Η σημαντικότερη εξέλιξη της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν ήταν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τα F-35, τα F-16 ή το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος Κaan. Ήταν η επιβεβαίωση ότι, παρά τις ιδιαιτερότητες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, η Ουάσιγκτον και οι υπόλοιποι σύμμαχοι θεωρούν στρατηγικά αναγκαία τη διατήρηση της Τουρκίας στον πυρήνα της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Tο Πακιστάν, το Κατάρ, η Αίγυπτος και η Τουρκία συνέβαλαν αποφασιστικά στην παράταση της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ώστε εντός δύο μηνών να υπάρξει μη αντιστρέψιμη στροφή προς τη σταθεροποίηση.

Εναν χρόνο μετά τον πόλεμο των δώδεκα ημερών, οι περιφερειακές δυνάμεις που πρωταγωνίστησαν στη διατύπωση συμβιβαστικής φόρμουλας για την κατάπαυση του πυρός είχαν ως απόλυτη προτεραιότητα την αποφυγή αποσταθεροποίησης στο Ιράν που θα οδηγούσε σε καθεστωτική ανατροπή και διάσπαση της ενότητας της χώρας.

Αυτή η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στον Περσικό Κόλπο συνεχίζεται, 15 εβδομάδες πια, τυλιγμένη σε ένα σύννεφο αβεβαιότητας. Οι απειλές εξόντωσης του αντιπάλου εναλλάσσονται με πανηγυρισμούς για μια επικείμενη κάθε φορά και πάντα «φανταστική» συμφωνία. Οι τιμές του πετρελαίου ανεβοκατεβαίνουν αδιάκοπα την σκάλα της αισιοδοξίας και της απαισιοδοξίας. Τα στενά του Ορμούζ έχουν προκαλέσει την μεγαλύτερη διαταραχή του διεθνούς εμπορίου, από τις ημέρες της πανδημίας. Και η κρίση αυτή εξελίσσεται στο περιβάλλον μιας πολύ μεγαλύτερης γεωπολιτικής αναταραχής, καθώς η υπέρ-δύναμη συνεχίζει να διαλύει βίαια όλο το πλέγμα διεθνών συμμαχιών και κανόνων, που η ίδια συστηματικά έχτιζε τα τελευταία 80 χρόνια. Κι όμως, μέσα σε αυτόν τον χαμό, οι «αγορές» παραμένουν ατάραχες και ατάραχα αισιόδοξες. Πως εξηγείται;

Αιφνιδιαστική κατάληψη της Ταϊβάν από την Κίνα ή αιφνιδιαστική διακήρυξη ανεξαρτησίας της χώρας, μια κίνηση που θα έκλεινε οριστικά και σε βάρος του Πεκίνου την επανένωση της Κίνας; Η καρδιά του προβλήματος είναι ότι και οι δύο επιλογές κινούνται στη λογική της αυτοεκπληρούμενης προφητείας, όπου η προσπάθεια επιβράδυνσης και, πολύ περισσότερο ματαίωσης, μιας δυσμενούς εξέλιξης τελικά την επισπεύδει. 

Την εβδομάδα που φεύγει, παρά τα ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλεί ο Ντ. Τραμπ στον κόσμο, οι ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων απολάμβαναν καλοκαιρία. Μέσα σε μια μέρα, την Τρίτη, δεκατέσσερις αμερικανικές πολυεθνικές προχώρησαν σε ομολογιακές εκδόσεις σε ευρωπαϊκά νομίσματα –σημείωνε το Bloomberg. Βοηθούντος του Αμερικανού προέδρου, οι ευρωπαϊκές αγορές χρέους τείνουν να γίνουν οι αγαπημένες των Αμερικάνων. Δεν είναι μόνο ότι πέρυσι έκαναν το 25% όλων των εταιρικών εκδόσεων επενδυτικής βαθμίδας και άντλησαν 143 δισ. ευρώ, ενώ φέτος προβλέπεται να κάνουν περισσότερα. Είναι, επίσης, ότι σε αντίθεση με το παρελθόν, οι αμερικανικές εταιρείες δεν αλλάζουν σε δολάρια το προϊόν των δανείων σε ευρώ, στερλίνες ή ελβετικά φράγκα, αλλά τα διατηρούν προκειμένου να αντισταθμίζουν τους κινδύνους του δολαρίου.

Η πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ με τον Ερντογάν είχε στο επίκεντρο την εναντίωση του Ισραήλ στην παρουσία τουρκικών δυνάμεων στη Γάζα και στη Συρία και σε δεύτερο πλάνο την αναζήτηση μιας στάσης της Τουρκίας απέναντι στο Ιράν.

Είναι φανερό ότι μέχρι να ξεκαθαρίσει ο ορίζοντας των εξελίξεων στο Ιράν δεν μπορεί να υπάρξει μια συμφωνία ελέγχου της αντιπαράθεσης Ισραήλ-Τουρκίας με πεδίο τη Συρία.

Την ώρα που η επόμενη μέρα στη Βορειοανατολική Συρία προβάλλει σαν άλυτο σταυρόλεξο, καθώς η Τουρκία δεν μπορεί να αποδεχθεί την ίδρυση μιας δεύτερης, μετά το Βόρειο Ιράκ, ντε φάκτο ανεξάρτητης κουρδικής οντότητας, είναι ήδη ορατή η εστία της επόμενης κουρδικής ανάφλεξης που δεν είναι άλλη από το Ιρανικό Κουρδιστάν.

1. Στη Μέση Ανατολή το κορυφαίο γεγονός

Κορυφαίο γεγονός στο διεθνές σκηνικό είναι αναμφισβήτητα ο πόλεμος που ξέσπασε, με αφορμή την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς, μέσα στο έδαφος του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. Πρόκειται για μία εξέλιξη που από τους περισσότερους παράγοντες δεν θεωρείτο εφικτή, με τις έως τότε γνωστές δυνατότητες της Χαμάς. 

H εργατική τάξη των ΗΠΑ έχει βγει εδώ και μήνες στους δρόμους, παλεύοντας ενάντια στην απληστία των επιχειρηματικών ελίτ για καλύτερους μισθούς και μια αξιοπρεπή ζωή. Δεν είναι μόνο οι χιλιάδες σεναριογράφοι του Χόλιγουντ που απέργησαν επί σχεδόν πέντε μήνες και νίκησαν τελικά, εξαναγκάζοντας νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα τα στούντιο σε αποδοχή του μεγαλύτερου μέρους των αιτημάτων τους.

Πότε τέλειωσε ο παλαιός διπολικός Κόσμος του 20ου αιώνα; Το 1989 με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου ή έστω το 1991 με τη διάλυση της ΕΣΣΔ, θα απαντούσαμε σχεδόν όλοι. Σωστό; Λάθος; Κατά βάση σωστό, αρκεί να είχαμε στο μυαλό μας και μια προηγούμενη παραγνωρισμένη ημερομηνία. Το 1979.Τότε ο κινέζος ηγέτης Τενγκ Σιαοπίνγκ επέβαλε τη στροφή της παραπαίουσας κόκκινης αυτοκρατορίας προς τη διεθνή αγορά. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα η Κίνα έχει γίνει μια φιλόδοξη υπερδύναμη. Τότε το 1979, ο Αγιατολάχ Χομεϊνί ανέτρεψε τον Σάχη με όπλο το Ισλάμ και κλόνισε τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.Έκτοτε η περιοχή αποτελεί μόνιμη πηγή εντάσεων και συγκρούσεων.

Η διεθνής οικονομία βαίνει προς επιβράδυνση της μεγέθυνσής της ή και σε αρνητικούς ρυθμούς μεταβολής. Μια αιτία είναι η παράταση του πολέμου στην Ουκρανία: όλες οι μετριοπαθείς προβλέψεις στηρίζονται στην υπόθεση ότι ο πόλεμος θα λήξει σε λίγες εβδομάδες, ενώ φαίνεται ότι ίσως διαρκέσει μήνες ή χρόνια – ο «περίπατος» εξελίσσεται σε τακτικό πόλεμο δύο κρατών, με άγνωστη διάρκεια, αβέβαιο αποτέλεσμα, απροσδιόριστη κλιμάκωση.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι τεμπέλικος. Προκειμένου να περιορίσει το αίσθημα ανασφάλειας μπροστά σε κάθε νέο φαινόμενο έχει την τάση να ανατρέχει στο παρελθόν αναζητώντας στις προγενέστερες εμπειρίες τις απαραίτητες πληροφορίες. Αυτό ίσως εξασφαλίζει μια κάποια ταχύτητα στην ανάλυση των δεδομένων, αλλά διακινδυνεύει παρανοήσεις, ιδιαίτερα όταν νομίζει πως ξαναζεί ένα φαινόμενο που στην πραγματικότητα είναι εντελώς νέο.

Νησιά του Σολομώντος, Φίτζι, Παπουασία, Νέα Γουινέα, μέχρι στιγμής ήταν γνωστά στο ευρύ κοινό ως εξωτικοί νησιωτικοί προορισμοί.

Για τον Λευκό Οίκο, το Πεντάγωνο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τα τρία παραπάνω νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού έχουν ήδη γίνει οικεία όσο και η Χερσόνησος της Κριμαίας.