Η βελτίωση της κοινωνικής ευημερίας αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις σκοπούς της οικονομικής πολιτικής, μαζί με την παραγωγική ανάπτυξη, την απασχόληση και τη μακροοικονομική σταθερότητα. Η δημοσιονομική συμμόρφωση δεν υποκαθιστά την πολιτική επιλογή. Τα δημοσιονομικά περιθώρια αποτελούν παράμετρο άσκησης της οικονομικής πολιτικής, δεν είναι αυτοσκοπός.
Για τον προοδευτικό προγραμματικό σχεδιασμό, η ιεράρχηση είναι ουσιώδης. Οι κοινωνικές ανάγκες και οι αναπτυξιακοί στόχοι καθορίζουν τις προτεραιότητες, ενώ η δημοσιονομική στρατηγική προσδιορίζει τους όρους χρηματοδότησης και τη χρονική αλληλουχία των παρεμβάσεων. Ίδια δημοσιονομικά αποτελέσματα μπορούν να προκύπτουν από πολιτικές με διαφορετικές αναδιανεμητικές και παραγωγικές επιπτώσεις.
Η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών οφείλει να επιδιώκεται χωρίς υποβάθμιση της κοινωνικής ευημερίας.
Όταν η συγκράτηση δαπανών αποδυναμώνει τη δημόσια περίθαλψη ή την οργανωμένη φροντίδα, μέρος της επιβάρυνσης μεταφέρεται στα νοικοκυριά, μέσω ιδιωτικών πληρωμών, μη αμειβόμενης εργασίας φροντίδας και περιορισμού της απασχόλησης. Η μεταφορά είναι άνιση, καθώς οι οικονομικές αντοχές και οι δυνατότητες οικογενειακής υποστήριξης διαφέρουν. Η αποτίμηση μιας παρέμβασης οφείλει επομένως να συνυπολογίζει την κατανομή του κόστους και τις επιπτώσεις στην απασχόληση.
Η επιδοματική πολιτική αποτελεί αναγκαίο μηχανισμό αναδιανομής και εισοδηματικής προστασίας.
Η προοδευτική στρατηγική αποκτά μεταρρυθμιστικό περιεχόμενο όταν παρεμβαίνει και στους μηχανισμούς παραγωγής των ανισοτήτων. Όταν, απλώς, η παρέμβαση εξαντλείται στην εισοδηματική αντιστάθμιση του υψηλού κόστους στέγασης και της ανεπαρκούς δημόσιας κάλυψης κοινωνικών υπηρεσιών, οι δομικές αιτίες της επισφάλειας παραμένουν ενεργές. Υπό αυτή την έννοια, η αποκλειστική διαχείριση των συνεπειών είναι μια συντηρητική επιλογή.
Η στεγαστική πολιτική, για παράδειγμα, απαιτεί σύνδεση της επιδότησης με αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας. Σε συνθήκες ανελαστικής προσφοράς, μέρος της ενίσχυσης μπορεί να ενσωματώνεται στα ενοίκια. Αντίστοιχα, η ενίσχυση της δημόσιας περίθαλψης και η ανάπτυξη οργανωμένων υπηρεσιών φροντίδας ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία μεταβάλλουν τους όρους κάλυψης των αναγκών, περιορίζοντας την εξάρτηση από την ιδιωτική χρηματοδότηση και την μη αμειβόμενη οικογενειακή εργασία.
Τέτοιες παρεμβάσεις συνδυάζουν την κοινωνική προστασία με τη διεύρυνση των παραγωγικών δυνατοτήτων. Η οικονομία της φροντίδας, ενδεικτικά, δημιουργεί θέσεις εργασίας και διευκολύνει τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Οι επιδράσεις στην απασχόληση και στα φορολογικά έσοδα πρέπει να συνεκτιμώνται στην αξιολόγηση. Η προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελεί αυτοτελή πολιτική επιδίωξη, ανεξάρτητα από τη δημοσιονομική απόδοση των σχετικών δαπανών.
Η δημοσιονομική βιωσιμότητα στηρίζει τη συνέχεια των παρεμβάσεων και περιορίζει τον κίνδυνο ανατροπής τους. Ο δημοσιονομικός χώρος δεν προσδιορίζεται αποκλειστικά εξωγενώς. Επηρεάζεται από τη φορολογική νομοθεσία, την αποτελεσματικότητα της διοίκησης και τη διάρθρωση της οικονομίας. Η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου και η επανεξέταση απαλλαγών χωρίς αναπτυξιακό ή κοινωνικό όφελος μπορούν να αυξήσουν τα έσοδα, ενώ η ανακατανομή δαπανών απελευθερώνει πόρους για νέες προτεραιότητες. Ο ευρωπαϊκός κανόνας των καθαρών δαπανών λαμβάνει υπόψη τις μόνιμες αυξήσεις εσόδων από νέα μέτρα, επιτρέποντας αντίστοιχες πρόσθετες δαπάνες.
Η πρόταση Zucman για ελάχιστη φορολόγηση της καθαρής περιουσίας του πλουσιότερου 1%, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιστημονικής επεξεργασίας που διευρύνει το πεδίο των διαθέσιμων επιλογών. Η μετατροπή μιας τεκμηριωμένης δυνατότητας σε εφαρμόσιμη πολιτική απαιτεί πολιτικό θάρρος. Προϋποθέτει αναμέτρηση με εδραιωμένα συμφέροντα, περιορισμό φορολογικών προνομίων, διοικητική προετοιμασία και συγκρότηση κοινωνικών συμμαχιών. Η αξιόπιστη μεταρρύθμιση προσδιορίζει ποιοι επιβαρύνονται, ποιες ανάγκες χρηματοδοτούνται και πώς διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης.
Η προοδευτική οικονομική πολιτική συνδέει την κοινωνική προστασία με την παραγωγική ανασυγκρότηση και θεμελιώνει τις δεσμεύσεις της σε βιώσιμη χρηματοδότηση. Η ευθύνη της περιλαμβάνει και τη διεύρυνση των διαθέσιμων μέσων. Η αναγνώριση των περιορισμών δεν συνεπάγεται παραίτηση από τη μεταβολή τους. Το δημοσιονομικό περιθώριο αποτελεί παράμετρο και πεδίο άσκησης πολιτικής. Δεν υποκαθιστά τους σκοπούς της.
Εκτύπωση στις: 2026-11-02
Από την ιστοσελίδα: Ανανεωτική
http://www.ananeotiki.gr/el/sx_PrintPage.php?export=html&tid=14111