Η προσεχής Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (18-19/2/2016): Brexit και Μεταναστευτικό/ Hotspots

Τάκης Αναστόπουλος, http://ekyklos.gr, 09/02/2016

Ο Πρόεδρος Τουσκ έχει συγκαλέσει τους Πρωθυπουργούς σε Σύνοδο Κορυφής με δύο θέματα στην ημερήσια διάταξη: την ευρωπαϊκή απάντηση στο βρετανικό αίτημα διευθετήσεων ενόψει δημοψηφίσματος και το Μεταναστευτικό, δηλαδή την εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση της πορείας υλοποίησης των πρόσφατων αποφάσεων (κυρίως σχετικά με τους σταθμούς υποδοχής – hotspots).

Για αυτά τα δύο θεμελιώδη ζητήματα: Βρετανικό Δημοψήφισμα και Μεταναστευτικό, οι πολίτες να βρίσκονται στο σκοτάδι.

Για αυτά τα δύο θεμελιώδη ζητήματα απο τα οποία εξαρτάται ούτε λίγο ούτε πολύ το μέλλον ακόμα και η υπόσταση της ΕΕ, στην Ελλάδα η Κυβέρνηση δεν ενημερώνει, η Βουλή δεν συζητά, ο Τύπος, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, πληροφορεί μόνο για ό,τι συγκινησιακά πουλάει, με αποτέλεσμα οι πολίτες να βρίσκονται στο σκοτάδι. Ότι πρέπει δηλαδή για να μπορεί να τους πλασάρει ο κάθε αγύρτης την ξενοφοβική και ευρωφοβική πραμάτεια του.

Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να καλύψω αυτό το κενό με την ελπίδα ότι θα προκύψει ένας γόνιμος διάλογος μεταξύ των αναγνωστών του ekyklos.gr και θα συμβάλουμε έτσι στη διαμόρφωση σταθμισμένης άποψης μεταξύ μας.

Brexit: Το σχέδιο αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ενόψει του Βρετανικού Δημοψηφίσματος

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ΕΣ) επανέρχεται στη σύνοδο της 18-19 Φεβρουαρίου στο βρετανικό αίτημα διευθέτησης των σχέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου με την ΕΕ ενόψει του δημοψηφίσματος προκειμένου να αποφευχθεί το Brexit.

Σε προηγούμενο άρθρο (Βρετανικό Δημοψήφισμα: οι προϋποθέσεις αποφυγής του Brexit) είχα λεπτομερώς περιγράψει το διακύβευμα, το περιεχόμενο των βρετανικών διεκδικήσεων, καθώς και την διαδικασία που ακολουθήθηκε μέχρι να φτάσουμε στην ομόφωνη απόφαση της 18ης Φεβρουαρίου. Περιληπτικά, το Βρετανικό αίτημα όπως διατυπώθηκε σε επιστολή την οποία απέστειλε ο Κάμερον στους ευρωπαίους ηγέτες στις 15 Νοεμβρίου 2015 και συζητήθηκε για πρώτη φορά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18/12/2015 κινείται γύρω απο τέσσερις άξονες:

(α) Επέμβαση στην οικονομική διακυβέρνηση ώστε οι αποφάσεις στο εσωτερικό της ΟΝΕ να μην θίγουν τα συμφέροντα των υπόλοιπων εκτός ευρωζώνης Κρατών μελών.

(β) Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας με στόχο την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, μέσα απο πολιτικές φιλελευθοροποίησης της ενιαίας Αγοράς, μαζικών εμπορικών συμφωνιών με την Αμερική, την Κίνα, την Ιαπωνία και τις χώρες ΑΣΕΑΝ, περαιτέρω βημάτων προς μία Ενιαία Ψηφιακή Αγορά και μίας Ένωσης Αγοράς Κεφαλαίων.

(γ) Η εθνική κυριαρχία αποτελεί κεντρικό θέμα. Ζητάται να αποδεσμευτεί το Ηνωμένο Βασίλειο απο την επιδίωξη της ΕΕ προς “διαρκώς στενότερη ένωση των λαών” όπως προβλέπεται στο άρθρο 1 της Συνθήκης. Να ενισχυθεί ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων. Να εξασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Να τονιστεί ότι τα θέματα Εθνικής Ασφάλειας παραμένουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των Κρατών μελών και ότι, σε περίπτωση νέων συμφωνιών στον τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών, το Η. Βασίλειο διατηρεί το δικαίωμα της κατ’ επιλογήν συμμετοχής.

(δ) Ελεύθερη κυκλοφορία, ενδοευρωπαϊκή μετανάστευση: να ανασταλεί για τέσσερα χρόνια η πρόσβαση στις προνοιακές παροχές του κοινωνικού κράτους σε μετανάστες που είναι υπήκοοι άλλων Κρατών μελών και στα παιδιά τους.

Κανείς δεν θα ήθελε να επωμισθεί τώρα τις συνέπειες ενός Brexit.

Στα συμπεράματα της Συνόδου του Δεκεμβρίο[1] δεν αντανακλάται η φορτισμένη ατμόσφαιρα και το περιεχόμενο της μακράς συζήτησης που ακολούθησε την κατά γενική ομολογία εξαιρετική υποστήριξη του αιτήματος απο τον Κάμερον. Αντίθετα, υπάρχει μία σύντομη αναφορά: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέβη σε πολιτική ανταλλαγή απόψεων όσον αφορά τα σχέδια του ΗΒ για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την παραμονή ή έξοδο από την ΕΕ. Μετά τη σημερινή ουσιαστική και εποικοδομητική συζήτηση, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συμφώνησαν να συνεργαστούν στενά ώστε να καταλήξουν σε αμοιβαίως ικανοποιητικές λύσεις και στους τέσσερις τομείς κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 18 και 19 Φεβρουαρίου 2016.

Μετά την πρώτη ανταλλαγή απόψεων του Δεκεμβρίου, κατά το δίμηνο διάστημα που διεύρεσε υπήρξε πυρετώδης προετοιμασία, τόσο σε τεχνικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο, ώστε να καταστεί δυνατή μία αμοιβαία επωφελής λύση. Βάση για το σχέδιο συμφωνίας στο οποίο κατέληξε ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τουσκ αποτέλεσε η προεργασία στην οποία προέβει η Επιτελική Υπηρεσία που δημιουργήθηκε ειδικά προς τούτο απο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (υπο τον Βρετανό Τζόναθαν Φώλ). Το κείμενο που συνοδεύει την επιστολή του Τουσκ προς τους Πρωθυπουργούς ενόψει της Συνόδου του Φεβρουαρίου αποτελείται απο ένα «πακέτο» με έξι παραστήματα τα οποία είναι στην πραγματικότητα μία λεπτομερής καταγραφή των διευθετήσεων που προτείνονται προς απόφαση. Επιπλέον, δεν αποτελούν ακόμα ένα απο τα συνήθη ευχολόγια, αλλά λαμβάνουν τη μορφή απόφασης νομικά δεσμευτικής, για να ικανοποιήσουν κάτι που αποτελούσε απο την αρχή αίτημα του Κάμερον. Το πακέτο περιλαμβάνει:

Σχέδιο απόφασης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, συνελθόντων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σχετικά με νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Σχέδιο δήλωσης σχετικά με το μέρος Α της απόφασης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, συνελθόντων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σχετικά με νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Σχέδιο δήλωσης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την ανταγωνιστικότητα

Σχέδιο δήλωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με μηχανισμό εφαρμογής της επικουρικότητας και μηχανισμό εφαρμογής μείωσης του φόρτου

Σχέδιο δήλωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το μηχανισμό διασφάλισης που αναφέρεται στην παράγραφο 2 (β) του μέρους Δ της απόφασης

Σχέδιο δήλωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με θέματα που αφορούν την κατάχρηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων.

Το βασικό σχέδιο απόφασης[2] και τις συναφείς προτάσεις έσπευσε να τις υιοθετήσει ο Βρετανός Πρωθυπουργός, εννοώντας ότι αποτελούν βάση για να ζητήσει από τους συμπολίτες του να ψηφίσουν στο επικείμενο δημοψήφισμα υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ. Οι συνομιλητές του Κάμερον, την ανάγκη φιλοτιμίαν ποιούμενοι, αν και κατ’ ιδίαν μπροστά στα εθνικά τους ακροατήρια εκφράζουν επιφυλάξεις, αναγνωρίζουν ότι είναι προς το συμφέρον της ΕΕ και των κρατών μελών της η παραμονή του ΗΒ εντός των ενωσιακών τειχών. Κανείς δεν θα ήθελε να επωμισθεί τώρα τις συνέπειες ενός Brexit.

Στην περίπτωση βρετανικής αποχώρησης το ευρωπαϊκό πλεκτό που πήρε σχεδόν εξήντα χρόνια για να το πλέξουμε, μπορεί να χρειαστεί λίγους μήνες για να ξηλωθεί.

Όπως μαθαίνουμε απο τις συνεντεύξεις των πρωταγωνιστών, δημοσιεύματα στον Τύπο και μέσα απο κατευθυνόμενες διαρροές ακριτομυθιών όλοι προσπάθησαν να προβάλουν αντιρρήσεις για να μπορέσουν στο τέλος να αποκομίσουν κέρδη ανάλογα ο καθένας με τις επιδιώξεις του. Προέβαλαν κόκκινες γραμμές, αν και οι κόκκινες γραμμές του ενός δεν έμοιαζαν με του άλλου. Γνωρίζουμε πχ ότι για τους ανατολικούς εταίρους με πρωτοστατούντες τους Πολωνούς αποτελεί προτεραιότητα ο σεβασμός της αρχής της ελεύθερης διακίνησης και εγκατάστασης. Για τους Γερμανούς, η θεσμική διαφάνεια σχετικά με την ευρωζώνη και την τραπεζική ένωση. Για τους Γάλλους, μαζί με το κατά πλειοψηφία φεντεραλιστικού προσανατολισμού Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρωταρχική σημασία έχει η διαρκής εμπέδωση της πολιτικής ένωσης.

Η συζήτηση όμως έχει ανοίξει. Αν το ΗΒ συνεχίσει να αποτελεί μέλος της ΕΕ έστω και με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο η Ευρώπη μπαίνει σε μία νέα φάση θεσμικής αστάθειας. Δεν ξέρουμε τί μας επιφυλάσσει η συνέχεια, απο τη στιγμή που ανοίγει η όρεξη για αλλαγή των Συνθηκών και με δεδομένη την άνοδο όλο και περισσότερων ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων στις εθνικές κυβερνήσεις. Στην περίπτωση βρετανικής αποχώρησης δεν θα πρόκειται μόνο για σοβαρό ακρωτηριασμό. Το ευρωπαϊκό πλεκτό που πήρε σχεδόν εξήντα χρόνια για να το πλέξουμε, μπορεί να χρειαστεί λίγους μήνες για να ξηλωθεί.

Είναι λάθος να θεωρούμε ότι αυτά τα θέματα αφορούν μόνο τους Βρετανούς.

Τί ακριβώς προσδοκά η Ελληνική κυβέρνηση σε αυτό το θέμα; Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε τίποτα απο τις Ελληνικές θέσεις. Δεν γνωρίζουμε καν αν υπάρχουν θέσεις. Και πώς αυτές προβάλλονται στο μεγάλο αλισβερίσι των Βρυξελλών. Διότι βέβαια ακόμα και αν δεν έχουμε κάτι να διεκδικήσουμε(;) είναι μίας πρώτης τάξεως ευκαιρία να πούμε “ναί σε όλα” και να το πλασάρουμε θετικά για να βελτιώσουμε την γενικότερη κακή εικόνα μας έξω. Είναι λάθος να θεωρούμε ότι αυτά τα θέματα αφορούν μόνο τους Βρετανούς και εν μέρει τους Πολωνούς μετανάστες. Και είναι επίσης λάθος σε μία διαπραγμάτευση να εστιάζουμε μόνο στα θέματα άμεσου ενδιαφέροντος χάνοντας έτσι τη μεγάλη εικόνα.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ/ Hot Spots

Είναι αλήθεια ότι στην Σύνοδο της 18-19 Φεβρουαρίου η φωτιά στα μπατζάκια μας δεν έχει σχέση τόσο με το Brexit, όσο με το μεταναστευτικό και την οργάνωση των Hot Spots, που αυτό κινδυνεύει να οδηγήσει σε Grexit. Στην προηγούμενη Σύνοδο είχαν ληφθεί ομόφωνα μία σειρά απο αποφάσεις. Στο κεφάλαιο ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου διαβάζουμε τί συμφώνησαν και ποιές υποχρεώσεις ανέλαβαν οι Πρωθυπουργοί. Τις παραθέτω αυτούσιες, χωρίς περικοπή και χωρίς σχολιασμό:

Σε όλα αυτά συμφώνησε και ο Έλληνας Πρωθυπουργός. Χωρίς καμία επιφύλαξη.

Κατά τους τελευταίους μήνες, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέπτυξε στρατηγική με στόχο την ανάσχεση των πρωτόγνωρων μεταναστευτικών ροών που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής είναι ανεπαρκής και πρέπει να επιταχυνθεί. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ακεραιότητα του Σένγκεν, είναι απαραίτητη η ανάκτηση του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων. Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ταχέως οι ελλείψεις, ιδίως όσον αφορά τα κέντρα πρώτης υποδοχής (hotspots), τη μετεγκατάσταση και τις επιστροφές. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει επειγόντως:

(α) να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στα εξωτερικά σύνορα του Σένγκεν, κυρίως με τη διασφάλιση συστηματικών ελέγχων ασφαλείας με κατάλληλες βάσεις δεδομένων, και την πρόληψη της απάτης σχετικά με τα έγγραφα·

(β) να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στη λειτουργία των κέντρων πρώτης υποδοχής, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία της αναγκαίας για την επίτευξη των στόχων τους ικανότητας υποδοχής· να συμφωνήσουν ταχέως συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την έναρξη λειτουργίας νέων κέντρων πρώτης υποδοχής· να εξασφαλίσουν ότι ο Frontex και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) διαθέτουν την αναγκαία εμπειρογνωσία και τον αναγκαίο εξοπλισμό·

(γ) να διασφαλίσουν τη συστηματική και πλήρη ταυτοποίηση, καταγραφή και λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, και να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση της άρνησης καταγραφής και την ανάσχεση των παράτυπων δευτερογενών μετακινήσεων·

(δ) να εφαρμόσουν τις αποφάσεις μετεγκατάστασης και να εξετάσουν το ενδεχόμενο να συμπεριληφθούν στους δικαιούχους των υφιστάμενων αποφάσεων και άλλα κράτη μέλη που υφίστανται μεγάλη πίεση και έχουν υποβάλει σχετικό αίτημα·

(ε) να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να εξασφαλίσουν την πραγματική επιστροφή και επανεισδοχή των ατόμων που δεν επιτρέπεται να παραμείνουν και να παράσχουν στήριξη στα κράτη μέλη όσον αφορά τις επιχειρήσεις επιστροφής·

(στ) να ενισχύσουν τα μέτρα για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων·

(ζ) να εξασφαλίσουν την εφαρμογή και την επιχειρησιακή συνέχεια:

της διάσκεψης υψηλού επιπέδου για τη μεταναστευτική οδό Ανατολικής Μεσογείου/Δυτικών Βαλκανίων· σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντικό να παρασχεθεί βοήθεια στις χώρες κατά μήκος της οδού των Δυτικών Βαλκανίων που δεν είναι μέλη της ΕΕ ώστε να πραγματοποιούν την καταγραφή σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ·

της συνόδου κορυφής της Βαλέτας, ιδίως όσον αφορά τις επιστροφές και την επανεισδοχή, και

της δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας της 29ης Νοεμβρίου 2015 και του σχεδίου δράσης ΕΕ- Τουρκίας· σε αυτό το πλαίσιο, ζητείται από την ΕΜΑ να ολοκληρώσει γρήγορα τις εργασίες της για τον τρόπο κινητοποίησης της Διευκόλυνσης ύψους 3 δισ. ευρώ για τους πρόσφυγες στην Τουρκία·

(η) να συνεχίσουν την εφαρμογή του συμφωνηθέντος προγράμματος επανεγκατάστασης·

(θ) να συνεχίσουν να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις μετακινήσεις κατά μήκος των μεταναστευτικών οδών, ώστε να είναι σε θέση να αντιδρούν γρήγορα στις εξελίξεις.

Είτε ο Πρωθυπουργός ήταν λάθος ενημερωμένος για όλες τις διαστάσεις και τις επιβαρύνσεις των logistics των Hot Spots, είτε λάθος καθησύχασε τους ομολόγους του.

Σε όλα αυτά συμφώνησε και ο Έλληνας Πρωθυπουργός. Χωρίς καμία επιφύλαξη, χωρίς να εκφράσει την ύπαρξη δυσκολιών ή ακόμα θεμιτής αδυναμίας υλοποίησης. Ήταν εξαρχής σαφές ότι η Ελλάδα θα αδυνατούσε να ανταποκριθεί. Δύο τινά συμβαίνουν: είτε ο Πρωθυπουργός ήταν λάθος ενημερωμένος για όλες τις διαστάσεις και τις επιβαρύνσεις των logistics των Hot Spots, είτε λάθος καθησύχασε τους ομολόγους του. Το ότι δεν φρόντισε να διορθώσει εκ των υστέρων το λάθος οφείλεται σε εγγενή αβελτηρία όσων γενικώς παρεπιδημούν στο μέγαρο Μαξίμου. Πρώτιστα, όμως, και σε αυτό το θέμα είναι εγκλωβισμένος σε μία ιδεοληπτική αγκύλωση. Ούτε τους θεσμικούς εταίρους ενημέρωσε σωστά και έγκαιρα, ούτε ανέλαβε το κόστος να εξηγήσει την ουσία των δεσμεύσεων του (μας) στους ενδιαφερόμενους κατοίκους των νησιών. Με αποτέλεσμα οι πρώτοι να τον επιδαψιλεύουν με σχετλιαστικά επίθετα και οι δε να τον στολίζουν καταλλήλως ο καθένας στην ντοπιολαλιά του.

Τώρα για να μπορέσει να ξαναντικρύσει τους ομολόγους του στις Βρυξέλλες και κυρίως να αποφύγει την υλοποίηση της ήδη διατυπωμένης απειλής περί Grexit τρέχει να παρουσιάσει τσάτρα-πάτρα ότι κάτι έκανε, ανοίγοντας μερικά στρατόπεδα, με μηδέν πρόοδο όμως στον τομέα της αναγκαίας υλικοτεχνικής υποδομής. Και αυτό δεν είναι κάτι που του ξεφούρνισαν οι εταίροι την τελευταία στιγμή. Είναι μέρος των αποφάσεων που φαρδιά-πλατιά έχει προσυπογράψει και ο ίδιος στο εξωτερικό και δηλώνει έλλειψη συνέχειας (follow-up) των αποφάσεων στο εσωτερικό.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Αποδέκτης:

Θέμα:

Αντιπροσωπίες

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Βρυξέλλες, 2 Φεβρουαρίου 2016 (OR. en)

EUCO 4/16

Σχέδιο απόφασης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, συνελθόντων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σχετικά με μια νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Επισυνάπτεται για τις αντιπροσωπίες το σχέδιο απόφασης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, συνελθόντων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σχετικά με μια νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

EUCO 4/16 1

EL

ΣΧΕΔΙΟ

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΗΓΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΚΑΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΜΙΑ ΝΕΑ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 28 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνελθόντες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι κυβερνήσεις των οποίων έχουν υπογράψει τις Συνθήκες στις οποίες θεμελιώνεται η Ένωση,

Επιθυμώντας να διευθετήσουν, σύμφωνα με τις Συνθήκες, ορισμένα ζητήματα που έθεσε το Ηνωμένο Βασίλειο με την από 10ης Νοεμβρίου 2015 επιστολή του,

Προτιθέμενοι να διασαφηνίσουν στην παρούσα απόφαση ορισμένα ζητήματα τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα κράτη μέλη, κατά τρόπο ώστε η διασαφήνιση αυτή να ληφθεί υπόψη ως μέσο ερμηνείας των Συνθηκών· προτιθέμενοι επίσης να συμφωνήσουν σε ρυθμίσεις για θέματα μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων στην Ένωση και η διαχείριση των συνεπειών από την εγκαθίδρυση της τραπεζικής ένωσης καθώς και μια πιο ολοκληρωμένη διακυβέρνηση της ζώνης του ευρώ,

Υπενθυμίζοντας το στόχο της Ένωσης να εγκαθιδρύσει οικονομική και νομισματική ένωση με νόμισμα το ευρώ. Δεκαεννέα κράτη μέλη έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα, άλλα κράτη μέλη υπόκεινται σε παρέκκλιση που εφαρμόζεται έως ότου το Συμβούλιο αποφασίσει ότι πληρούνται οι όροι για την κατάργησή της, ενώ δύο κράτη μέλη είτε δεν έχουν υποχρέωση να υιοθετήσουν το ευρώ είτε απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή δυνάμει των πρωτοκόλλων αριθ. 15 και αριθ. 16 αντίστοιχα, τα οποία έχουν προσαρτηθεί στις Συνθήκες. Συνεπώς, για όσο χρονικό διάστημα οι εν λόγω παρεκκλίσεις δεν καταργούνται ή τα εν λόγω πρωτόκολλα δεν έχουν παύσει να ισχύουν μετά από κοινοποίηση ή αίτημα του αντίστοιχου κράτους μέλους, δεν έχουν όλα τα κράτη μέλη ως νόμισμά τους το ευρώ. Υπενθυμίζοντας ότι η πορεία προς την εγκαθίδρυση της τραπεζικής ένωσης και προς μια πιο ολοκληρωμένη διακυβέρνηση της ζώνης του ευρώ είναι ανοικτή σε κράτη μέλη που δεν έχουν ως νόμισμά τους το ευρώ,

Υπενθυμίζοντας ότι οι Συνθήκες, παράλληλα με αναφορές για την πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και για τη διαδικασία της δημιουργίας μιας διαρκώς στενότερης ένωσης μεταξύ των λαών της Ευρώπης, περιλαμβάνουν και ειδικές διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες ορισμένα κράτη μέλη δικαιούνται να μην συμμετέχουν ή να εξαιρούνται από την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων ή κεφαλαίων των Συνθηκών και του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά θέματα όπως η υιοθέτηση του ευρώ, αποφάσεις που έχουν επιπτώσεις στην άμυνα, η διενέργεια συνοριακών ελέγχων των προσώπων, καθώς και μέτρα στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Οι διατάξεις της Συνθήκης επιτρέπουν επίσης σε ένα ή σε περισσότερα κράτη μέλη να μην συμμετέχουν σε δράσεις που προορίζονται να διευκολύνουν την πραγμάτωση των στόχων της Ένωσης, ιδίως μέσω της καθιέρωσης της ενισχυμένης συνεργασίας. Ως εκ τούτου, οι διαδικασίες αυτές παρέχουν τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να ακολουθήσουν διαφορετικές διαδρομές ολοκλήρωσης επιτρέποντας σε εκείνα που επιθυμούν να εμβαθύνουν την ολοκλήρωση να προχωρήσουν, σεβόμενα παράλληλα τα δικαιώματα των κρατών μελών που δεν επιθυμούν να ακολουθήσουν την ίδια πορεία,

Υπενθυμίζοντας ιδίως ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη δικαίωμα δυνάμει των Συνθηκών:

- να μην υιοθετήσει το ευρώ και, ως εκ τούτου, να διατηρήσει τη βρετανική λίρα στερλίνα 
ως το εθνικό του νόμισμα (Πρωτόκολλο αριθ. 15),

- να μην συμμετάσχει στο κεκτημένο Σένγκεν (Πρωτόκολλο αριθ. 19),

- να εξακολουθήσει να διενεργεί συνοριακούς ελέγχους στα πρόσωπα και, ως εκ τούτου, να 
μην συμμετάσχει στο χώρο Σένγκεν σε ό,τι αφορά τα εσωτερικά και εξωτερικά σύνορα 
(Πρωτόκολλο αριθ. 20),

- να επιλέξει εάν θα συμμετάσχει ή όχι στη θέσπιση μέτρων στον τομέα της ελευθερίας, της 
ασφάλειας και της δικαιοσύνης (Πρωτόκολλο αριθ. 21),

- να παύσει να εφαρμόζει από την 1η Δεκεμβρίου 2014 τη μεγάλη πλειοψηφία των πράξεων 
και διατάξεων της Ένωσης στον τομέα της αστυνομικής συνεργασίας και της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, οι οποίες εκδόθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας και παράλληλα να επιλέξει ότι θα εξακολουθήσει να συμμετέχει σε 35 από αυτούς τους τομείς (άρθρο 10 παράγραφοι 4 και 5 του Πρωτοκόλλου αριθ. 36), 
Υπενθυμίζοντας επίσης ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων δεν έχει διευρύνει την ευχέρεια του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή οποιουδήποτε δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου, να κρίνει ότι οι νόμοι και οι πρακτικές του Ηνωμένου Βασιλείου δεν συνάδουν με τα θεμελιώδη δικαιώματα που επιβεβαιώνει (Πρωτόκολλο αριθ. 30), 


Αποφασισμένοι να αξιοποιήσουν στο έπακρο το δυναμικό της ενιαίας αγοράς σε όλες τις διαστάσεις της, να ενισχύσουν την παγκόσμια ελκυστικότητα της Ένωσης ως τόπου παραγωγής και επενδύσεων, καθώς και να προωθήσουν τις διεθνείς συναλλαγές και την πρόσβαση στις αγορές μέσω, μεταξύ άλλων, της διαπραγμάτευσης και σύναψης εμπορικών συμφωνιών, σε πνεύμα αμοιβαίου και ανταποδοτικού οφέλους και διαφάνειας,

Έχοντας υπόψη τη δήλωση που περιέχει το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με την αποτελεσματική διαχείριση της τραπεζικής ένωσης και των συνεπειών της περαιτέρω ολοκλήρωσης της ζώνης του ευρώ,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 26ης και 27ης Ιουνίου 2014 και της [18ης και 19ης Φεβρουαρίου 2016],

Σημειώνοντας τη δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την ανταγωνιστικότητα,

Σημειώνοντας τη δήλωση της Επιτροπής σχετικά με μηχανισμό εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας και με μηχανισμό εφαρμογής της μείωσης του φόρτου,

Σημειώνοντας τη δήλωση της Επιτροπής σχετικά με το μηχανισμό διασφάλισης που αναφέρεται στην παράγραφο 2(β) του μέρους Δ της απόφασης,

Σημειώνοντας τη δήλωση της Επιτροπής για θέματα σχετικά με την κατάχρηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων,

Εξέδωσαν την ακόλουθη απόφαση:

ΜΕΡΟΣ Α ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Απαιτείται περαιτέρω εμβάθυνση προκειμένου να εκπληρωθεί ο στόχος των Συνθηκών για την εγκαθίδρυση οικονομικής και νομισματικής ένωσης με νόμισμα το ευρώ. Τα μέτρα που αποσκοπούν στην περαιτέρω εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης θα είναι προαιρετικά για τα κράτη μέλη που δεν έχουν ως νόμισμα το ευρώ και η συμμετοχή σε αυτά θα είναι ανοικτή, όπου αυτό είναι εφικτό.

