

• Να κατασκευαστεί η παραλιακή οδός Μαρώνειας – Μάκρης, έργο που θα δώσει νέα πνοή στον πολιτιστικό και θρησκευτικό τουρισμό της περιοχής (Μεσημβρία, Πετρωτά κ.λ.π.).

• Να ολοκληρωθεί η αξιοποίηση των αρχαιολογικών χώρων Μαρώνειας, Μεσημβρίας και Σαμοθράκης με αντίστοιχη οργάνωση των Μουσειακών και λοιπών υποδομών.

• Τέλος για την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού της περιοχής πρέπει να αναδιοργανωθεί και εκσυγχρονισθεί η Σχολή Τουριστικών Επαγγελμάτων Αλεξανδρούπολης.

Ακόμη για την Διευρυμένη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης – Έβρου, άμεση προτεραιότητας έργα είναι :

• Περάτωση της Εγνατίας οδού.

• Έναρξη κατασκευής του Κάθετου άξονα Κομοτηνής – Kirchali Βουλγαρίας.

• Ολοκλήρωση των έργων του λιμανιού της ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ ώστε να ανταποκριθεί στο νέο ρόλο που πρέπει να παίξει στη ΝΑ Ευρώπη.

• Ολοκλήρωση των αναγκαίων μικρών παρεμβάσεων στα λιμάνια Μαρώνειας Ίμερου και Σαμοθράκης ώστε να γίνουν πλήρως λειτουργικά.

• Δημιουργία 2 μαρίνων για τη προσέλκυση τουριστών υψηλών εισοδημάτων .

• Περάτωση των μελετών και ωρίμανση για χρηματοδότηση και εκτέλεση των έργων αξιοποίησης των υδάτινων πόρων με κατασκευή των φραγμάτων του ποταμού Κομψάτου, της Φιλύρας, του Ασπρονεριου και της Ιτέας.

• Εντατικοποίηση των ρυθμών αναδασμών ώστε να επιλυθεί επιτέλους το πρόβλημα του μικρού και πολυδιασπασμένου κλήρου.

• Άμεση ενίσχυση των υπαρχόντων Ερευνητικών Ιδρυμάτων του Υπουργείου Γεωργίας με εκσυγχρονισμό και στελέχωσή τους ώστε να μπορέσουν να συνεισφέρουν σημαντικά στη ποιοτική και ανταγωνιστική αναδιάρθρωση του πρωτογενή τομέα.

• Ολοκλήρωση των αναγκαίων μικρών και μεγάλων παρεμβάσεων στις ΒΙ.ΠΕ και στα ΒΙ.Ο.ΠΑ της περιοχής μας με παράλληλη προβολή τους για προσέλκυση επενδύσεων σε κλάδους αναπτυσσόμενους με διεθνή προσανατολισμό.

• Αξιοποίηση της περιουσίας του δημόσιου και των ΟΤΑ που σήμερα είναι εν υπνώσει ενώ εχει μεγάλο επενδυτικά ενδιαφέρον. Με το θεσμό των ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ θα μπορούσε αυτή να αξιοποιηθεί στους τομείς της γεωργίας, κτηνοτροφίας , τουρισμού, ενεργειακών υποδομών, κλπ. Αυτό το νέο μοντέλο χρηματοδότησης για σημαντικά έργα υποδομής είναι η μόνη λύση αφού οι εθνικοί και κοινοτικοί πόροι δεν επαρκούν. Πρέπει όμως να υπάρξει μια γενικότερη κουλτούρα αποδοχής του νέου θεσμού ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ώστε και φορείς και τοπικές κοινωνίες να μη αντιδρούν και να κινητοποιηθούν εκείνες οι δυνάμεις που θα συμβάλλουν στην ταχύτερη και αποτελεσματικότερη ανάπτυξη της περιοχής

Είναι πλέον πάγκοινα αποδεκτό ότι, ο ρόλος Ροδόπης, Έβρου, Θράκης στη διεθνή γεωπολιτική και γεωοικονομική σκηνή έχει αλλάξει ολοκληρωτικά. Αντικειμενικά θα πρέπει να εξελιχθούν σε πλατφόρμα ανάπτυξης για τα Βαλκάνια, το Εύξεινο Πόντο και τη Μέση Ανατολή. Όμως για να γίνει αυτό πρέπει πρώτα η ίδια η περιοχή μας να αλλάξει πρόσωπο σε όλους τους τομείς, και συγκεκριμένα :

• Να αποκτήσει ανταγωνιστική διάρθρωση της παραγωγής της.

• Να γίνει πραγματικός ενεργειακός πόλος μέσω του δικτύου φυσικού αερίου και του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης.

• Να γίνει συγκέντρωση των επενδυτικών προσπαθειών μέσω του νέου ΠΕΠ του Δ’ ΚΠΣ, στις υποδομές, τεχνικές και κοινωνικοοικονομικές, χωρίς διασπορά σε μικρά έργα με μικρή συνεισφορά.

• Να αναδειχθεί το ανθρώπινο δυναμικό της σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, μέσω εκτεταμένης και πολυθεματικής εξειδίκευσης.

• Να αναπτύξει νέες παραγωγικές δραστηριότητες στους τομείς της καινοτομίας και της γνώσης.

• Να αποκτήσει διοικητική αυτοδυναμία σε προχωρημένο βαθμό μέσω του θεσμού της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.

Δεν νοείται προσπάθεια οποιασδήποτε μορφής ανάπτυξης χωρίς την ύπαρξη των έργων εκείνων που θα επιτρέψουν την άνετη προσπέλαση και μεταφορά, την ευχερή επικοινωνία, την απρόσκοπτη παροχή ενέργειας και την εξασφάλιση ποιότητας ζωής.

Και βέβαια το μεγάλο αναπτυξιακό έλλειμμα της ελληνικής περιφέρειας είναι η συνέχιση της συγκεντρωτικής δομής του Κράτους και η ανυπαρξία ουσιαστικής αποκέντρωσης. Και προς τη κατεύθυνση αυτή πρέπει να γίνουν αποφασιστικά βήματα χωρίς άλλη καθυστέρηση.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ ΕΒΡΟΥ

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι