«Οχι» στη χρήση γονιδιακά επεξεργασμένων τροφίμων

Ειδικοί επιστήμονες ερίζουν για την τροποποίηση των γονιδίων σε ζώα και φυτά, που είχε περιοριστεί αυστηρά βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και προωθεί η κυβέρνηση Τζόνσον μετά το Brexit. ● Οι επικριτές της μεθόδου τη θεωρούν επιβλαβή για το περιβάλλον και τον άνθρωπο και παραπλανητικούς τους ισχυρισμούς ότι πρόκειται για επιτάχυνση της φυσικής διαδικασίας.

Η κυβέρνηση της Βρετανίας ξεκίνησε μια διαβούλευση που αφορά τη χρήση της γονιδιακής επεξεργασίας για την τροποποίηση των κτηνοτροφικών ζώων και των καλλιεργειών τροφίμων στην Αγγλία. Η επεξεργασία γονιδίων μεταβάλλει το DNA των οργανισμών και, μέχρι τώρα, η χρήση της έχει περιοριστεί αυστηρά βάσει της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Ο Βρετανός υπουργός Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων, Τζορτζ Γιουστίς, υποστήριξε ότι αυτή η τεχνική θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη καλλιεργειών ώστε να είναι πιο ανθεκτικές σε ασθένειες και ακραίες καιρικές συνθήκες. Κι ακόμη, ότι θα μπορούσε να οδηγήσει στην παραγωγή πιο υγιεινών τροφίμων, αλλά σημείωσε ότι ορισμένοι αντιτίθενται στην τεχνολογία. Εχοντας εντελώς διαφορετική θεώρηση για το ζήτημα, οι επικριτικές φωνές μιλούν για μια τεχνική που δημιουργεί εντελώς νέους οργανισμούς.

Η επεξεργασία γονιδίων συνεπάγεται κοπή και συναρμογή (ή μάτισμα) τμημάτων DNA μέσα σε ένα μόνο γονιδίωμα για να επιφέρει αλλαγές που ήταν προηγουμένως δυνατές μόνο μέσω μακράς επιλεκτικής αναπαραγωγής φυτών και ζώων. Πρόκειται για μια διαφορετική διαδικασία από τη γενετική τροποποίηση (GM), η οποία περιλαμβάνει την εισαγωγή DNA από ένα είδος σε ένα άλλο. Ωστόσο, το 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι, στην πραγματικότητα, η επεξεργασία γονιδίων ήταν ουσιαστικά η ίδια με τη γενετική τροποποίηση, νοείται ως γενετική μηχανική και πρέπει να υπόκειται στους ίδιους αυστηρούς κανόνες. Στην Ε.Ε. και οι δύο τεχνολογίες υπόκεινται επί του παρόντος σε αυστηρούς περιορισμούς.

Παραπλανητικοί ισχυρισμοί

Ως υποστηρικτής της τεχνικής, ο Βρετανός υπουργός Περιβάλλοντος ανέφερε ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία μιμείται τη φυσική διαδικασία αναπαραγωγής, επιταχύνοντας ό,τι έχουν κάνει οι αγρότες για αιώνες επιλέγοντας τα ισχυρότερα και πιο υγιή ζώα ή φυτά για αναπαραγωγή. Και υποστήριξε ότι η επεξεργασία γονιδίων εγείρει πολύ λιγότερες ηθικές ή βιολογικές ανησυχίες από άλλες μορφές γενετικής μηχανικής, αλλά και ότι οι οργανισμοί που δημιουργούνται από την επεξεργασία γονιδίων θα μπορούσαν να έχουν δημιουργηθεί φυσικά και έτσι «σέβονται τους νόμους της φύσης». Και στη σκιά του Brexit, δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι η Βρετανία δεν πρέπει πλέον να ακολουθήσει τον ευρωπαϊκό νόμο, ο οποίος ήταν «άκρως περιοριστικός και πολιτικοποιημένος».

Πολλοί Βρετανοί επιστήμονες χαιρέτισαν την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης. Οπως ισχυρίζονται, η επεξεργασία γονιδιώματος χρησιμοποιείται ήδη στην ιατρική και έχει τεράστιες δυνατότητες για την αντιμετώπιση σημαντικών γεωργικών προκλήσεων που σχετίζονται με την επισιτιστική ασφάλεια, την κλιματική αλλαγή και τη βιωσιμότητα.

Και τα επιχειρήματά τους έχουν ακόμα και περιβαλλοντική απόχρωση, αφού αναφέρουν ότι μαζί με την αύξηση της αντοχής στα παράσιτα και τις ασθένειες σε καλλιέργειες και ζώα, η τεχνική θα μπορούσε να μειώσει τη χρήση αντιβιοτικών και χημικών φυτοφαρμάκων, να βελτιώσει τη διαβίωση των ζώων, να κάνει τα τρόφιμα πιο υγιή και να μειώσει τα απόβλητα, για παράδειγμα με την παράταση της διάρκειας ζωής των φρούτων και λαχανικών.

Ομως, άλλοι επιστήμονες, περιβαλλοντικές οργανώσεις και οργανώσεις που αγωνίζονται για την καλή διαβίωση των ζώων εκφράζουν πολλές επιφυλάξεις. Κι αυτό διότι οι ισχυρισμοί σχετικά με τα οφέλη της γονιδιακής επεξεργασίας για τη φύση και το περιβάλλον υπόκεινται σε πολλές υποθέσεις και αβεβαιότητες. Οι ισχυρισμοί ότι η γονιδιακή επεξεργασία είναι η ίδια με τη φυσική επιλογή ή τη μεταμόσχευση φυτών είναι ανόητοι και δυνητικά παραπλανητικοί, αναφέρουν.

Επιπλέον, η επεξεργασία γονιδίων είναι ανεπαρκώς τεκμηριωμένη τεχνολογία που δεν λαμβάνει υπόψη την καλή διαβίωση των ζώων και δημιουργεί ηθικά ζητήματα. Περιλαμβάνει διαδικασίες που προκαλούν πόνο, ταλαιπωρία, αγωνία και διαρκή βλάβη και είναι μια αναποτελεσματική διαδικασία, χρησιμοποιώντας μεγάλο αριθμό ζώων για ένα άτομο με το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ανάπηρα κοτόπουλα

Εξάλλου, οι τρόποι με τους οποίους εκτρέφονταν τα ζώα για την κερδοφορία στο παρελθόν υποδηλώνουν ότι η ανάπτυξη της γονιδιακής επεξεργασίας θα ήταν επιβλαβής για τα ζώα. Για παράδειγμα, η γενετική επιλογή για κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής, με την οποία επιτεύχθηκαν οι γρήγοροι ρυθμοί της ανάπτυξής τους, οδήγησε σε ανωμαλίες και αναπηρίες των ποδιών τους. Και στις ωοτόκους όρνιθες, η επιλογή για υψηλή παραγωγή αυγών προκάλεσε οστεοπόρωση, αφήνοντάς τες ευάλωτες σε κατάγματα των οστών.

Από την άλλη, η αναπαραγωγή ζώων ανθεκτικών σε ασθένειες θα ενθάρρυνε τη μεγαλύτερη συσσώρευσή τους στους χώρους εκτροφής, οδηγώντας σε υπερπληθυσμό και μείωση της καλής διαβίωσης των ζώων. Κάτι τέτοιο ακολουθεί τον δρόμο της βιομηχανικής εκτροφής.

Εφόσον τελικά η Βρετανία νομιμοποιήσει τη χρήση της γονιδιακής επεξεργασίας για την τροποποίηση ζώων και καλλιεργειών τροφίμων, θα έχει ακόμα μια ευκαιρία να δοκιμάσει και τις αντοχές της στο Brexit. Κι αυτό, γιατί από τη μία η νομιμοποίηση της γονιδιακής επεξεργασίας θα υποχρέωνε τη Βρετανία να ανοίξει αδιάκριτα τις εισαγωγές τροφίμων επεξεργασμένων με γονίδια από όλο τον κόσμο και, από την άλλη, πολλές αγορές στην Ευρώπη από τις οποίες εξαρτάται η χώρα δεν θα δεχτούν γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα άνευ της σχετικής επισήμανσης, οπότε τα αγγλικά τρόφιμα μπορεί απλώς να απορριφθούν.