25/10/26 Η ιστορική επιστροφή του Λούλα,

Ο Ντ. Τραμπ εργάστηκε συστηματικά για την ενίσχυση της οικογένειας Μπολσονάρο ενώ ο Μ. Ρούμπιο έχει αναγάγει την αντιπαράθεση με τις αριστερές κυβερνήσεις της περιοχής σε βασικό άξονα της πολιτικής του ατζέντας.

Από τότε που η Βραζιλία υιοθέτησε το εκλογικό σύστημα των δύο γύρων, το 1989, κανείς δεν είχε καταφέρει να κερδίσει την προεδρία έχοντας τερματίσει δεύτερος στον πρώτο γύρο. Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ανέτρεψε αυτόν τον κανόνα την Κυριακή: Νίκησε τον Φλάβιο Μπολσονάρο με 51,8% των έγκυρων ψήφων έναντι 48,2%. Η διαφορά του —περισσότερες από τέσσερα εκατομμύρια ψήφους— είναι περίπου διπλάσια από εκείνη του 2022, όταν είχε επικρατήσει του Ζαΐρ Μπολσονάρο με μόλις 1,8 ποσοστιαία μονάδα.

Παραδόξως, το γεγονός ότι ο Λούλα βρέθηκε πίσω από τον Φλάβιο στον πρώτο γύρο, στις 4 Οκτωβρίου, λειτούργησε τελικά προς όφελός του. Η προεκλογική του εκστρατεία στον πρώτο γύρο ήταν ανοργάνωτη. Η ήττα κινητοποίησε απότομα την ομάδα και τους υποστηρικτές του. Το αποτέλεσμα ήταν μια εξαιρετική προσπάθεια συσπείρωσης: Μεταξύ των δύο γύρων, ο Λούλα κέρδισε περισσότερες από 10 εκατομμύρια επιπλέον ψήφους, ενώ ο Φλάβιο πρόσθεσε περίπου 3,7 εκατομμύρια.

Για το στρατόπεδο Μπολσονάρο, η νίκη στον πρώτο γύρο είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Καθώς η αυτοπεποίθησή τους μετατράπηκε σε υπεροψία, οι συνεργάτες του Φλάβιο είχαν ήδη αρχίσει να συζητούν δημόσια για τον διορισμό υπουργών. Πολλοί στη Δεξιά, ωστόσο, θα επιρρίψουν την ευθύνη στον Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος, παρότι αναγνώριζε τις αδυναμίες του γιου του, τον προτίμησε από τον κυβερνήτη του Σάο Πάολο, Ταρσίζιο ντε Φρέιτας. Ο Ταρσίζιο είχε καλύτερες επιδόσεις απέναντι στον Λούλα στις δημοσκοπήσεις και διέθετε την υποστήριξη του centrão, του κεντρώου και κεντροδεξιού συνασπισμού που κυριαρχεί στο Κογκρέσο. Τελικά, η διατήρηση της εξουσίας μέσα στην οικογένεια υπερίσχυσε όλων των άλλων κριτηρίων.

Γι’ αυτό θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε πώς θα αντιδράσουν οι συντηρητικοί ψηφοφόροι. Από το 2018, η οικογένεια Μπολσονάρο ασκούσε σχεδόν αδιαμφισβήτητη ηγεμονία στη βραζιλιάνικη Δεξιά. Από εδώ και πέρα, όλο και περισσότερες φωνές θα υποστηρίζουν ότι ένας πιο μετριοπαθής υποψήφιος, με διαφορετικό επώνυμο, θα μπορούσε να είχε νικήσει τον Λούλα.

Όπως αναμενόταν, ο Φλάβιο δεν αναγνώρισε την ήττα του και δήλωσε ότι θα ζητήσει την ακύρωση του δεύτερου γύρου, όπως ακριβώς ο πατέρας του είχε αρνηθεί να αποδεχθεί τη δική του ήττα τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Όλα δείχνουν, ωστόσο, ότι η άρνησή του να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα θα έχει πολύ μικρότερη αποσταθεροποιητική επίδραση. Σε αντίθεση με τον Ζαΐρ Μπολσονάρο το 2022, ο Φλάβιο δεν ελέγχει την κυβέρνηση. Επίσης, δεν πέρασε μήνες καλλιεργώντας αμφιβολίες για την αξιοπιστία των ηλεκτρονικών μηχανημάτων ψηφοφορίας, όπως είχε κάνει ο πατέρας του για να πείσει ένα μέρος του εκλογικού του σώματος.

Το βασικό του επιχείρημα —η δίωρη παράταση της ψηφοφορίας— είναι αδύναμο, καθώς η ίδια η προεκλογική του εκστρατεία είχε ζητήσει παράταση του ωραρίου σε αρκετές πολιτείες. Μια διαφορά μεγαλύτερη των τεσσάρων εκατομμυρίων ψήφων είναι πιθανότατα υπερβολικά μεγάλη για να πείσουν οι καταγγελίες περί παρατυπιών πολλούς ανθρώπους πέρα από τους πιο πιστούς υποστηρικτές του Μπολσονάρο.

Το αποτέλεσμα έχει επίσης περιφερειακές προεκτάσεις. Τους τελευταίους 20 μήνες, η Αριστερά της Λατινικής Αμερικής είχε χάσει επτά προεδρικές εκλογικές αναμετρήσεις. Ο Λούλα έβαλε τέλος σε αυτό το σερί ηττών. Μέσα σε λίγες ώρες, αρκετοί δεξιοί πρόεδροι της περιοχής τον συνεχάρησαν, μεταξύ των οποίων ο Χοσέ Αντόνιο Καστ στη Χιλή, ο Σαντιάγο Πένια στην Παραγουάη, ο Ροδρίγο Πας στη Βολιβία και ο Ντανιέλ Νομπόα στον Ισημερινό. Αντίθετα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν τον συνεχάρη κατά τις πρώτες ώρες μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.

Πρόκειται επίσης για πλήγμα στην κομματικά μεροληπτική παρεμβατική πολιτική του Τραμπ. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ένας από τους κεντρικούς στόχους της πολιτικής του στη Λατινική Αμερική ήταν να φέρει στην εξουσία ηγέτες που συμμερίζονται τις ιδεολογικές του θέσεις. Στη Βραζιλία, εργάστηκε συστηματικά για την ενίσχυση της οικογένειας Μπολσονάρο. Η επανεκλογή του Λούλα αποτελεί επίσης πλήγμα για τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος έχει αναγάγει την αντιπαράθεση με τις αριστερές κυβερνήσεις της περιοχής σε βασικό άξονα της πολιτικής του ατζέντας.

Τέλος, η εκλογική ανατροπή ανέδειξε ένα νέο πρόσωπο στη βραζιλιάνικη Αριστερά. Μετά την ήττα του Λούλα στον πρώτο γύρο, ο Ραφαέλ Φοντέλες, κυβερνήτης της πολιτείας Πιαουί, ανέλαβε τη στρατηγική επικοινωνίας της προεκλογικής εκστρατείας. Νέος και μετριοπαθής, έχοντας μόλις επανεκλεγεί με σχεδόν 71% των ψήφων, αναδεικνύεται σε πιθανό ηγέτη της βραζιλιάνικης Αριστεράς στη μετά Λούλα εποχή.