Κάπου μας μπέρδεψε ο δήμαρχος – και περιλαμβάνω αυτούς που θεωρούμε ότι έχει δικαίωμα να διατυπώνει την άποψή του και δεν αντιδρούμε σε ό,τι λέει με το απαξιωτικό «ασχολήσου ρε με την Αθήνα που βρωμάει» ή «μιλάει κι αυτός που βγήκε δήμαρχος επειδή ο Μπακογιάννης τον υποτίμησε κι άφησε τους ψηφοφόρους του να πάνε εκδρομή στον δεύτερο γύρο».

Το μπέρδεμα συνίσταται στο εξής. Ο Χάρης Δούκας ζητάει να υποστηριχθεί η απόφαση του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ για απόρριψη κάθε μορφής και σεναρίου συνεργασίας με τη ΝΔ. Σωστά: οι αποφάσεις ενός συνεδρίου πρέπει να γίνονται σεβαστές, τουλάχιστον μέχρι να ανατραπούν από επόμενο συνέδριο. Δηλώνει ακόμη ότι σέβεται την αυτόνομη πορεία του ΠΑΣΟΚ, κάτι που επίσης έχει διακηρυχθεί με σαφήνεια από το συνέδριο.

Η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με Ιράν δεν αποτελεί απλώς επεισόδιο αστάθειας. Συνιστά βαθιά γεωπολιτική τομή, που αναδιαμορφώνει περιφερειακές ισορροπίες και επαναφέρει με οξύτητα στρατηγικά διλήμματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο η παραδοσιακή λογική πολλαπλών «αξόνων» και αλληλεπικαλυπτόμενων συνεργασιών (overlapping alignments χωρίς ιεράρχηση) φτάνει στα όριά της. Για χρόνια, η Αθήνα επένδυσε στη δημιουργία σχημάτων όπως Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ και Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος, ενώ παράλληλα επιδίωξε εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία. Όμως η Γαλλία του Μακρόν έχει αυστηρά κριτική στάση απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση Νετανιάχου.

Αν πάρει κανείς στα σοβαρά όσα ψιθυρίζουν σε off the record συζητήσεις τα στελέχη των εταιρειών που διενεργούν δημοσκοπήσεις, η επόμενη εκλογή, όποτε κι αν αυτή πραγματοποιηθεί, δεν αποκλείεται να θυμίζει «θρυμματισμένο τζάμι».

Όταν τους ρωτάς τι εννοούν, εξηγούν ότι η πιθανότητα να περάσουν την πόρτα της Βουλής πολύ περισσότερα από τα σημερινά κοινοβουλευτικά κόμματα είναι εξαιρετικά ισχυρή και αναφέρονται στο ενδεχόμενο ενός σεισμικού κατακερματισμού, που μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω.

Η ίδια ανησυχία απασχολεί και τα κομματικά επιτελεία, που αντιλαμβάνονται ότι μια τέτοια προοπτική περικλείει κινδύνους που μπορεί να τινάξουν στον αέρα όλες τις στρατηγικές και να εγκλωβίσουν το κομματικό σύστημα σε ένα σπιράλ συνεχών εκλογικών αναμετρήσεων.

Και τι δεν έχει κάνει τούτος ο κυβερνήτης που μας έτυχε! Εν τάχει: Τον έπιασε στα πράσα η Ευρωπαία εισαγγελέας. Κάνει κουρελόχαρτο το Σύνταγμα και τον κανονισμό της Βουλής. Παρακολουθεί παράνομα όποιους γουστάρει. Ελέγχει τα ΜΜΕ. Υποβαθμίζει όποιους θεσμούς τον ενοχλούν στην ασυδοσία του, όπως τις Ανεξάρτητες Αρχές. Υποτάσσει τη δικαστική εξουσία. Βάλλεται το κράτος δικαίου ασύστολα. Σκορπίζει το δημόσιο χρήμα, αναθέσεις και άλλα, και ξεπουλά τη δημόσια περιουσία για να χτίσει το καθεστώς του. Αδιαφορεί για τις ανάγκες των πολλών – βλέπε και υγεία, παιδεία, πρόνοια, μεταφορές, φυσικές καταστροφές, ακρίβεια κ.ά.

Η συζήτηση γύρω από το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα αντιμετωπίζεται συνήθως με όρους αναδιάταξης της κεντροαριστεράς. Το ουσιαστικότερο ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: αν, δηλαδή, εκφράζει τη βούληση για μια βαθύτερη μεταβολή στο συλλογικό φαντασιακό της ελληνικής κοινωνίας, μετά την εξάντληση του μακρού κύκλου που εγκαινιάστηκε με τη Μεταπολίτευση.

Η κρίση της δεκαετίας του 2010 δεν κατέστρεψε μόνο κόμματα, βεβαιότητες και κοινωνικά συμβόλαια. Διέλυσε επίσης και προσδοκίες για το μέλλον. Η μεταπολιτευτική Ελλάδα οργανώθηκε γύρω από μια γραμμική αντίληψη του ιστορικού χρόνου: εκδημοκρατισμός, ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ανάπτυξη, σύγκλιση με τη Δύση.

Το έχουμε πλέον εμπεδώσει εδώ και δεκαετίες. Εκτός από τη σωματική βία υπάρχει και η λεκτική βία. Δεν ασκείται μόνο κατά προσώπων. Ασκείται και κατά των δημοκρατικών θεσμών. Και το πρόβλημα δεν είναι η έκφραση αγανάκτησης του απλού πολίτη κατά του κράτους, των πολιτικών, των κομμάτων, της Βουλής ή όποιου άλλου. Το σημαντικό είναι όταν η λεκτική βία κατά των δημοκρατικών θεσμών εκφέρεται από τους ίδιους τους πολιτικούς.

Οταν δηλαδή ο δημόσιος λόγος κατακλύζεται από επιθέσεις και ύβρεις κατά των αντιπάλων, των θεσμών και των καθιερωμένων διαδικασιών. Δεν είναι τυχαίο ότι στο λεξιλόγιο της Πολιτικής Επιστήμης εμφανίζεται προσφάτως ο όρος trash talking democracy (Stokes Susan, Why Elected Leaders Subvert Democracy, Journal of Democracy, αρ. 2, Απρίλιος 2026). Δημοκρατικό ξεκατίνιασμα είναι μία από τις μεταφράσεις που θα βρείτε αν το γκουγκλάρετε.

Ακόμη κι αν οι εκλογές γίνουν στην ώρα τους (ή σχεδόν), η ατμόσφαιρα μυρίζει πια εκλογές. Η οσμή μπορεί να μην είναι τόσο έντονη όσο εκείνη που ερχόταν από τον Σαρωνικό την περασμένη Τρίτη, αλλά κανείς δεν μπορεί να της ξεφύγει. Ούτε οι πολιτικοί παίκτες, ούτε οι δρώντες στο πεδίο της οικονομίας. Κι είναι, προπάντων, όπως σημείωνε και μια έκθεση της Moody’s Analytics πριν από λίγες ημέρες, οσμή αβεβαιότητας. Πολιτικής και εκλογικής.

Η Moody’s, ξεκινώντας από την προφανή διαπίστωση ότι η πιθανότητα μονοκομματικής πλειοψηφίας μετά τις εκλογές είναι μικρή, καταγράφει τέσσερα σενάρια, τα οποία συζητήθηκαν πολύ αυτές τις ημέρες. Δύο σενάρια «ομαλής προσγείωσης» ή «ήπιας αναταραχής», όπου οι εκλογές γίνονται στην ώρα τους ή πρόωρα αλλά καταλήγουν πάντως σε «χάπι εντ».

Πριν από λίγες εβδομάδες αναρτήθηκε στον χώρο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου μια αφίσα της ΠΑΣΚΕ, της φοιτητικής παράταξης του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., στην οποία ένα ανθρωπάκι κρατούσε μια βαριοπούλα και έσπαγε με αυτήν τις «50 αποχρώσεις του κομμουνισμού στη σχολή». Η αφίσα αποσύρθηκε πάραυτα, τα αποκαλυπτήρια όμως είχαν γίνει. Αποκαλυπτήρια ενός ψυχροπολεμικού αντικομμουνισμού που θύμιζε την αισθητική της Χούντας.

