Η στάση τους μπορεί ακόμη να εμπνέει, να δείχνει δρόμους αντίστασης και αξιοπρέπειας απέναντι στη βαρβαρότητα και στον αυταρχισμό που προελαύνει

Βλέπω τις φωτογραφίες από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Και δίπλα τους τοποθετώ με τον νου μου τους φακέλους που σώθηκαν από τις πυρές της Χαλυβουργικής, τα οστά των εκτελεσμένων στο Επταπύργιο, τα χειροποίητα καραβάκια των πολιτικών κρατουμένων. Υλικά κατάλοιπα ενός τραυματικού παρελθόντος που μπορεί ακόμη επίμονα να εισβάλει ξαφνικά στις ζωές μας και να ανατρέπει τις «στέρεες παρατάξεις». Τα υλικά κατάλοιπα ενός παρελθόντος που όσο κι αν υποτιμάται ή ξορκίζεται, παραμένει ζωντανό μέσα από την εμπειρία των ανθρώπων. Δεν διαγράφεται, μένει κρυμμένο σε φακέλους κι αποθήκες, παραμονεύει.

Πολύ μελάνι έχει χυθεί την προηγούμενη βδομάδα, και δίκαια, για την κατάρρευση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου, καθώς και κάθε πλαισίου που προσδιόριζε και καθόριζε σε έναν βαθμό τη διεθνή πραγματικότητα. Πλήρης αποδυνάμωση του ΟΗΕ, κατάργηση στην πράξη κάθε μορφής πολυμερούς διαδικασίας, τακτικές ωμής ισχύος και βίας από πλευράς του Ισραήλ και των ΗΠΑ, επιστροφή στον νόμο της ζούγκλας.

Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν έναν πόλεμο την ώρα που η οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση της χώρας είναι εύθραυστη και το βιομηχανικό-στρατιωτικό κατεστημένο προσπαθεί να βρει μια διέξοδο. Τα τελευταία 20 χρόνια τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ πολλαπλασιάζονται ενώ το καθαρό εξωτερικό χρέος έφτασε το 70% του ΑΕΠ. Μια πολεμική σύγκρουση τέτοιας κλίμακας τους δίνει μια διέξοδο, ενώ, παράλληλα, ένας από τους στόχους είναι οι πλουτοπαραγωγικοί πόροι του Ιράν.

Στις εφτά ημέρες του πολέμου η Κύπρος βιώνει συνθήκες πρωτοφανούς ανασφάλειας που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη να προβλέψει και να χειριστεί τους κινδύνους. Το νησί δεν είναι μέρος της εμπόλεμης σύρραξης ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν, αλλά ήδη υφίσταται σοβαρές παρενέργειες σε πολλά επίπεδα: άμυνα, ασφάλεια υποδομών, πολιτική προστασία αμάχων, οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις, τουρισμό και αεροδρομική συνδεσιμότητα.

Παρά την εκτίμηση ότι το επίπεδο κινδύνου είναι σχετικά χαμηλό, οι πλείστοι Κύπριοι είναι θορυβημένοι και καχύποπτοι για την επάρκεια της ηγεσίας τους. Τι θα συμβεί αν ο νέος πόλεμος των Τραμπ - Νετανιάχου εναντίον του Ιράν παραταθεί και αποσταθεροποιηθεί όλη η περιοχή;

Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα». Το ακούμε εδώ και κάμποσο καιρό και διεκδικεί με αξιώσεις την πρώτη θέση στην κατηγορία των σύντομων ανεκδότων μαζί με το άλλο εξίσου δημοφιλές ανέκδοτο, δύο λέξεων τούτο, «διεθνές δίκαιο». Με το διεθνές δίκαιο έχουμε καθαρίσει. Ουδείς σοβαρός άνθρωπος πιστεύει με όλα αυτά που βλέπει να γίνονται ότι υπάρχει διεθνές δίκαιο, ότι το υπηρετούν τα κράτη και ότι το επιβάλλει ο ΟΗΕ με τη δέουσα αυστηρότητα όταν παραβιάζεται. Ακόμη και κείνοι που προσχηματικά το επικαλούνται με επιχειρήματα νεφελώδη δεν μπορούν να απαντήσουν στα ερωτήματα που έχουν εισβάλει στη δημόσια συζήτηση παντού στον κόσμο.

Ενα από τα ελληνικά παράδοξα είναι ότι η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, που χρειαζόταν τις περισσότερες συμβουλές, έκανε τις λιγότερες συμβάσεις με συμβουλευτικές επιχειρήσεις. Αντιθέτως η κυβέρνηση της Ν.Δ., που δείχνει να τα ξέρει όλα, ξόδεψε εξωφρενικά ποσά σε τέτοιες συμβάσεις. Μέσα σε επτά χρόνια ογδονταπλασίασε τη δαπάνη για συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για την ακρίβεια την αύξησε 81,25 φορές: από 7,2 εκατ. το 2019 την έφτασε σε 585 εκατ. το 2025! Πάλι καλά να λέμε, διότι πέρυσι μειώθηκαν κατά τι, δηλαδή 12 εκατ. Το 2024 ξόδεψε 597 ολόκληρα εκατομμύρια!

Την ώρα που φλέγεται η Μέση Ανατολή και πολιορκείται το Ιράν, είναι εντυπωσιακή η προσεκτική στάση της Κίνας, σημαντικού εταίρου της Τεχεράνης. Ενώ το Πεκίνο κατακεραυνώνει την στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αποφεύγει να στηρίξει το Ιράν εμπράκτως, παρά την στενή εταιρική σχέση μαζί του. Υπενθυμίζεται ότι, με την υποστήριξη της Κίνας και της Ρωσίας, το Ιράν κατέστη πλήρες μέλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης το 2023 και της ομάδας BRICS ένα χρόνο αργότερα.

H παθητική στάση της Ρωσίας είναι εν πολλοίς αναμενόμενη – η Μόσχα είναι απασχολημένη με τον τετραετή πλέον πόλεμο της Ουκρανίας, στον οποίον δεν έχει καταγάγει την νίκη που θεωρούσε δεδομένη τον Φεβρουάριο του 2022.

Η Κίνα, κάποτε, αποφάσισε να κηρύξει τον πόλεμο στα σπουργίτια. Ηταν η εποχή του Μεγάλου Αλματος και ο Μάο είχε παραγγείλει τον διπλασιασμό της αγροτικής παραγωγής μέσα σ’ έναν χρόνο και τον αναδιπλασιασμό της τον επόμενο. Είχε δώσει αναλυτικές οδηγίες για νέες, εντατικές μεθόδους σποράς. Μα οι αγρότες δεν έπιαναν το πλάνο και παραπονούνταν πως φταίνε τα πουλιά, που έτρωγαν τους σπόρους.

Το Πολιτικό Γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος, λοιπόν, αφιέρωσε μια ειδική συνεδρίαση στο θέμα και διέταξε την εξόντωση των σπουργιτιών. Η απόφαση επικυρώθηκε από το 8ο συνέδριο του Κόμματος. Συγκροτήθηκε γενικό επιτελείο που συντόνιζε, με όρους στρατιωτικής εκστρατείας, τον πόλεμο κατά των σπουργιτιών, εξέδιδε πολεμικά ανακοινωθέντα για την πρόοδο των επιχειρήσεων και καλούσε σε παλλαϊκή συμμετοχή.

Την περασμένη εβδομάδα συνεδρίασε στο Μέγαρο Μαξίμου, υπό την προεδρία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής, προκειμένου να επικαιροποιήσει και να επανεπιβεβαιώσει τις προτεραιότητες της κυβέρνησης στη διάρκεια του προεκλογικού 2026.

Οι τόνοι ήταν σχεδόν πανηγυρικοί, οι πολιτικές όμως προαποφασισμένες και τα βλέμματα όλων στραμμένα στις επερχόμενες κάλπες, καθώς σε κάθε περίπτωση απομένουν το πολύ 12 μήνες μέχρι να στηθούν. Ετσι καμία μεγάλη αλλαγή δεν προέκυψε, όλες οι αποφάσεις κινήθηκαν στην αυτή γραμμή, στον ίδιο δρόμο, ωσάν τα πάντα να είναι καλώς καμωμένα.

Με την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν, άνοιξε και πάλι ο ασκός του Αιόλου στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Και είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πώς θα κλείσει και πότε. Μέχρι να κλείσει (προσωρινά;), θα συνεχίσουμε να μετράμε ανθρώπινα θύματα, μεγάλες καταστροφές και νέες πληγές στο ήδη ταλαίπωρο σώμα της διεθνούς νομιμότητας. Ένας αέναος κύκλος βίας στη Μέση Ανατολή εδώ και πολλά χρόνια, προϊόν εθνικών και θρησκευτικών συγκρούσεων με ιστορικές καταβολές που ενισχύονται και πολλαπλασιάζονται λόγω παρεμβάσεων των Μεγάλων Δυνάμεων. Πλούσια η περιοχή γαρ σε Ιστορία και υδρογονάνθρακες. Και το μείγμα έχει αποδειχτεί εκρηκτικό.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν έχει έναν και μόνο σκοπό: την πτώση του καθεστώτος. Η ανάλυση των δύο συμμάχων είχε καταλήξει εδώ και καιρό ότι η σημερινή συγκυρία είναι η ευκαιρία της πεντηκονταετίας για να απαλλαγούν από έναν εξαιρετικά δύσκολο αντίπαλο.

Η απόφαση των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ, σε σύμπραξη με την ισραηλινή ηγεσία του Νετανιάχου, να προχωρήσουν σε πολεμική επιχείρηση κατά του Ιράν σηματοδοτεί μια επικίνδυνη καμπή για τη Μέση Ανατολή. Και τούτο διότι οι στόχοι δεν φαίνεται να περιορίζονται στη ματαίωση του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος της Τεχεράνης, αλλά φαίνεται να εκτείνονται σε επιδίωξη «αλλαγής καθεστώτος». Η εγκατάλειψη της διπλωματίας υπέρ της στρατιωτικής κλιμάκωσης συνιστά όχι μόνο στρατηγικό ρίσκο αλλά και πολιτική αντίφαση για έναν Αμερικανό πρόεδρο που είχε δεσμευτεί να τερματίσει τους «αιώνιους πολέμους».

Μπορούν οι βομβαρδισμοί, είτε σε επιλεγμένους στόχους είτε ευρείας κλίμακας, να οδηγήσουν στην ανατροπή του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας; Μια ματιά στην ιστορία του Ιράν μετά την ανατροπή του σάχη το 1979 επιβεβαιώνει ότι κάθε φορά που επιχειρείται αλλαγή καθεστώτος με ξένη επέμβαση προκαλείται το αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή η συσπείρωση γύρω από τη θρησκευτική και πολιτική ηγεσία.