Αναγνωρίζεται ότι τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στην περαιτέρω εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης δεν θα δημιουργήσουν εμπόδια αλλά θα διευκολύνουν αυτή την περαιτέρω εμβάθυνση, ενώ, αντιστρόφως, αυτή η διαδικασία θα σέβεται τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες των μη συμμετεχόντων κρατών μελών. Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, μαζί με τα κράτη μέλη, θα διευκολύνουν τη συνύπαρξη διαφορετικών προοπτικών εντός του ενιαίου θεσμικού πλαισίου, το οποίο θα εξασφαλίζει τόσο την αποτελεσματική λειτουργία των μηχανισμών της Ένωσης όσο και την ισότητα των κρατών μελών ενώπιον των Συνθηκών.

Ο αμοιβαίος σεβασμός μεταξύ των κρατών μελών που συμμετέχουν και εκείνων που δεν συμμετέχουν στη λειτουργία της ζώνης του ευρώ θα εξασφαλίζεται βάσει των αρχών που υπενθυμίζονται στο παρόν μέρος, οι οποίες κατοχυρώνονται ιδίως μέσω της απόφασης του Συμβουλίου που αναφέρεται σε αυτό.

Απαγορεύεται η διάκριση μεταξύ φυσικών ή νομικών προσώπων με βάση το επίσημο νόμισμα του κράτους μέλους ή, ανάλογα με την περίπτωση, το νόμισμα που αποτελεί το νόμιμο χρήμα στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένα. Οποιαδήποτε διαφορετική μεταχείριση πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικούς λόγους.

Οι νομικές πράξεις, περιλαμβανομένων των διακυβερνητικών συμφωνιών μεταξύ κρατών μελών, που συνδέονται άμεσα με τη λειτουργία της ζώνης του ευρώ, σέβονται τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς ή την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή και δεν συνιστούν διάκριση ή φραγμό στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Οι πράξεις αυτές σέβονται τις αρμοδιότητες, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κρατών μελών που δεν έχουν ως νόμισμα το ευρώ.

Τα κράτη μέλη που δεν έχουν ως νόμισμα το ευρώ δεν παρεμποδίζουν την εφαρμογή των νομικών πράξεων που συνδέονται άμεσα με τη λειτουργία της ζώνης του ευρώ και απέχουν από τη λήψη μέτρων που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την πραγμάτωση των στόχων της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.

Η νομοθεσία της Ένωσης σχετικά με την τραπεζική ένωση που αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στο ενιαίο συμβούλιο εξυγίανσης ή στους οργανισμούς της Ένωσης που ασκούν ανάλογα καθήκοντα, εξουσίες επί των πιστωτικών ιδρυμάτων εφαρμόζεται μόνο στα πιστωτικά ιδρύματα που είναι εγκατεστημένα στα κράτη μέλη που έχουν ως νόμισμα το ευρώ

ή στα κράτη μέλη που έχουν συνάψει με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συμφωνία στενής συνεργασίας για την προληπτική εποπτεία, σύμφωνα με το σχετικό κεκτημένο της ΕΕ.

Το ουσιαστικό δίκαιο της Ένωσης, περιλαμβανομένου του ενιαίου εγχειριδίου κανόνων σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα ή άλλα νομοθετικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, μπορεί να πρέπει να ερμηνεύεται με πιο ομοιόμορφο τρόπο όταν πρέπει να εφαρμοστεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά την άσκηση των καθηκόντων της ως ενιαίας εποπτικής αρχής, ή από το ενιαίο συμβούλιο εξυγίανσης ή τους οργανισμούς της Ένωσης που ασκούν ανάλογα καθήκοντα, απ’ ό,τι όταν πρέπει να εφαρμοστεί από τις εθνικές αρχές των κρατών μελών που δεν συμμετέχουν στην τραπεζική ένωση. Για το σκοπό αυτό, ενδέχεται να πρέπει να θεσπίζονται με παράγωγο δίκαιο διαφορετικά σύνολα κανόνων της Ένωσης, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Μέτρα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και κρίσεων για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της ζώνης του ευρώ δεν θα συνεπάγονται δημοσιονομική ευθύνη για τα κράτη μέλη που δεν έχουν ως νόμισμα το ευρώ ή, ανάλογα με την περίπτωση, για τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στην τραπεζική ένωση.

Θα θεσπιστούν κατάλληλοι μηχανισμοί για την εξασφάλιση της επιστροφής στο ακέραιο χρημάτων όταν ο γενικός προϋπολογισμός της Ένωσης καλύπτει δαπάνες, πλην των διοικητικών εξόδων, που απορρέουν από τα μέτρα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και κρίσεων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο.

Η εφαρμογή μέτρων, περιλαμβανομένης της εποπτείας ή της εξυγίανσης πιστωτικών ιδρυμάτων και αγορών, και μακροπροληπτικών αρμοδιοτήτων, που πρέπει να λαμβάνονται με σκοπό τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας των κρατών μελών που δεν έχουν ως νόμισμα το ευρώ εναπόκειται στις δικές τους αρχές, εκτός εάν τα εν λόγω κράτη μέλη επιθυμούν να προσχωρήσουν σε κοινούς μηχανισμούς ανοικτούς στη συμμετοχή τους.

Αυτό δεν θίγει τους μηχανισμούς μακροπροληπτικής εποπτείας της Ένωσης για την πρόληψη και το μετριασμό των συστημικών χρηματοπιστωτικών κινδύνων στην Ένωση ούτε τις υφιστάμενες εξουσίες των θεσμικών οργάνων της Ένωσης για τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση απειλών για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Οι άτυπες σύνοδοι των υπουργών των κρατών μελών που έχουν ως νόμισμα το ευρώ, όπως αναφέρεται στο Πρωτόκολλο (αριθ. 14) σχετικά με την Ευρωομάδα, σέβονται τις εξουσίες του Συμβουλίου ως θεσμικού οργάνου στο οποίο οι Συνθήκες αναθέτουν νομοθετικές αρμοδιότητες, καθώς και του θεσμικού οργάνου στο πλαίσιο του οποίου τα κράτη μέλη συντονίζουν τις οικονομικές πολιτικές τους.

Σύμφωνα με τις Συνθήκες, όλα τα μέλη του Συμβουλίου συμμετέχουν στις συσκέψεις του, ακόμη και αν δεν έχουν όλα τα μέλη δικαίωμα ψήφου. Οι άτυπες συζητήσεις μιας ομάδας κρατών μελών σέβονται τις εξουσίες του Συμβουλίου, καθώς και τα προνόμια των άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Όταν ένα ζήτημα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος μέρους πρόκειται να συζητηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 1 του μέρους Ε, λαμβάνεται δεόντως υπόψη ο πιθανός επείγων χαρακτήρας του θέματος.

[7. Το ουσιαστικό περιεχόμενο του παρόντος μέρους θα ενσωματωθεί στις Συνθήκες κατά την επόμενη αναθεώρησή τους σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών και τις αντίστοιχες συνταγματικές επιταγές των κρατών μελών.]

