Μπορεί ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν να βρίσκεται στις πρώτες μέρες του και να είναι πολύ νωρίς για την όποια αποτίμηση των ζημιών, ωστόσο είναι βέβαιο ότι, όπως και στην περίπτωση της Γάζας, το περιβαλλοντικό κόστος -πέρα φυσικά από τις απώλειες ζωών- αναμένεται να είναι εξαιρετικά σημαντικό. Γιατί οι σύγχρονοι πόλεμοι επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή. Ουκρανία και Γάζα σηματοδοτούν την ανάγκη για σοβαρή επανεξέταση των περιβαλλοντικών συνεπειών τους. Στην περίπτωση της Γάζας οι ερευνητές κάνουν λόγο και για «οικοκτονία».
Ο Χε Γιν, επίκουρος καθηγητής Γεωγραφίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Kent στις ΗΠΑ, που μελέτησε τις ζημιές σε γεωργικές εκτάσεις στη Συρία κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου του 2011, ανέλυσε δορυφορικές εικόνες της Γάζας. Σύμφωνα με την Guardian, οι εικόνες αυτές έδειξαν ότι έως και το 48% της δενδροκάλυψης της Γάζας είχε χαθεί ή υποστεί ζημιές μόνο για την περίοδο μεταξύ 7 Οκτωβρίου 2023 και 21 Μαρτίου 2024. Ο Γιν δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «χάθηκαν ολόκληρα περιβόλια, έμεινε μόνο χώμα». Ανεξάρτητη δορυφορική ανάλυση της ανεξάρτητης ερευνητικής ομάδας Forensic Architecture επιβεβαίωσε αυτές τις διαπιστώσεις.
Πλέον οι πόλεμοι συγκαταλέγονται μεταξύ των σοβαρών παραγόντων που προκαλούν περιβαλλοντικές και κλιματικές καταστροφές. Είναι πλέον επιστημονικά διαπιστωμένο ότι οδηγούν σε αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου, καταστρέφουν τα οικοσυστήματα και εμποδίζουν κλιματικές δράσεις. Παράλληλα, έρευνες τεκμηριώνουν ότι σε παγκόσμιο επίπεδο οι στρατιωτικές δυνάμεις (είτε πρόκειται για τις καθημερινές δραστηριότητές τους, είτε για τις εφοδιαστικές αλυσίδες, είτε για τις προμήθειες) ευθύνονται για το περίπου 5,5% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αν, δηλαδή, οι στρατοί ήταν χώρα θα κατείχαν το 4ο μεγαλύτερο αποτύπωμα άνθρακα στον κόσμο μεταξύ Ινδίας και Ρωσίας... Αν δε ο στρατός των ΗΠΑ ήταν χώρα θα καταλάμβανε την 47η θέση σε ό,τι αφορά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Συγκεκριμένα, οι εκπομπές του θα ήταν υψηλότερες από χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία, η Πορτογαλία. Ωστόσο, η καταγραφή των εκπομπών αερίων των στρατών δεν ήταν και δεν είναι εύκολη υπόθεση.
Η εξήγηση έγκειται στο γεγονός ότι όταν υιοθετήθηκε το Πρωτόκολλο του Κιότο το 1997, οι στρατιωτικές εκπομπές εξαιρέθηκαν ειδικά από τις δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το ίδιο έγινε και στο πλαίσιο της εμβληματικής Συμφωνίας του Παρισιού για την υπερθέρμανση του πλανήτη, το 2015. Τότε οι στρατιωτικές εκπομπές αντιμετωπίστηκαν ως εθελοντική αναφορά και αυτή ακριβώς η επιλογή οδήγησε στη συνεχιζόμενη υποεκτίμηση του πραγματικού περιβαλλοντικού κόστους του πολέμου. Κατά συνέπεια, το υψηλό κλιματικό αποτύπωμα των παγκόσμιων στρατιωτικών επιχειρήσεων συχνά παραγνωρίζεται... Δεν αναφέρεται επαρκώς και δεν γίνεται καλά κατανοητό, παρότι είναι αναμφισβήτητο.
Καμπή στην καταγραφή του περιβαλλοντικού κόστους και του κλιματικού αποτυπώματος των σύγχρονων πολεμικών συγκρούσεων αποτέλεσε η βάρβαρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022. Πρόσφατη έρευνα της Πρωτοβουλίας Greenhouse Gas Accounting of War έδειξε ότι μόνο μέσα στα τρία πρώτα χρόνια του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου είχαν φτάσει τα 230 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα. Δηλαδή, ποσό που υπερβαίνει όλες μαζί τις ετήσιες εκπομπές των πέντε χωρών της Βορείου Ευρώπης (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία, Ισλανδία). Ήταν η πρώτη προσπάθεια για τη λεπτομερή καταγραφή των εκπομπών ρύπων και οι ερευνητές ανέπτυξαν -εκ του μηδενός σχεδόν- νέες μεθοδολογίες. Σύμφωνα με τελευταία εκτίμησή τους, το σύνολο των εκπομπών ισούται με τις ετήσιες εκπομπές μιας χώρας όπως η Γαλλία. Κι αν σκεφτεί κανείς ότι ο πόλεμος συνεχίζεται...
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
Εκτύπωση στις: 2026-03-10
Από την ιστοσελίδα: Ανανεωτική
http://www.ananeotiki.gr/el/sx_PrintPage.php?export=print&tid=13904