Ορια
Γιώργος Λακόπουλος, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2014-06-13
Διατί να το κρύψωμεν άλλωστε, που θα έλεγε και ο Μητσοτάκης: η αλλαγή φρουράς στην Τράπεζα της Ελλάδος δεν έγινε επειδή ο προηγούμενος διοικητής δεν πέτυχε αλλά γιατί η θέση ήταν δοσμένη από καιρό στον επόμενο. Ο Γιάννης Στουρνάρας φαίνεται να «καπάρωσε» τη θέση ενώ ήταν υπουργός Οικονομικών, και από αυτήν την άποψη η αντικατάσταση Προβόπουλου ήταν προαποφασισμένη.
Εν πάση περιπτώσει, όμως, η τοποθέτηση δεν πάσχει νομικά και επί της ουσίας θα κριθεί στην πράξη. Ο Στουρνάρας, όπως πέτυχε στο υπουργείο Οικονομικών, μπορεί να πετύχει και στην Τράπεζα. Υπάρχει όμως ένα θέμα που αν δεν προσέξει μπορεί να αποδειχθεί εγκαιροφλεγής βόμβα. Λόγω των χειρισμών που προϋπήρξαν, να γίνει η κεντρική τράπεζα της χώρας μέρος της πολιτικής διαμάχης - αν δεν έχει γίνει ήδη.
Αυτό δεν αφορά μόνο τη διακηρυγμένη αντίθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης - του κόμματος, δηλαδή, που μπορεί να γίνει κυβέρνηση διαρκούσης της θητείας Στουρνάρα - ή την πανθομολογούμενη διαφωνία του ενός από τα δύο κυβερνητικά κόμματα στην αλλαγή. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει η Τράπεζα εφεξής.
Αυτό σημαίνει ότι ο Στουρνάρας, μετακινούμενος στην Τράπεζα της Ελλάδος, μπορεί να απέδειξε ότι πράγματι δεν θέλει να γίνει πολιτικός αλλά πρέπει να το υποστηρίξει και στον νέο ρόλο του. Το κλίμα αυτών των ημερών αναδύει μια διάθεση «όλοι παρέα είμαστε»: ο Πρωθυπουργός, ο νέος υπουργός Οικονομικών, ο νέος κεντρικός τραπεζίτης. Αν επιβεβαιωθεί, θα είναι στρατηγικό λάθος: η Τράπεζα της Ελλάδος είναι και πρέπει να λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας.
Η εξαετής θητεία της διοίκησης επιβάλλει τεχνοκρατική προσέγγιση στα πράγματα, με κριτήριο τη γραμμή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και όχι την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, βάσει των κανόνων του «Ευρωσυστήματος» στο οποίο ανήκει, στηρίζει, συμβουλεύει αλλά, ταυτόχρονα, αξιολογεί και ελέγχει την κυβέρνηση - όποια απόχρωση και αν έχει - ελεγχόμενος ο ίδιος μόνο από τη Βουλή. Δεν ενδιαφέρεται για τους εκλογικούς κύκλους, ούτε συνδράμει ένα κόμμα ή εναντιώνεται σε κάποιο άλλο για να τους επηρεάσει. Αυτονομία σημαίνει και ουδετερότητα στο πολιτικό πεδίο, ώστε να νομιμοποιείται η παρέμβαση στο οικονομικό. Δεν υπάρχουν φίλιες πολιτικές δυνάμεις, ούτε αντίπαλοι στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι. Αυτό μπορεί να παραβιάζεται από τα κόμματα, αλλά δεν νοείται να παραβιάζεται και από τη διοίκηση της Τράπεζας. Ο γάλλος νομπελίστας συγγραφέας Ρομέν Ρολάν το περιέγραφε ως εξής: «Να ξέρεις τα όριά σου και να σου αρέσουν».
Εν πάση περιπτώσει, όμως, η τοποθέτηση δεν πάσχει νομικά και επί της ουσίας θα κριθεί στην πράξη. Ο Στουρνάρας, όπως πέτυχε στο υπουργείο Οικονομικών, μπορεί να πετύχει και στην Τράπεζα. Υπάρχει όμως ένα θέμα που αν δεν προσέξει μπορεί να αποδειχθεί εγκαιροφλεγής βόμβα. Λόγω των χειρισμών που προϋπήρξαν, να γίνει η κεντρική τράπεζα της χώρας μέρος της πολιτικής διαμάχης - αν δεν έχει γίνει ήδη.
Αυτό δεν αφορά μόνο τη διακηρυγμένη αντίθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης - του κόμματος, δηλαδή, που μπορεί να γίνει κυβέρνηση διαρκούσης της θητείας Στουρνάρα - ή την πανθομολογούμενη διαφωνία του ενός από τα δύο κυβερνητικά κόμματα στην αλλαγή. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει η Τράπεζα εφεξής.
Αυτό σημαίνει ότι ο Στουρνάρας, μετακινούμενος στην Τράπεζα της Ελλάδος, μπορεί να απέδειξε ότι πράγματι δεν θέλει να γίνει πολιτικός αλλά πρέπει να το υποστηρίξει και στον νέο ρόλο του. Το κλίμα αυτών των ημερών αναδύει μια διάθεση «όλοι παρέα είμαστε»: ο Πρωθυπουργός, ο νέος υπουργός Οικονομικών, ο νέος κεντρικός τραπεζίτης. Αν επιβεβαιωθεί, θα είναι στρατηγικό λάθος: η Τράπεζα της Ελλάδος είναι και πρέπει να λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας.
Η εξαετής θητεία της διοίκησης επιβάλλει τεχνοκρατική προσέγγιση στα πράγματα, με κριτήριο τη γραμμή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και όχι την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, βάσει των κανόνων του «Ευρωσυστήματος» στο οποίο ανήκει, στηρίζει, συμβουλεύει αλλά, ταυτόχρονα, αξιολογεί και ελέγχει την κυβέρνηση - όποια απόχρωση και αν έχει - ελεγχόμενος ο ίδιος μόνο από τη Βουλή. Δεν ενδιαφέρεται για τους εκλογικούς κύκλους, ούτε συνδράμει ένα κόμμα ή εναντιώνεται σε κάποιο άλλο για να τους επηρεάσει. Αυτονομία σημαίνει και ουδετερότητα στο πολιτικό πεδίο, ώστε να νομιμοποιείται η παρέμβαση στο οικονομικό. Δεν υπάρχουν φίλιες πολιτικές δυνάμεις, ούτε αντίπαλοι στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι. Αυτό μπορεί να παραβιάζεται από τα κόμματα, αλλά δεν νοείται να παραβιάζεται και από τη διοίκηση της Τράπεζας. Ο γάλλος νομπελίστας συγγραφέας Ρομέν Ρολάν το περιέγραφε ως εξής: «Να ξέρεις τα όριά σου και να σου αρέσουν».