ΜΕΡΟΣ B ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η εγκαθίδρυση εσωτερικής αγοράς στην οποία εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων αποτελεί πρωταρχικό στόχο της Ένωσης. Για να διασφαλιστεί ο στόχος αυτός και να δημιουργηθεί ανάπτυξη και θέσεις εργασίας, η ΕΕ πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που εκτίθενται στη δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την ανταγωνιστικότητα.

Για το σκοπό αυτό, τα αρμόδια θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη θα καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενισχυθεί η εσωτερική αγορά και να προσαρμοστεί ώστε να συμβαδίζει με το μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Ταυτόχρονα, τα αρμόδια θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη θα λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η οποία αποτελεί βασική κινητήρια δύναμη για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων. Αυτό σημαίνει μείωση του διοικητικού φόρτου και του κόστους συμμόρφωσης για τους οικονομικούς παράγοντες, ιδίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, και την κατάργηση της περιττής νομοθεσίας όπως προβλέπεται στη δήλωση της Επιτροπής σχετικά με το μηχανισμό εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας και το μηχανισμό εφαρμογής της μείωσης του φόρτου, ενώ παράλληλα θα εξασφαλίζονται υψηλού επιπέδου κανονιστικά πρότυπα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εφαρμόσει από την πλευρά της μια ενεργό και φιλόδοξη εμπορική πολιτική.

Η πρόοδος σε αυτά τα επιμέρους στοιχεία μιας συνεκτικής πολιτικής για την ανταγωνιστικότητα θα παρακολουθείται εκ του σύνεγγυς και θα επανεξετάζεται ανάλογα με τις ανάγκες.

ΜΕΡΟΣ Γ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ

Οι αναφορές των Συνθηκών και των προοιμίων τους στην πορεία προς μια ολοένα στενότερη ένωση των λαών της Ευρώπης υποδηλώνουν πρωτίστως ότι σκοπός της Ένωσης είναι η προαγωγή της εμπιστοσύνης και της κατανόησης μεταξύ λαών που ζουν σε ανοικτές και δημοκρατικές κοινωνίες και διαθέτουν κοινή κληρονομιά οικουμενικών αξιών. Δεν ισοδυναμούν με τον στόχο της πολιτικής ολοκλήρωσης.

Ως εκ τούτου, οι αναφορές σε μια ολοένα στενότερη ένωση των λαών της Ευρώπης δεν συνιστούν βάση για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής των διατάξεων των Συνθηκών ή του παράγωγου δικαίου της Ένωσης και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την θεμελίωση διευρυμένης ερμηνείας των αρμοδιοτήτων της Ένωσης ή των εξουσιών των θεσμικών οργάνων της όπως ορίζονται στις Συνθήκες.

Οι αναφορές αυτές ουδόλως επηρεάζουν τα όρια των αρμοδιοτήτων της Ένωσης που διέπονται από την αρχή της δοτής αρμοδιότητας ή την άσκηση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης που διέπονται από τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Δεν συνεπάγονται την περαιτέρω ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή την υποχρεωτική άσκηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση των υπαρχουσών αρμοδιοτήτων της, ή ότι οι αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Ένωση δεν είναι δυνατόν να περιοριστούν και άρα να επανέλθουν στα κράτη μέλη.

Οι αρμοδιότητες που έχουν αναθέσει τα κράτη μέλη στην Ένωση μπορούν να τροποποιηθούν, είτε να διευρυνθούν είτε να περιοριστούν, μόνον κατόπιν αναθεώρησης των Συνθηκών με τη σύμφωνη γνώμη όλων των κρατών μελών. Οι Συνθήκες περιλαμβάνουν ήδη ειδικές διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες ορισμένα κράτη μέλη δικαιούνται να μην λαμβάνουν μέρος ή να εξαιρούνται από την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης. Οι αναφορές σε μια ολοένα στενότερη ένωση μεταξύ των λαών είναι, επομένως, συμβατές με την χάραξη διαφορετικής πορείας από κάθε κράτος μέλος προς την ολοκλήρωση και δεν υποχρεώνουν όλα τα κράτη μέλη να κατευθύνονται προς κοινό προορισμό.

Οι Συνθήκες επιτρέπουν την πορεία προς βαθύτερη ολοκλήρωση των κρατών μελών που συμμερίζονται αυτό το όραμα για το κοινό τους μέλλον αλλά δεν υποχρεώνει τα υπόλοιπα κράτη μέλη να την ακολουθήσουν.

Αναγνωρίζεται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της ιδιαίτερης θέσης του δυνάμει των Συνθηκών, δεν έχει αναλάβει δέσμευση για περαιτέρω πολιτική ολοκλήρωση στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. [Το ουσιαστικό περιεχόμενο του παρόντος θα ενσωματωθεί στις Συνθήκες κατά την επόμενη αναθεώρησή τους σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών και τις αντίστοιχες συνταγματικές επιταγές των κρατών μελών.]

Στόχος της αρχής της επικουρικότητας είναι να διασφαλίσει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον πολίτη. Ως εκ τούτου, η επιλογή του κατάλληλου επιπέδου ανάληψης δράσης εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το κατά πόσον ένα ζήτημα έχει διεθνικές πτυχές οι οποίες δεν μπορούν να ρυθμιστούν ικανοποιητικά με την ανάληψη δράσης από τα κράτη μέλη και από το κατά πόσον η δράση σε ενωσιακό επίπεδο θα αποφέρει σαφή οφέλη λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της σε σύγκριση με τη δράση στο επίπεδο των κρατών μελών.

Οι αιτιολογημένες γνώμες που εκδίδουν τα εθνικά κοινοβούλια σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου (αριθ. 2) σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη από όλα τα θεσμικά όργανα που συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ένωσης. Θα γίνουν οι κατάλληλες ρυθμίσεις για τον σκοπό αυτό.

Εάν αιτιολογημένες γνώμες, που έχουν κατατεθεί εντός 12 εβδομάδων από τη διαβίβαση
του εν λόγω σχεδίου και εκπροσωπούν ποσοστό άνω του 55% των ψήφων που έχουν τα εθνικά κοινοβούλια, κρίνουν ότι κάποιοι σχέδιο νομοθετικής πράξης της ΕΕ δεν συνάδει προς την αρχή της επικουρικότητας η Προεδρία του Συμβουλίου θα περιλάβει το θέμα στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου για αναλυτική συζήτηση σχετικά με τις εν λόγω γνώμες και σχετικά με τις συνέπειες που απορρέουν από αυτές.

Μετά το πέρας της συζήτησης, και σύμφωνα με τους τύπους που προβλέπονται στις Συνθήκες, οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών υπό την ιδιότητά τους ως μελών του Συμβουλίου διακόπτουν την εξέταση του εν λόγω σχεδίου νομοθετικής πράξης, εκτός εάν το σχέδιο τροποποιηθεί ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες που διατυπώθηκαν στις αιτιολογημένες γνώμες.