Οι «ακροκεντρώοι» έσπευσαν να την εγκρίνουν, αν και μάλλον θα ήθελαν να την έχει βγάλει η ΟΝΝΕΔ. Μα δεν ήταν ολοκληρωτισμός ο κομμουνισμός που κατέρρευσε, κάτι που έσπασαν οι λαοί του ανατολικού συνασπισμού; ρωτούσαν δήθεν με αφέλεια, αλλά με υψηλές δόσεις υστεροβουλίας. Λες και αυτό ήταν το θέμα, το αν ήταν ή όχι ολοκληρωτισμός ο κομμουνισμός.

Υπάρχουν θέματα που δεν συζητιούνται ποτέ ήρεμα στην Ελλάδα. Το πρώτο εξάμηνο του 2015 είναι ένα από αυτά. Κάθε φορά που η πολιτική συγκυρία το απαιτεί, το αφήγημα εκείνης της περιόδου ανασύρεται από τα συρτάρια με χειρουργική ακρίβεια. Δεν πρόκειται για ιστορική μνήμη· πρόκειται για πολιτικό εργαλείο.

Η χρήση του 2015 ως ρητορικού όπλου έχει αποκτήσει συγκεκριμένη δομή. Σε κάθε ευκαιρία – προεκλογική περίοδος, δημοσκοπική πτώση της κυβέρνησης, άνοδος της Αριστεράς – επιστρατεύεται το ίδιο αφήγημα: το δραματικό εξάμηνο που φτάσαμε στο χείλος του γκρεμού, τα 100-200-300 δισ. που στοίχισε στην ελληνική οικονομία και, φυσικά, το «αχρείαστο» μνημόνιο που ακολούθησε. Η λογική είναι απλή: αν μπορέσεις να φορτώσεις έναν πολιτικό σχηματισμό με το ηθικό βάρος όλων αυτών των δεινών, δεν χρειάζεσαι επιχειρήματα για το παρόν.

Η Μεγάλη Βρετανία έχει αλλάξει έξι πρωθυπουργούς τα τελευταία δέκα χρόνια. Είναι ένας ρυθμός αλλαγών που δεν έχει προηγούμενο σε όλη τη μακρά κοινοβουλευτική ιστορία αυτής της χώρας.

Ο Κάμερον παραιτήθηκε το 2016, επειδή έχασε το δημοψήφισμα για το Brexit, που ο ίδιος είχε αυτοκτονικά προκηρύξει. Η διάδοχός του, η κομψή Τερέζα Μέι, παραιτήθηκε μέσα σε τρία χρόνια, όταν αποδείχθηκε αδύναμη να πετύχει το ακατόρθωτο: να φέρει μια συμφωνία εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που να είναι πιστή στην ετυμηγορία του δημοψηφίσματος χωρίς να είναι εντελώς ανεφάρμοστη ή απολύτως καταστροφική για τη χώρα. Την διαδέχθηκε η επιτομή του κυνισμού, ο Μπόρις Τζόνσον. Παραιτήθηκε ντροπιασμένος σε δυόμισι χρόνια. Η επόμενη, η Λιζ Τρας, έμεινε μόνον 49 μέρες. Και ο μεθεπόμενος, ο Ρίσι Σούνακ, άντεξε 20 μήνες.

Μετά την ανακοίνωση του νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα προτείνω να συγκληθεί το Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ. Θεωρώ ότι η πρόταση που θα πρέπει να κατατεθεί για απόφαση του Συνεδρίου θα πρέπει να είναι η ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ του στο νέο κόμμα! Αυτό σημαίνει ότι το όνομα και σήμα του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ κατατίθεται στον Άρειο Πάγο, και η περιουσία του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και η κρατική επιχορήγησή του μεταβιβάζεται εξ ολοκλήρου στο νέο κόμμα.

Αιφνιδιαστική κατάληψη της Ταϊβάν από την Κίνα ή αιφνιδιαστική διακήρυξη ανεξαρτησίας της χώρας, μια κίνηση που θα έκλεινε οριστικά και σε βάρος του Πεκίνου την επανένωση της Κίνας; Η καρδιά του προβλήματος είναι ότι και οι δύο επιλογές κινούνται στη λογική της αυτοεκπληρούμενης προφητείας, όπου η προσπάθεια επιβράδυνσης και, πολύ περισσότερο ματαίωσης, μιας δυσμενούς εξέλιξης τελικά την επισπεύδει.