Καθώς το 2025 μας αφήνει και γίνεται συνεπώς ιστορία, είναι σύνηθες στην αλλαγή του χρόνου να γίνεται ένας απολογισμός των πεπραγμένων της χρονιάς που πέρασε και μια πρόβλεψη για τη χρονιά που έρχεται. Και για το πρώτο τα πράγματα είναι πιο εύκολα, αν και η κρίση για αυτά περιέχει ένα βαθμό υποκειμενικότητας, αλλά για το δεύτερο η πρόβλεψη έχει στοιχεία αβεβαιότητας καθώς ο κόσμος μας περνάει μια βαθιά μεταβολή με απρόβλεπτες συνέπειες στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.

Στις δηλώσεις που έκανε προχθές μετά το πέρας της συνάντησής του με τον έλληνα Πρωθυπουργό και τον κύπριο πρόεδρο στην Ιερουσαλήμ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αναφέρθηκε σε έναν «εχθρό». Τόνισε, για την ακρίβεια, ότι «οι χώρες συνεργάζονται και στον τομέα της άμυνας, καθώς ο εχθρός είναι υπαρκτός». Περισσότερες πληροφορίες για την ταυτότητα του εχθρού δεν δόθηκαν, αλλά το μυαλό όλων πήγε όπως είναι φυσικό στην Τουρκία. Πριν από τη συνάντηση, άλλωστε, ισραηλινές πηγές ανέφεραν στον ισραηλινό ιστότοπο ynetnews ότι οι τρεις χώρες εργάζονται για τη δημιουργία ενός στρατηγικού τείχους ασφαλείας που θα λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στην Τουρκία, προσθέτοντας ότι η χώρα αυτή αντιμετωπίζεται ως «περιφερειακός ανταγωνιστής και όχι ακόμη ως εχθρός».

Στις δηλώσεις που έκανε προχθές μετά το πέρας της συνάντησής του με τον έλληνα Πρωθυπουργό και τον κύπριο πρόεδρο στην Ιερουσαλήμ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αναφέρθηκε σε έναν «εχθρό». Τόνισε, για την ακρίβεια, ότι «οι χώρες συνεργάζονται και στον τομέα της άμυνας, καθώς ο εχθρός είναι υπαρκτός». Περισσότερες πληροφορίες για την ταυτότητα του εχθρού δεν δόθηκαν, αλλά το μυαλό όλων πήγε όπως είναι φυσικό στην Τουρκία. Πριν από τη συνάντηση, άλλωστε, ισραηλινές πηγές ανέφεραν στον ισραηλινό ιστότοπο ynetnews ότι οι τρεις χώρες εργάζονται για τη δημιουργία ενός στρατηγικού τείχους ασφαλείας που θα λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στην Τουρκία, προσθέτοντας ότι η χώρα αυτή αντιμετωπίζεται ως «περιφερειακός ανταγωνιστής και όχι ακόμη ως εχθρός».

Ξημερώματα Παρασκευής, αγουροξυπνημένοι Ευρωπαίοι πολιτικοί βρήκαν στα εισερχόμενα της αλληλογραφίας τους ένα δυσοίωνο μήνυμα. Αργά το βράδυ της Πέμπτης, στην Ουάσιγκτον, είχε δημοσιευτεί το κείμενο της νέας Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, που φέρει την υπογραφή του Προέδρου Τραμπ. Η ανάγνωσή του θα πρέπει να ήταν, για τους Ευρωπαίους αναγνώστες του, ένα σοκ. Παραλυτικό ή εγερτήριο, μένει να αποδειχθεί.

Όταν ξεκινούσε η δεύτερη θητεία Τραμπ, στην Ευρώπη επικρατούσε μια εντελώς, όπως αποδείχθηκε, λανθασμένη αντίληψη για τα επερχόμενα. Πίστευαν, οι περισσότεροι, ότι το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική», ήταν ο τίτλος μιας πολιτικής αμερικανικού νέο-απομονωτισμού.

O Αλέξης Τσίπρας δημοσίευσε προ ημερών μακροσκελές κείμενο με τον τίτλο «Νέα εθνική πυξίδα». Σ’ αυτό αναφέρεται εκτενώς στον πόλεμο της Ουκρανίας, στις συνέπειές του για την Ευρώπη καθώς και στην ελληνική εξωτερική πολιτική. Πρόκειται για ένα σαφώς ενδιαφέρον κείμενο, μάλλον ρηξικέλευθο σε μια χώρα, όπου οι πολιτικοί κατά κανόνα αποφεύγουν τα ζητήματα αυτά ή τα θίγουν με μια επιφανειακή συνθηματολογία.

Ωστόσο, το κείμενο Τσίπρα σχολιάστηκε όχι τόσο για το περιεχόμενό του, αλλά ως μία (ακόμη) προσπάθεια του πρώην πρωθυπουργού να επιστρέψει σε κεντρικό ρόλο στην εθνική πολιτική σκηνή και ειδικότερα στην υπόθεση της ενότητας των προοδευτικών δυνάμεων.

Τα τελευταία χρόνια ο κόσμος αλλάζει με ταχύτητα που συχνά ξεπερνά τη δυνατότητα μας να κατανοήσουμε και να αφομοιώσουμε τις αλλαγές. Όσα όμως εξελίσσονται το τελευταίο διάστημα, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και ιδιαίτερα με την επανεκλογή του Προέδρου Τραμπ, δε συνιστούν απλά αλλαγή, αλλά τεκτονική μετατόπιση των γεωπολιτικών ισορροπιών, όπως αυτές διαμορφώθηκαν μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και εξελίχθηκαν αργότερα με την πτώση του λεγόμενου Ανατολικού Μπλοκ.

Το 2024 υπήρξε ένας έντονος χρόνος με γεωπολιτικές μεταβολές μικρού έως μεγάλου βεληνεκούς. Στην ουσία, το 2024 συνεχίστηκαν γεγονότα τα οποία είχαν ξεκινήσει τον προηγούμενο χρόνο (όπως οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στην Παλαιστίνη), αλλά υπήρξαν και εξελίξεις σημαντικές, όπως η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ και η αναμενόμενη εκλογική επιτυχία στις ΗΠΑ, του κ. Τραμπ, τα καθοριστικά γεγονότα του χρόνου που μας αφήνει. Από ελληνικής πλευράς και πάλι το ‘24 συνεχίζει το ‘23, τόσο στα ελληνοτουρκικά, όσο και στο Κυπριακό.

Η Ελλάδα σήμερα έχει να αντιμετωπήσει τρία μέτωπα ταυτόχρονα τρία μέτωπα στην εξωτερική πολιτική της που, εξυπακούεται, απαιτούν νηφάλιο χειρισμό: ελληνοτουρκικές σχέσεις, ελληνοαλβανικές σχέσεις και σχέσεις Ελλάδας – Βορείου Μακεδονίας. Στα ελληνοτουρκικά από το 2018 μέχρι τις αρχές του 2023 οι σχέσεις είχαν χειροτερεύσει με επίκεντρο το Αιγαίο και με την προσθήκη μιας νέας διένεξης, της Ανατολικής Μεσογείου (με εμπλοκή και της Κύπρου). Αναπάντεχα όμως το 2023 είχαμε σταδιακά βελτίωση η οποία κατέληξε στη «Διακήρυξη των Αθηνών περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας»...

Το παγκόσμιο οικοδόμημα στην εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας που ακολούθησε την κατάρρευση της Σοβιετική Ένωσης τρίζει ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Οι λόγοι είναι πολλοί. Πρώτα από όλα, γιατί ο ίδιος ο αρχιτέκτονας και συντηρητής του οικοδομήματος, δηλαδή οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν είναι πια ικανοποιημένος με το έργο του. Πιστεύει ότι η Κίνα κερδίζει όλο και μεγαλύτερο χώρο αμφισβητώντας σήμερα την αμερικανική ηγεμονία. Και αυτό δεν είναι διατεθειμένοι οι Αμερικανοί να το επιτρέψουν. Με ό,τι και αν συνεπάγεται;

Το επεισόδιο στην επίσκεψη του Έλληνα ΥΠΕΞ στην Τρίπολη έχει πολλά χαρακτηριστικά διαδικαστικής και ουσιαστικής αστοχίας για να το θέσω "διπλωματικά". Να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα. Η κυβέρνηση της Λιβύης που εδρεύει στην Τρίπολη αναγνωρίζεται ως τέτοια από τον ΟΗΕ, την ΕΕ και όλες τις μεγάλες δυνάμεις και κατά συνέπεια αναγνωρίζεται ως τέτοια και η Υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης αυτής

Αυτό που ΔΕΝ αναγνωρίζεται είναι η δικαιοδοσία να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες γιατί είναι τρόπον τινα υπηρεσιακή μέχρι την διεξαγωγή εκλογών ...

Εάν προσεγγίσουμε τις σχέσεις της Τουρκίας του Ερντογάν με τη Δύση με τα δεδομένα που είχαν διαμορφωθεί πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τότε θα επιβεβαιώσουμε για μία ακόμη φορά ότι η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε μόνιμη παρενόχληση των ΗΠΑ και της Ε.Ε. καθώς επιμένει σε μια δική της εθνική περιφερειακή ατζέντα που πολύ συχνά συγκρούεται με τα ζωτικά συμφέροντα των εταίρων της.

Οι αναλύσεις για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ων ουκ έστιν αριθμός, έχουν ένα κοινό στοιχείο: τη διαβάζουν σαν μια κίνηση στη σκακιέρα της γεωπολιτικής. Δηλαδή, μετά την κατάρρευση του Τείχους στο Βερολίνο και τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, η νικήτρια Δύση διεύρυνε τη σφαίρα επιρροής της ενσωματώνοντας τους μέχρι τότε δορυφόρους της Μόσχας, με αποτέλεσμα η σημερινή Ρωσία να αισθάνεται ανασφαλής και υπό πολιορκία επειδή τα σύνορά της με το ΝΑΤΟ μετατοπίστηκαν ανατολικότερα, και μάλιστα σε εδάφη που οι Ρώσοι, καλώς ή κακώς, θεωρούσαν κατά κάποιο τρόπο «δικά τους».