Για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου, οι ψήφοι που έχουν τα εθνικά κοινοβούλια υπολογίζονται σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 2. Οι ψήφοι από
τα εθνικά κοινοβούλια κρατών μελών που δεν συμμετέχουν στην έκδοση της νομοθετικής πράξης δεν συνυπολογίζονται.

Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των κρατών μελών που προβλέπονται από τα πρωτόκολλα που έχουν προσαρτηθεί στις Συνθήκες πρέπει να αναγνωρίζονται πλήρως και μην θεωρούνται υποδεέστερου επιπέδου σε σχέση με τις λοιπές διατάξεις των Συνθηκών των οποίων τα εν λόγω πρωτόκολλα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος.

Ειδικότερα, ένα μέτρο που θεσπίζεται σύμφωνα με τον τίτλο V του τρίτου μέρους της ΣΛΕΕ σχετικά με τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης δεν δεσμεύει τα κράτη μέλη που αναφέρονται στα πρωτόκολλα 21 και 22, εκτός αν το οικείο κράτος μέλος, εφόσον το επιτρέπει το σχετικό πρωτόκολλο, έχει γνωστοποιήσει την επιθυμία του να δεσμευθεί από το μέτρο.

Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών υπό την ιδιότητά τους ως μελών του Συμβουλίου θα εξασφαλίζουν ότι, όταν ένα μέτρο της Ένωσης εμπίπτει, υπό το πρίσμα του σκοπού και του περιεχομένου του, στο πεδίο εφαρμογής του τίτλου V του τρίτου μέρους της ΣΛΕΕ, θα εφαρμόζονται σε αυτό τα πρωτόκολλα 21 και 22 ακόμη και όταν αυτό συνεπάγεται τον διαχωρισμό του μέτρου σε δύο επιμέρους πράξεις.

Το άρθρο 4 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση επιβεβαιώνει ότι η εθνική ασφάλεια παραμένει στην αποκλειστική σφαίρα ευθύνης κάθε κράτους μέλους. Αυτό δεν αποτελεί παρέκκλιση από το δίκαιο της Ένωσης και, συνεπώς, δεν πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά. Κατά την άσκηση των εξουσιών τους, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα σέβονται πλήρως την εθνική αρμοδιότητα των κρατών μελών σε θέματα εθνικής ασφάλειας.

ΜΕΡΟΣ Δ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εσωτερικής αγοράς, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα των εργαζομένων των κρατών μελών να αποδέχονται προσφορές εργασίας οπουδήποτε εντός της Ένωσης. Τα διαφορετικά ύψη αμοιβών από το ένα κράτος μέλος στο άλλο καθιστούν ορισμένες προσφορές εργασίας περισσότερο ελκυστικές από άλλες, με επακόλουθες μετακινήσεις εργαζομένων ως άμεση συνέπεια της ελευθερίας της αγοράς. Ωστόσο, τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών, τα οποία το δίκαιο της Ένωσης συντονίζει αλλά δεν εναρμονίζει, είναι δομημένα με διαφορετικούς τρόπους και αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα συγκεκριμένες χώρες να προσελκύουν ορισμένα τμήματα του εργατικού δυναμικού χωρίς αυτό να αποτελεί φυσική συνέπεια της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς. Είναι θεμιτό να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση αυτή και να προβλέπεται, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και σε εθνικό επίπεδο, και χωρίς τη δημιουργία αδικαιολόγητων άμεσων ή έμμεσων διακρίσεων, η λήψη μέτρων για την αποφυγή ή τον περιορισμό των ροών εργαζομένων όταν λαμβάνουν διαστάσεις τέτοιες που να έχουν αρνητικές συνέπειες τόσο για τα κράτη μέλη καταγωγής όσο και για τα κράτη μέλη προορισμού.

Οι ανησυχίες που εξέφρασε το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με το θέμα αυτό έχουν ληφθεί υπόψη, ενόψει της εκπόνησης νέας ενωσιακής νομοθεσίας και σχετικής εθνικής νομοθεσίας.

Ερμηνεία των ισχυόντων κανόνων της ΕΕ

Τα μέτρα που αναφέρονται στο εισαγωγικό εδάφιο θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να ορίζουν τις θεμελιώδεις αρχές των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισής τους και διαθέτουν ευρύ περιθώριο διακριτικής ευχέρειας όσον αφορά την εκπόνηση και την εφαρμογή της κοινωνικής τους πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης, καθώς και για τον καθορισμό των προϋποθέσεων για την πρόσβαση στις παροχές κοινωνικής πρόνοιας.

α) Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων κατά το άρθρο 45 της ΣΛΕΕ συνεπάγεται την κατάργηση κάθε διάκρισης λόγω ιθαγένειας όσον αφορά την απασχόληση, την αμοιβή και τους άλλους όρους εργασίας και απασχόλησης, το δικαίωμα αυτό μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας. Επιπλέον, αν υπάρχουν επιτακτικοί λόγοι δημοσίου συμφέροντος, όπως η ενθάρρυνση των προσλήψεων, η μείωση της ανεργίας, η προστασία των ευάλωτων εργαζομένων, η αποσόβηση του κινδύνου να υπονομευθεί σοβαρά η βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, οι οποίοι το καθιστούν αναγκαίο, η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μπορεί να περιοριστεί με μέτρα ανάλογα προς τον επιδιωκόμενο θεμιτό σκοπό.

Με βάση αντικειμενικές εκτιμήσεις που δεν λαμβάνουν υπόψη την ιθαγένεια των ενδιαφερομένων και κατ’ αναλογία προς τον επιδιωκόμενο θεμιτό σκοπό, μπορούν να επιβληθούν όροι σε σχέση με ορισμένες παροχές προκειμένου να διασφαλιστεί η ύπαρξη πραγματικού και ουσιαστικού βαθμού σύνδεσης μεταξύ του ενδιαφερομένου και της αγοράς εργασίας του κράτους μέλους υποδοχής.

β) Η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης κατά το άρθρο 21 ΣΛΕΕ πρέπει να ασκείται υπό την επιφύλαξη των περιορισμών και των προϋποθέσεων που προβλέπονται στις Συνθήκες και των μέτρων που θεσπίζονται για την εφαρμογή τους.

Το δικαίωμα οικονομικά μη ενεργών ατόμων να διαμένουν στο κράτος μέλος υποδοχής εξαρτάται, βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, από το κατά πόσον τα άτομα αυτά διαθέτουν επαρκείς πόρους για τον εαυτό τους και τα μέλη της οικογένειάς τους, ώστε να μην επιβαρύνουν το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του κράτους μέλους υποδοχής και να διαθέτουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας.

Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να αρνούνται κοινωνικές παροχές σε άτομα που ασκούν το δικαίωμά τους στην ελεύθερη κυκλοφορία με αποκλειστικό σκοπό την απόκτηση των κοινωνικών παροχών των κρατών μελών χωρίς να διαθέτουν επαρκείς πόρους για να τους αναγνωριστεί το δικαίωμα διαμονής.

