Το θαλάσσιο στρατιωτικό drone «ουκρανικής κατασκευής και κυριότητας» στη Λευκάδα, θέτει ευθέως ένα τεράστιο ζήτημα: αυτό της οικολογικής καταστροφής και περιβαλλοντικής ασφάλειας στη χώρα μας και στις χώρες της ευρύτερης Μεσογείου. Πέραν των καταστροφικών επιπτώσεων για την οικονομία, τουρισμό κλπ. Πέραν των τεράστιων κινδύνων για την ασφάλεια των πολιτών και της της ναυσιπλοΐας. Πέραν των διαστάσεων εθνικής ασφαλείας για τη χώρα μας και για τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Πέραν των τεχνικού ενδιαφέροντος διαπιστώσεων για τη λειτουργία και την καταστροφική αποτελεσματικότητά του.

Η νέα άνοδος των τιμών ενέργειας στην Ευρώπη, που συνδέεται τόσο με τον πόλεμο στο Ιράν όσο και με τη νέα επιθετική εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, επαναφέρει ένα παλιό ευρωπαϊκό δίλημμα: Πρέπει οι κυβερνήσεις να παρεμβαίνουν για να περιορίσουν το ενεργειακό κόστος ή να αφήνουν τις αγορές να λειτουργούν ανεμπόδιστα; Η Ισπανία επέλεξε την πρώτη οδό και ήδη προβάλλεται ως πιθανό υπόδειγμα για την Ευρώπη.

Στον απόηχο της Συνόδου του ΟΗΕ για το Κλίμα στο Μπέλεμ (COP30), φαίνεται πως έννοιες όπως η οικολογική δικαιοσύνη, η μείωση των ανισοτήτων και ο αγώνας ενάντια στην υπερθέρμανση του πλανήτη περνούν σε δεύτερο πλάνο. Τη διαπίστωση αυτή καταδεικνύει η έκθεση των Τάσεων Βιωσιμότητας (Sustainability Trends Report 2025). Το 2025 αποτέλεσε έτος μετάβασης από την εποχή των διακηρύξεων σε οικονομίες που θα αναπτύσσονται χωρίς την πολιτική ηγεμονία των ΗΠΑ, καθώς η απόσυρσή τους από τη Συμφωνία του Παρισιού μειώνει τα κίνητρα για ΑΠΕ και ηλεκτροκίνηση και μεταβάλλει τον προσανατολισμό των επενδύσεων.

Ρωσία και ΗΠΑ, οι υπερδυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου, φαίνεται να επενδύουν στην «αναμόρφωση του κόσμου» που προέκυψε μετά. Και χρησιμοποιούν ως «όπλο» την ενέργεια. Από μία άποψη είναι κατανοητό, διότι ο κόσμος άλλαξε πολύ από τότε.

Πρώτα από όλα δημογραφικά. Ο πληθυσμός της Γης ήταν 4 δισ. το 1970 και έγινε σχεδόν 9 δισ. Και η δημογραφική έκρηξη έγινε αποκλειστικά στον πάλαι ποτέ Τρίτο Κόσμο.

Κατά δεύτερον, οικονομικά. Από το 1990 μέχρι σήμερα ο κόσμος γνώρισε την ταχύτερη, ιστορικά, οικονομική ανάπτυξη. Το παγκόσμιο ΑΕΠ ήταν, σε σταθερές τιμές, 12 τρισ. δολάρια το 1970 και 70 τρισ. το 2020. Κοινώς σχεδόν εξαπλασιάστηκε.

Τις πρώτες μέρες του πολέμου στο Ιράν η διεθνής συζήτηση περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από ένα ζήτημα, το πετρέλαιο. Οι αγορές ενέργειας, ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ, η άνοδος των τιμών της βενζίνης και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία έχουν μετατραπεί στο βασικό πρίσμα μέσα από το οποίο αναλύεται η σύγκρουση.

Η δημόσια συζήτηση επαναλαμβάνει σχεδόν με μηχανικό τρόπο τα ίδια και τα ίδια ερωτήματα. Σε ποια ύψη θα φτάσει η τιμή του πετρελαίου, ποιες θα είναι οι γενικότερες επιπτώσεις για το κόστος ζωής και τι σημαίνουν όλα αυτά για τη διεθνή οικονομία. 

Νομίζω πως είναι η δεύτερη φορά που ο πρωθυπουργός αναφέρεται στο ενδεχόμενο της πυρηνικής ενέργειας και αυτή τη φορά το κάνει ευθέως.

Νομίζω πως είναι μεγάλο λάθος αυτή η προοπτική για τα ενεργειακά μας πράγματα.

Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι "φτηνή", αντιθέτως είναι πολύ ακριβότερη από τις ΑΠΕ, τουλάχιστον.

Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι η απάντηση στην κλιματική αλλαγή, είναι μια πολύ αργή και αμφιλεγόμενη "απάντηση", εκτός των χρονικών απαιτήσεων και των χρονοδιαγραμμάτων που απαιτεί η κλιματική κρίση.

Μπορεί ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν να βρίσκεται στις πρώτες μέρες του και να είναι πολύ νωρίς για την όποια αποτίμηση των ζημιών, ωστόσο είναι βέβαιο ότι, όπως και στην περίπτωση της Γάζας, το περιβαλλοντικό κόστος -πέρα φυσικά από τις απώλειες ζωών- αναμένεται να είναι εξαιρετικά σημαντικό. Γιατί οι σύγχρονοι πόλεμοι επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή. Ουκρανία και Γάζα σηματοδοτούν την ανάγκη για σοβαρή επανεξέταση των περιβαλλοντικών συνεπειών τους. Στην περίπτωση της Γάζας οι ερευνητές κάνουν λόγο και για «οικοκτονία».

Την περασμένη Τετάρτη λίγες ώρες πριν περιοχές σε ακτίνα 10 χλμ από το Σύνταγμα παραδοθούν ανυπεράσπιστες στις πλημμύρες, η μονάδα του ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών παρουσίαζε την Έκθεση της για τα καιρικά φαινόμενα που είχαν σοβαρές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις στη χώρα την περίοδο 2020-25.

Καταγράφηκαν 633 περιπτώσεις στις οποίες 294 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους. Ειδικά τα τελευταία 13 χρόνια, δηλαδή την περίοδο 2013-2025, τα επεισόδια ήταν αυξημένα από τα προηγούμενα κατά 58% και οι ανθρώπινες απώλειες αυξημένες κατά 72%. Το 60% από αυτά τα επεισόδια αφορούσε πλημμύρες.

Σε μια εποχή που δοκιμάζεται από μια μακρόσυρτη αλληλουχία διαδοχικών κρίσεων –γεωπολιτικών, ενεργειακών, οικονομικών, κοινωνικών–, η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση παρουσιάζονται συχνά ως αναπόφευκτες τεχνοκρατικές διαδικασίες. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για βαθιά πολιτικά εγχειρήματα. Δεν αφορούν μόνο την τεχνολογία, την καινοτομία και τις επενδύσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αναδιανέμονται σύνολα κόστους, οφέλη και ευκαιρίες στο εσωτερικό των κοινωνιών, στο ευρωπαϊκό και το διεθνές σύστημα.

Η ευρωπαϊκή πολιτική περιβάλλοντος και οι επιμέρους πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την προστασία της φύσης είναι ένα πεδίο που προσφέρεται για κοινές δράσεις, θέσεις και πρωτοβουλίες των δημοκρατικών – προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη αλλά και στη χώρα μας. Διότι κοινό χαρακτηριστικό των προοδευτικών – δημοκρατικών δυνάμεων είναι η έγνοια για τις επόμενες γενιές και το συλλογικό καλό, μακριά από την αντίληψη της εφήμερης ευημερίας για ορισμένους.

Μάταια προσπαθούν να ανεβάσουν το πολιτικό θερμόμετρο, αποσπώντας την προσοχή των πολιτών. Η μόνη θερμοκρασία που κινείται ψηλά είναι αυτή που οφείλεται στην κλιματική κρίση. Μπήκαμε και τυπικά στην άνοιξη, αφήνοντας πίσω έναν ανεπαίσθητο χειμώνα, τον πιο θερμό στα χρονικά για την Ελλάδα, έναν από τους 6 θερμότερους χειμώνες όλων των εποχών, που «συνέπεσαν» όλοι την τελευταία δεκαετία.

Η κλιματική κρίση, για την οποία προειδοποιούμε -οικολόγοι και επιστήμονες- εδώ και δεκαετίες, θα συνεχίσει να επιδεινώνεται, αν δεν μπει φρένο στην εξόρυξη και χρήση των ορυκτών καυσίμων.

Στην κατασκευή ενός τρίτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στην Ανατολική Θράκη προχωρά η Τουρκία, μετά την ολοκλήρωση του πυρηνικού στο Ακούγιου, απέναντι από την Κύπρο, και τη δρομολόγηση ακόμη ενός σταθμού στη Σινώπη της Μαύρης Θάλασσας.

Πρόκειται για την περιοχή του ακρωτηρίου της Igneada στην Ανατολική Θράκη, στην επαρχία Kirklareli (40 Εκκλησιών), 5 χιλιόμετρα νότια του ποταμού Mutludere (Ρέζοβο ή Ρήσος), που αποτελεί τα σύνορα με τη Βουλγαρία και σε κοντινή απόσταση από την Ελλάδα. Εκεί είναι η αρχαία ελληνική πόλη Θυνιάς, όπου κατοικούσαν ελληνικοί πληθυσμοί ώς τις αρχές του 20ού αιώνα (Νιάδα), δίπλα σε έναν σημαντικό θαλάσσιο διάδρομο, που διέθετε λιμάνι, απ’ όπου μεταφέρονταν εμπορεύματα από την ενδοχώρα προς την Κωνσταντινούπολη.