Παγωμένες συγκρούσεις
Γιώργος Καπόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2020-09-29
Η σύγκρουση Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν για τη διαφιλονικούμενη περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ είναι η παλιότερη και η πιο εμβληματική από τις παγωμένες συγκρούσεις στην πρώην ΕΣΣΔ.
Στη Γεωργία η Αμπχαζία και η Νότια Οσετία ελέγχονται από αποσχιστικά εθνικιστικά κινήματα που στηρίζονται από τη Μόσχα ενώ στην Ουκρανία και στη Μολδαβία, περιοχές όπου υπάρχει ρωσική πλειοψηφία, ελέγχονται από το Κρεμλίνο.
Με εξαίρεση τη σύγκρουση για το Ναγκόρνο Καραμπάχ που ξέσπασε το 1988, όλα τα υπόλοιπα μέτωπα παγωμένων συγκρούσεων άνοιξαν μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο του 1991.
Χωρίς να υποτιμάται η πραγματική υπόσταση των παγωμένων συγκρούσεων, είναι φανερό ότι η κατά καιρούς ενεργοποίησή τους εντάσσεται σε ευρύτερους σχεδιασμούς της Μόσχας και της Δύσης.
Για το Κρεμλίνο η απειλή και μόνο νομιμοποίησης de jure παγιωμένων de facto αποσχίσεων είναι αποτρεπτική για κινήσεις προσέγγισης των πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών με τη Δύση.
Για τη Δύση -ΗΠΑ και Ε.Ε.- η ανάφλεξη των παγωμένων συγκρούσεων στην πρώην ΕΣΣΔ οριοθετεί, αν δεν βραχυκυκλώνει, κάθε προσπάθεια συνολικής εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Ρωσία.
Η σύγκρουση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ διαφέρει από τα υπόλοιπα μέτωπα παγωμένων συγκρούσεων καθώς είναι σύγκρουση μεταξύ Αρμενίων, από τη μια μεριά, και τουρκόφωνων μουσουλμάνων Αζέρων από την άλλη.
Μια γενικευμένη και παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση στον Καύκασο θα έθετε σε δεινή δοκιμασία την ούτως ή άλλως περίπλοκη σχέση συγκρουσιακής συνεργασίας Ρωσίας-Τουρκίας.
Για τη Μόσχα η αποκλειστική επικυριαρχία-επιδιαιτησία στον Καύκασο είναι αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή που δεν αφήνει περιθώριο για -έστω περιορισμένο- ρόλο της Τουρκίας όπως στη Συρία και, πολύ περισσότερο, εμπλοκή μεγάλης κλίμακας όπως στη Λιβύη.
Παρούσα στον Καύκασο από τα τέλη του 18ου αιώνα, η Ρωσία καθυπέταξε πλήρως την περιοχή στα τέλη του 19ου έπειτα από αλλεπάλληλους ρωσοτουρκικούς πολέμους.
Πρώτα η πρόσβαση στη Βαλτική, στη συνέχεια στη Μαύρη Θάλασσα και, τέλος, η κατάκτηση του Καυκάσου ανέδειξαν την μέχρι τότε περίκλειστη Ρωσία σε μεγάλη δύναμη.
Στη Γεωργία η Αμπχαζία και η Νότια Οσετία ελέγχονται από αποσχιστικά εθνικιστικά κινήματα που στηρίζονται από τη Μόσχα ενώ στην Ουκρανία και στη Μολδαβία, περιοχές όπου υπάρχει ρωσική πλειοψηφία, ελέγχονται από το Κρεμλίνο.
Με εξαίρεση τη σύγκρουση για το Ναγκόρνο Καραμπάχ που ξέσπασε το 1988, όλα τα υπόλοιπα μέτωπα παγωμένων συγκρούσεων άνοιξαν μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο του 1991.
Χωρίς να υποτιμάται η πραγματική υπόσταση των παγωμένων συγκρούσεων, είναι φανερό ότι η κατά καιρούς ενεργοποίησή τους εντάσσεται σε ευρύτερους σχεδιασμούς της Μόσχας και της Δύσης.
Για το Κρεμλίνο η απειλή και μόνο νομιμοποίησης de jure παγιωμένων de facto αποσχίσεων είναι αποτρεπτική για κινήσεις προσέγγισης των πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών με τη Δύση.
Για τη Δύση -ΗΠΑ και Ε.Ε.- η ανάφλεξη των παγωμένων συγκρούσεων στην πρώην ΕΣΣΔ οριοθετεί, αν δεν βραχυκυκλώνει, κάθε προσπάθεια συνολικής εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Ρωσία.
Η σύγκρουση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ διαφέρει από τα υπόλοιπα μέτωπα παγωμένων συγκρούσεων καθώς είναι σύγκρουση μεταξύ Αρμενίων, από τη μια μεριά, και τουρκόφωνων μουσουλμάνων Αζέρων από την άλλη.
Μια γενικευμένη και παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση στον Καύκασο θα έθετε σε δεινή δοκιμασία την ούτως ή άλλως περίπλοκη σχέση συγκρουσιακής συνεργασίας Ρωσίας-Τουρκίας.
Για τη Μόσχα η αποκλειστική επικυριαρχία-επιδιαιτησία στον Καύκασο είναι αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή που δεν αφήνει περιθώριο για -έστω περιορισμένο- ρόλο της Τουρκίας όπως στη Συρία και, πολύ περισσότερο, εμπλοκή μεγάλης κλίμακας όπως στη Λιβύη.
Παρούσα στον Καύκασο από τα τέλη του 18ου αιώνα, η Ρωσία καθυπέταξε πλήρως την περιοχή στα τέλη του 19ου έπειτα από αλλεπάλληλους ρωσοτουρκικούς πολέμους.
Πρώτα η πρόσβαση στη Βαλτική, στη συνέχεια στη Μαύρη Θάλασσα και, τέλος, η κατάκτηση του Καυκάσου ανέδειξαν την μέχρι τότε περίκλειστη Ρωσία σε μεγάλη δύναμη.
