Η νέα άνοδος των τιμών ενέργειας στην Ευρώπη, που συνδέεται τόσο με τον πόλεμο στο Ιράν όσο και με τη νέα επιθετική εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, επαναφέρει ένα παλιό ευρωπαϊκό δίλημμα: Πρέπει οι κυβερνήσεις να παρεμβαίνουν για να περιορίσουν το ενεργειακό κόστος ή να αφήνουν τις αγορές να λειτουργούν ανεμπόδιστα; Η Ισπανία επέλεξε την πρώτη οδό και ήδη προβάλλεται ως πιθανό υπόδειγμα για την Ευρώπη.

Η επίσημη αφήγηση μιλά για «διεθνείς κρίσεις», «γεωπολιτικές εντάσεις» και «αστάθεια στις αγορές». Τα νούμερα όμως λένε άλλα. Η Ελλάδα πληρώνει ακριβότερα καύσιμα από σχεδόν όλη την Ευρώπη, όχι εξαιτίας των συνθηκών, αλλά επειδή το επιτρέπει το σύστημα. Τον Απρίλιο του 2026 η αμόλυβδη στη χώρα κινείται σταθερά πάνω από τα 2 ευρώ, ενώ το ντίζελ παραμένει κοντά στα 1,88-1,89 ευρώ. Την ίδια χρονική στιγμή, χώρες όπως η Ισπανία είδαν αυξήσεις μόλις 3%, ενώ η Ελλάδα εκτοξεύτηκε στο 17%. Αν αυτό δεν είναι ταξική επιλογή, τότε τι είναι;

Ρωσία και ΗΠΑ, οι υπερδυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου, φαίνεται να επενδύουν στην «αναμόρφωση του κόσμου» που προέκυψε μετά. Και χρησιμοποιούν ως «όπλο» την ενέργεια. Από μία άποψη είναι κατανοητό, διότι ο κόσμος άλλαξε πολύ από τότε.

Πρώτα από όλα δημογραφικά. Ο πληθυσμός της Γης ήταν 4 δισ. το 1970 και έγινε σχεδόν 9 δισ. Και η δημογραφική έκρηξη έγινε αποκλειστικά στον πάλαι ποτέ Τρίτο Κόσμο.

Κατά δεύτερον, οικονομικά. Από το 1990 μέχρι σήμερα ο κόσμος γνώρισε την ταχύτερη, ιστορικά, οικονομική ανάπτυξη. Το παγκόσμιο ΑΕΠ ήταν, σε σταθερές τιμές, 12 τρισ. δολάρια το 1970 και 70 τρισ. το 2020. Κοινώς σχεδόν εξαπλασιάστηκε.

Νομίζω πως είναι η δεύτερη φορά που ο πρωθυπουργός αναφέρεται στο ενδεχόμενο της πυρηνικής ενέργειας και αυτή τη φορά το κάνει ευθέως.

Νομίζω πως είναι μεγάλο λάθος αυτή η προοπτική για τα ενεργειακά μας πράγματα.

Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι "φτηνή", αντιθέτως είναι πολύ ακριβότερη από τις ΑΠΕ, τουλάχιστον.

Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι η απάντηση στην κλιματική αλλαγή, είναι μια πολύ αργή και αμφιλεγόμενη "απάντηση", εκτός των χρονικών απαιτήσεων και των χρονοδιαγραμμάτων που απαιτεί η κλιματική κρίση.

Στην κατασκευή ενός τρίτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στην Ανατολική Θράκη προχωρά η Τουρκία, μετά την ολοκλήρωση του πυρηνικού στο Ακούγιου, απέναντι από την Κύπρο, και τη δρομολόγηση ακόμη ενός σταθμού στη Σινώπη της Μαύρης Θάλασσας.

Πρόκειται για την περιοχή του ακρωτηρίου της Igneada στην Ανατολική Θράκη, στην επαρχία Kirklareli (40 Εκκλησιών), 5 χιλιόμετρα νότια του ποταμού Mutludere (Ρέζοβο ή Ρήσος), που αποτελεί τα σύνορα με τη Βουλγαρία και σε κοντινή απόσταση από την Ελλάδα. Εκεί είναι η αρχαία ελληνική πόλη Θυνιάς, όπου κατοικούσαν ελληνικοί πληθυσμοί ώς τις αρχές του 20ού αιώνα (Νιάδα), δίπλα σε έναν σημαντικό θαλάσσιο διάδρομο, που διέθετε λιμάνι, απ’ όπου μεταφέρονταν εμπορεύματα από την ενδοχώρα προς την Κωνσταντινούπολη.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 και ο πόλεμος που επακολούθησε προκάλεσαν δυσχέρειες στην παγκόσμια οικονομία και ειδικότερα σε αυτήν της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας -με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται από περίπου 70 δολάρια το 2021, στα 120 δολάρια τον Ιούνιο του 2022- αύξησε κατακόρυφα το κόστος εισροών των επιχειρήσεων και τις ενεργειακές δαπάνες των νοικοκυριών.

Δυσάρεστη έκπληξη αποτέλεσε για όλους μας η ψευδής αναφορά του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη (ομιλία του στη Βουλή, 27-1-2023) στο ζήτημα έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων την περίοδο 2015-2019. Για την ακρίβεια είπε: «Η νέα μας εθνική ισχύς αποτυπώνεται και στις έρευνες για την αξιοποίηση ενεργειακών πόρων νοτιοδυτικά της Κρήτης. Αυτή η κυβέρνηση ξεκίνησε και αυτή τη διαδικασία. Τι κάνατε ακριβώς τέσσερα χρόνια εσείς στο ζήτημα της εξόρυξης υδρογονανθράκων; Τίποτα απολύτως».

Την ύπαρξη νέας γενιάς υπερκερδών στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, μετά τη δήθεν κατάργηση της ληστρικής ρήτρας αναπροσαρμογής, παραδέχτηκε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Τα νέα αυτά υπερκέρδη υπολογίζονται, μόνο για τον μήνα Σεπτέμβριο, άνω των 500 εκατ. ευρώ εφόσον 485 εκατ. ευρώ είναι τα υπολογισθέντα μόνο για τους οικιακούς και τους εμπορικούς καταναλωτές στη χαμηλή τάση, χωρίς να έχουν ληφθεί υπόψη τα αγροτικά τιμολόγια, ο οδοφωτισμός, η μέση τάση, κλπ.

Το γαλλογερμανικό οικονομικό Ινστιτούτο Bruegel υπολόγισε προ ημερών ότι με βάση τα εθνικά σχέδια στήριξης των οικονομιών που έχουν ήδη ανακοινωθεί στο πλαίσιο των ενεργειών για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, η Γερμανία είναι σε θέση να δαπανήσει ποσά που αντιστοιχούν στο 8% του ΑΕΠ της, ενώ χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία μετά βίας θα μπορέσουν να διαθέσουν το 3,5% του ΑΕΠ τους.

Επαληθεύθηκαν περίπου κατά γράμμα οι προβλέψεις για την έκβαση του χθεσινού συμβουλίου υπουργών Ενέργειας. Ήταν τόση η βεβαιότητα όσων τις έκαναν, που σχεδόν λειτούργησαν σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Έτσι, οι 27 υπουργοί συμφώνησαν (α) για μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, (β) για θέσπιση ανώτατου ορίου στα έσοδα της αγοράς για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω διαφορετικών τεχνολογιών, (γ) για επιβολή υποχρεωτικής προσωρινής εισφοράς αλληλεγγύης στα κέρδη των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ορυκτών καυσίμων και (δ) για τη λήψη μέτρων στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Με την ενεργειακή κρίση να μετρά πλέον ένα χρόνο και τις τιμές στην ενέργεια να παραμένουν στα ύψη η κυβέρνηση επιμένει με τις επιλογές της να προστατεύει την αισχροκέρδεια. Η πολιτική των επιδοτήσεων δεν κατάφερε να συγκρατήσει τους «φουσκωμένους» λογαριασμούς με την κυβέρνηση της Ν.Δ. να αρνείται κάθε σκέψη για ρυθμιστικές αλλαγές στην αγορά ενέργειας. Σε συνέχεια των εξαγγελιών της Κυβέρνησης για την ενέργεια και την ακρίβεια ζητήσαμε τη γνώμη του κ. Νικόλα Φαραντούρη, Καθηγητή Δικαίου της Ενέργειας στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και Συμβούλου του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Η έκρηξη στην τιμή του φυσικού αερίου αφύπνισε επιτέλους την Ευρώπη. Έτσι, ηγέτες και υπουργοί διαγκωνίζονται πλέον για το ποιος θα υπερθεματίσει ως προς την ανάγκη εξεύρεσης κοινής ευρωπαϊκής λύσης στο πρόβλημα. Οι περισσότεροι βέβαια από αυτούς, με πρώτους τους Γερμανούς αλλά, δυστυχώς, και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέχρι χθες αρνούνταν ακόμη και να συζητήσουν μια τέτοια προοπτική. Μια προοπτική της οποίας απελπισμένοι θιασώτες είχαν μείνει μόνο ο Μάριο Ντράγκι και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αφού οι Ισπανοί και Πορτογάλοι είχαν «βολευτεί», έστω και βραχυπρόθεσμα, με τη δυνατότητα που κατ’ εξαίρεση τους δόθηκε για επιβολή πλαφόν στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.