Τα κράτη μέλη μπορούν να απορρίπτουν αιτήσεις υπαγωγής στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας από πολίτες της ΕΕ από άλλα κράτη μέλη οι οποίοι δεν έχουν δικαίωμα διαμονής ή έχουν το δικαίωμα να διαμείνουν στην επικράτειά τους αποκλειστικά και μόνον για αναζήτηση εργασίας.
Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται αιτήσεις από πολίτες της ΕΕ από άλλα κράτη μέλη για την λήψη κοινωνικών παροχών οι οποίες προορίζονται κυρίως για την κάλυψη των ελάχιστων εξόδων διαβίωσης, ακόμη και αν οι παροχές αυτές έχουν επίσης ως στόχο να διευκολύνουν την πρόσβαση στην αγορά εργασίας στα κράτη μέλη υποδοχής.

γ) Τα πρόσωπα που απολαύουν του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας οφείλουν να σέβονται τη νομοθεσία του κράτους μέλους υποδοχής.

Σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν μέτρα ώστε να προλαμβάνουν την καταχρηστική άσκηση δικαιωμάτων ή την απάτη όπως, για παράδειγμα, την υποβολή πλαστών εγγράφων και να αντιμετωπίζουν περιπτώσεις σύναψης ή διατήρησης εικονικών γάμων με υπηκόους τρίτων χωρών που αποσκοπούν στη χρήση της ελεύθερης κυκλοφορίας ως μέσου για την νομιμοποίηση της διαμονής σε κράτος μέλος ή για την παράκαμψη των εθνικών κανόνων περί μετανάστευσης που ισχύουν για υπηκόους τρίτων χωρών.

Τα κράτη μέλη υποδοχής μπορούν επίσης να λαμβάνουν τα απαραίτητα περιοριστικά μέτρα για την προστασία τους από άτομα των οποίων η προσωπική συμπεριφορά ενδέχεται να συνιστά πραγματική και σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια. Κατά τον προσδιορισμό του κατά πόσον η συμπεριφορά ενός ατόμου συνιστά πραγματική απειλή για τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια, τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τη συμπεριφορά του εν λόγω ατόμου κατά το παρελθόν· η δε απειλή δεν είναι απαραίτητο να είναι άμεση. Ακόμη και αν δεν υπάρχει προηγούμενη ποινική καταδικαστική απόφαση, τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν μέτρα για προληπτικούς λόγους, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά αφορούν μόνο το συγκεκριμένο άτομο.

Θα αναπτυχθεί από κοινού με την Επιτροπή περαιτέρω ανταλλαγή πληροφοριών και διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών με σκοπό την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση τέτοιων περιπτώσεων καταχρηστικής άσκησης δικαιωμάτων και απάτης.

Αλλαγές στο παράγωγο δίκαιο της ΕΕ

Σημειώνεται ότι, μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την τροποποίηση του υφιστάμενου παράγωγου δικαίου της ΕΕ ως εξής:

α) πρόταση τροποποίησης του κανονισμού 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν, στις περιπτώσεις εξαγωγής του επιδόματος τέκνων σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο κατοικεί ο εργαζόμενος, να τιμαριθμοποιούν αυτές τις παροχές με βάση το βιοτικό επίπεδο στο κράτος μέλος στο οποίο διαμένει το τέκνο·

β) προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο παράγοντας έλξης που απορρέει από το καθεστώς των παροχών προς εργαζομένους που ισχύει σε ένα κράτος μέλος, πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 492/2011 που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης ώστε να προβλεφθεί μηχανισμός συναγερμού και διασφάλισης για τις περιπτώσεις εισροής εργαζομένων από άλλα κράτη μέλη, μεγάλης κλίμακας και επί μεγάλο χρονικό διάστημα. Το κράτος μέλος που επιθυμεί να κάνει χρήση του μηχανισμού αυτού θα γνωστοποιεί στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο ότι υφίσταται μια τέτοια εξαιρετική κατάσταση σε κλίμακα που επηρεάζει ουσιώδεις πτυχές του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης του κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένου του πρωταρχικού σκοπού του καθεστώτος κοινωνικών παροχών προς εργαζομένους, ή η οποία οδηγεί σε προβλήματα τα οποία είναι σοβαρά και αναμένεται να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα στην αγορά εργασίας ή τα οποία ασκούν υπερβολικές πιέσεις στην εύρυθμη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών του κράτους μέλους. Μετά από σχετική εισήγηση της Επιτροπής, κατόπιν εξέτασης της γνωστοποίησης, το Συμβούλιο μπορεί, με εκτελεστική πράξη, να επιτρέψει στο οικείο κράτος μέλος να περιορίσει την πρόσβαση στις παροχές κοινωνικής πρόνοιας εργαζομένων στον βαθμό που αυτό είναι αναγκαίο. Η εκτελεστική πράξη θα επιτρέπει στο κράτος μέλος να περιορίζει την πρόσβαση των εργαζομένων της Ένωσης που εισήλθαν προσφάτως στην αγορά εργασίας του στις παροχές για εργαζομένους για συνολική περίοδο μέχρι τέσσερα έτη από την έναρξη της απασχόλησης. Ο περιορισμός αυτός πρέπει να είναι κλιμακωτός, ξεκινώντας από τον πλήρη αποκλεισμό και αυξάνοντας σταδιακά την πρόσβαση στις παροχές αυτές ώστε να λαμβάνεται υπόψη η αυξανόμενη σύνδεση του εργαζομένου με την αγορά εργασίας του κράτους μέλους υποδοχής. Η εκτελεστική πράξη του Συμβουλίου θα έχει περιορισμένη διάρκεια και θα εφαρμόζεται σε εργαζομένους της ΕΕ που εισέρχονται στην αγορά εργασίας του κράτους μέλους για διάστημα [X] ετών, με δυνατότητα παράτασης για δύο διαδοχικές περιόδους [Y] και [Z] ετών.

Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών υπό την ιδιότητά τους ως μελών του Συμβουλίου θα ασχοληθούν κατά προτεραιότητα με τις εν λόγω νομοθετικές προτάσεις και θα καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουν την ταχεία έγκρισή τους.

Αλλαγές στο πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ

Όσον αφορά τις μελλοντικές διευρύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημειώνεται ότι στις σχετικές πράξεις προσχώρησης θα προβλέπονται κατάλληλα μεταβατικά μέτρα σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων τα οποία θα συμφωνηθούν από όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις Συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνεται η θέση που διατύπωσε το Ηνωμένο Βασίλειο υπέρ αυτών των μεταβατικών μέτρων.

ΜΕΡΟΣ Ε
 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Κάθε κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να συζητηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οποιοδήποτε θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας απόφασης.

Η παρούσα απόφαση θα τεθεί σε ισχύ την ημερομηνία κατά την οποία η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα ενημερώσει τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

EUCO 4/16 16

EL

[1] βλ. έγγραφο EUCO 28/2015 της 18/12/2015

[2] βλ. το κείμενο σε Παράρτημα

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι