H πρόσφατη αναμόχλευση του θέματος των καταστημάτων που έγιναν γνωστά σαν «ιδιωτικά πανεπιστήμια» μέσω και της ανακοίνωσης της δέσμης μέτρων της ΕΛΑΣ για την παιδεία μου επιβάλλει δυό-τρείς καθαρές κουβέντες.

Αυτό επειδή ανταποκρινόμενος στην όποια ευθύνη νομίζω ότι αναλογεί, ίδια τότε και τώρα και ανεξάρτητη από καιρικές συνθήκες, σε έναν Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου, μετέσχα στην ιδεολογική, πολιτική και ακαδημαϊκή σύγκρουση για την απόκρουση της κατεδάφισης του Συντάγματος μέσω (και) της κατεδάφισης του άρθρου 16.

Δεν προτίθεμαι να εμβαθύνω πολύ στο σκεπτικό της απόφασης 726/2026 του Ε’ Ποινικού Τμήματος (σε Συμβούλιο) του Αρείου Πάγου.* Η απόφαση προκλήθηκε από αναίρεση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και αναίρεσε το βούλευμα 66/2026 του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς που είχε δεχθεί αίτηση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου για την υπό όρους απόλυσή του, κρίνοντας ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του νόμου. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι δεν συντρέχουν, και ότι αυτός ο 82 ετών και επί 24 περίπου έτη έγκλειστος γέρων πρέπει να επιστρέψει στην φυλακή, και αυτό πράγματι έγινε.

Οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες για αναθεώρηση του Συντάγματος είναι ακόμη πρώιμες, άρα μια υπερβολική τους ανάλυση ίσως αδικήσει την πολιτική και συνταγματική πραγματικότητα μέσα στην οποία εντάσσονται. Δίνουν πάντως έναν τόνο. Μοιάζει σαν να θέλουν να τραβήξουν την πολιτική προσοχή από τα δύσοσμα θεσμικά τάρταρα, όπου μας οδήγησε η απίθανη πολιτεία των σημερινών κυβερνώντων. Στο παρόν σημείωμα πάντως λίγο ενδιαφέρουν οι πολιτικές ή και κομματικές πλευρές της πρωθυπουργικής εξαγγελίας. Μεγαλύτερη σημασία έχει να επιχειρήσουμε να αξιοποιήσουμε την αναθεωρητική πρωτοβουλία ως μια στιγμή θεσμικής αυτογνωσίας και νηφαλιότητας.

Για ζητήματα κρίνει αποφασιστικά το ίδιο το κόμμα, μέσω των καταστατικών του οργάνων. Ούτε ο δικαστής ούτε οι συνταγματολόγοι.

Πριν λίγες μέρες η Κεντρική Επιτροπή του Σύριζα προχώρησε σε μια πρωτοφανή, τουλάχιστον για τα ελληνικά δεδομένα, κίνηση: με μια πράξη κάθαρσης -νίκη της υγείας απέναντι σε μια ύπουλη αρρώστια- καθαίρεσε τον σχετικά πρόσφατα εκλεγμένο Πρόεδρο του κόμματος. Άνοιξε χώρο για καθαρό αέρα. Κάπως πήρε να ξεκαθαρίζει η μολυσμένη ατμόσφαιρα που το πολιτικό εκτόπλασμα που αναδείχθηκε Πρόεδρος του Σύριζα έφερε πρωτίστως στον Σύριζα, στην Αριστερά γενικότερα, αλλά, έμμεσα, και στο πολιτικό σύστημα συνολικά.

Όσον αφορά τη χώρα μας, το κύριο πρόβλημα δεν θα είναι του κ. Ανδρουλάκη ή οποιουδήποτε άλλου τυχόν θύματος του μέτρου της άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, αλλά της συνταγματικής τάξης της πολιτείας μας -αν βεβαίως το Σύνταγμά της διατηρεί ακόμη κάποια αξία.

Το σημείωμα που ακολουθεί δεν εντάσσεται στην γενικευμένη πολιτική σύγκρουση που προκάλεσε η ολοκλήρωση της προκαταρκτικής εξέτασης για την υπόθεση των υποκλοπών που ανακοινώθηκε από την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Γεωργία Αδειλήνη στις 30.7.2024 ούτε επιχειρεί έναν ολιστικό σχολιασμό της.

Η συμμετοχή του κόμματος Σπαρτιάτες στις εκλογές και το όχι ευκαταφρόνητο εκλογικό και κοινοβουλευτικό του αποτέλεσμα κατέδειξε τη μικρόνοια του θεσμικού εγχειρήματος στο οποίο επιδόθηκε, μερικές εβδομάδες πριν τις εκλογές, η απελθούσα (και θριαμβευτικά επανελθούσα) κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο προεκλογικός χρόνος (και ο απροσχημάτιστος κυβερνητικός εκβιασμός:

Οι εκλογές που εξαγγέλθηκαν είναι πρόωρες.

Σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 1 του συντάγματος, «Οι βουλευτές εκλέγονται για τέσσερα συνεχή έτη που αρχίζουν από την ημέρα των γενικών εκλογών». Σύμφωνα με το άρθρο 41 παρ. 2 του συντάγματος, «Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαλύει τη Βουλή με πρόταση της κυβέρνησης που έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης, για ανανέωση της λαϊκής εντολής προκειμένου να αντιμετωπιστεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας».

Το θέμα δεν είναι κυρίως νομικό. Η γνωμοδότηση 1/2023 του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου είναι ένα καθαρά πολιτικό ζήτημα, που, αρκετά άγαρμπα, επιχειρείται να εκδηλωθεί σαν δήθεν νομικό ζήτημα.

Τη νομική απάντηση έδωσε με αποστομωτική πληρότητα και δικανική γλώσσα και δικαστικό ήθος υψηλής περιωπής η απάντηση του προέδρου της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) Χρήστου Ράμμου.

Πέρα από τα γενικά ζητήματα θεσμικής υφής, δημοκρατικών και δικαιοκρατικών αντιβάρων, συνταγματικών νομιμοτήτων και πολιτικής ορθότητας κ.λπ., οι παρακολουθήσεις και η μπαρόκ διακόσμησή τους με τις loud παραιτήσεις φόβισαν και πιο πρακτικά: ρε μπας και παρακολουθεί κι εμένα η ΕΥΠ, και άντε τώρα και να τα βγάλεις πέρα με τον όποιο εκβιαστάκο «έτυχε» να έχει πρόσβαση στο υλικό της παρακολούθησής μου (λέτε να συμβαίνει;). Άντε να εξηγώ στη γυναίκα ή στον άντρα μου (ή και στους δυό, ταυτοχρόνως και επαλλήλως), στον επαγγελματικό συνεργάτη, τον πολιτικό ή κοινωνικό μου «φίλο» χίλια-δυό ανεξήγητα:

Οι εκλογές δεν γίνονται για να λυθούν οι διαφορές ούτε ανάμεσα στην ΔΗΜΑΡ και τον Σύριζα ούτε ανάμεσα στα αποσυντιθέμενα και επανασυντιθέμενα κομμάτια του λεγόμενου κεντροαριστερού χώρου. Αλλού βρίσκεται η σημασία τους. Αφορούν συνολικά τη χώρα, τους εργαζόμενους –την κοινωνική βάση του σοσιαλισμού, για όποιους θυμούνται ακόμη αυτή τη λέξη-, τους ανέργους, την κοινωνική μας συνοχή, ασφαλώς και την Ευρώπη ευρύτερα. Η εσωστρέφεια λοιπόν και ο αυτισμός, όσο υπάρχει, δεν δικαιολογεί ούτε το «Αριστερά», ούτε το «ανανεωτική», ούτε το «κυβερνώσα», ούτε το «ευρωπαϊκή». Ο λόγος περί του εαυτού, λοιπόν, για ανθρώπους όπως εγώ δεν θεωρούν την ΔΗΜΑΡ ή οποιοδήποτε άλλο πολιτικό σχήμα αυτοσκοπό, λίγη αξία έχει, ελάχιστη.

Όλα δείχνουν ότι σιγά-σιγά πηγάινουμε σε μία μετα-κρίση συνθήκη. Δεν φθάσαμε, πηγαίνουμε: η πρόσφατη απότομη αύξηση των ελληνικών spreads που προκλήθηκε εν πολλοίς από το περιεχόμενο που έλαβε η πολιτική αντιπαράθεση τις προηγούμενες μέρες θύμισε, μάλλον άγρια, σε όλους μας ότι η κρίση, και η οικονομική εξάρτηση που συνεπάγεται, είναι ακόμη εδώ. Βρισκόμαστε όμως ήδη πολύ μακριά από την αρχική της ένταση και μορφή.

Στην πολύ και πολλαπλά δύσκολη προσπάθεια να αποφύγει η Ελλάδα την περιέλευση εκτός από την ουσιαστική και σε τυπική χρεοκοπία και να αναγκασθεί σε έξοδο από το ευρώ, συνέβαλαν η υπομονή της ελληνικής κοινωνίας και οι αντοχές της και η εκλογική πονηρία του ελληνικού λαού.

Διαγενομένου του Σαββάτου, οι συλλήψεις δεκάδων προσώπων με βαριές κακουργηματικές κατηγορίες, μεταξύ αυτών και πέντε προσώπων που τυχαίνει να είναι βουλευτές, εξέπληξαν όλους και πάγωσαν πολλούς.

Η νομιμότητα των συλλήψεων αμφισβητήθηκε η εξ υπαρχής από την Χρυσή Αυγή, που τις θεωρεί πολιτική δίωξη, δηλαδή δίωξη φρονήματος και όχι πράξεων.