Το δίλημμα και η ˮεπικίνδυνηˮ απόφαση…
Γιώργος Καρελιάς, www.News247.gr, Δημοσιευμένο: 2022-01-03
Το πρώτο πολιτικό ερώτημα που τίθεται για το νέο έτος είναι : θα γίνουν και πότε εκλογές; Η απάντηση φέρνει αυτομάτως διλήμματα, πρωτίστως για τον πρωθυπουργό και τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ και, δευτερευόντως, για το νέο πρόεδρο του ΚΙΝΑΛ-ΠΑΣΟΚ. Μπορεί κανείς να πει ότι οι δύο πρώτοι, αν γίνουν εκλογές, θα παίξουν τα ρέστα τους το 2022. Ο τρίτος θα έχει μικρότερη πίεση και δεύτερη ευκαιρία. Σήμερα θα ασχοληθούμε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Για να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα «εκλογές ή όχι το 2022», θα χρησιμοποιήσουμε δύο κριτήρια:
Το πρώτο έχει σχέση με τον σχεδιασμό που κάνουν οι πολιτικοί. Είναι κοινό μυστικό ότι ο κ. Μητσοτάκης και οι συν αυτώ σχεδίαζαν υπερ-πρόωρες εκλογές για το 2020, με στόχο το «ένα συν τέσσερα» έτη εξουσίας. Τότε ήταν όλα υπέρ τους: φρέσκιοι χωρίς τη φθορά της εξουσίας, κακή κατάσταση του ΣΥΡΙΖΑ, είχαν και δικαιολογία την εξουδετέρωση της απλής αναλογικής, κάτι που ο κ. Μητσοτάκης είχε πει από τότε που ήταν στην αντιπολίτευση, άρα θα ήταν συνεπής. Ομως, η πανδημία, η οποία ξέσπασε το χειμώνα του 2020, τους χάλασε τα σχέδια. Το ίδιο συνέβη και το χρόνο που έφυγε κι έτσι κάηκε και το σχέδιο «δύο συν τέσσερα». Την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιούμενος ο πρωθυπουργός άρχισε να διαβεβαιώνει ότι θα εξαντλήσει την τετραετία. Ισως είναι η πρώτη φορά που είναι ειλικρινής. Φυσικά, πρόκειται για «αναγκαστική» ειλικρίνεια.
Και αυτή μας φέρνει στο δεύτερο κριτήριο. Είναι γνωστό ότι οι πρωθυπουργοί κάνουν πρόωρες εκλογές όταν είναι(σχεδόν…) σίγουροι ότι θα τις κερδίσουν. Αλλιώς γιατί να τις κάνουν και να χάσουν χρόνο εξουσίας; Προτιμούν να πάνε μέχρι το τέλος της θητείας τους. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι οι θητείες του Κώστα Σημίτη. Το 1996, φρέσκος πρωθυπουργός οκτώ μηνών, προκήρυξε πρόωρες εκλογές. Απόλυτη σιγουριά δεν είχε, αλλά φαινόταν ότι ο αντίπαλός του Μιλτιάδης Έβερτ υστερούσε. Ο Σημίτης κέρδισε με σχετική άνεση. Αντίθετα, οι επόμενες εκλογές έγιναν στο τέλος της τετραετίας, καθώς η ΝΔ υπό το εκλεγμένο Κώστα Καραμανλή, διεκδικούσε τα ίσα τη νίκη. Ο Σημίτης έπαιξε όλα τα χαρτιά που του έδινε η εξουσία(και κάποια της τελευταίας στιγμής, όπως η επιτυχής αντιμετώπιση των καταστροφών από το σεισμό της Πάρνηθας του 1999) και πέτυχε το στόχο του, τη δεύτερη κυβερνητική θητεία του ΠΑΣΟΚ με δική του πρωθυπουργία.
Τι θα επιλέξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης; Δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση, μάλλον ούτε ο ίδιος γνωρίζει ακόμα. Πρώτα θα περιμένει να δει την εξέλιξη της πανδημίας. Με χιλιάδες κρούσματα, δεκάδες νεκρούς και τις ΜΕΘ γεμάτες εκλογές δεν γίνονται. Αν αυτά έχουν υποχωρήσει, το δίμηνο Μαίου-Ιουνίου(το πολύ αρχές Ιουλίου) του 2022, θα είναι η καταλληλότερη περίοδος. Συν τοις άλλοις(μπορεί να ελπίζει ότι) δεν θα έχει να αντιμετωπίσει το καλοκαίρι και το ενδεχόμενο φονικών πυρκαγιών.
Ο κ. Μητσοτάκης αντιμετωπίζει ένα ιδιόμορφο δίλημμα. Η νίκη του στις εκλογές είναι(σχεδόν…)βέβαιη με τα σημερινά δεδομένα. Όμως, η νίκη αυτή μπορεί να είναι Πύρρειος και να τον βάλει σε περιπέτειες. Ο ισχυρισμός αυτός φαίνεται παράδοξος ή και παράλογος, αλλά δεν είναι. Εξαρτάται από το είδος της νίκης που θα πετύχει. Τρία είναι τα ενδεχόμενα:
Πρώτον, να πετύχει στις πρώτες εκλογές αυτοδυναμία(χρειάζεται ποσοστό τουλάχιστον 38% για να είναι σίγουρος), οπότε κάθε συζήτηση τελειώνει εδώ. Θα έχει θριαμβεύσει και οι αντίπαλοί του θα μαζεύουν τα κομμάτια τους.
Δεύτερον, όμως η εκδοχή αυτή είναι η πιο αδύναμη. Διότι οι πρώτες εκλογές θα γίνουν με απλή αναλογική και η αυτοδυναμία φαντάζει πολύ δύσκολη έως αδύνατη. Η ψήφος διασπείρεται σε πολλά κόμματα, τα μεγαλύτερα και, κυρίως, το κυβερνητικό χάνει περισσότερο, λόγω και της φθοράς από την άσκηση της εξουσίας. Το ερώτημα είναι πόση θα είναι αυτή η φθορά.
Τρίτον, το ευνοϊκό σενάριο για τον κ. Μητσοτάκη και τη ΝΔ είναι το ποσοστό της να μην πέσει κάτω από το 35%. Διότι τότε θα μπορεί να θέσει το δίλημμα της ακυβερνησίας και στις δεύτερες εκλογές να αποσπάσει την αυτοδυναμία. Το δυσμενές σενάριο θα είναι να επαναληφθεί το 2012. Τότε που, στις εκλογές του Μαίου, τα δύο μεγάλα κόμματα κατέρρευσαν(η ΝΔ πήρε 19%, το ΠΑΣΟΚ 13% και αξιωματική αντιπολίτευση έγινε ο ΣΥΡΙΖΑ με 18%). Και στις απανωτές εκλογές του Ιουνίου η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά ήρθε μεν πρώτη με σχεδόν 30%, αλλά ένιωθε την ανάσα του ΣΥΡΙΖΑ, που άγγιξε το 27%, ενώ το ΠΑΣΟΚ συνέχισε την καθοδική του πορεία.
Αν το σενάριο αυτό επαναληφθεί, έστω με πιο ευνοϊκό αποτέλεσμα για τη ΝΔ, ο κ. Μητσοτάκης θα είναι υποχρεωμένος να αναζητήσει συνεταίρο για να κυβερνήσει. Και τότε η κατάσταση θα γίνει περίπλοκη. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα έχει εκείνος την πρωτοβουλία των κινήσεων σε απόλυτο βαθμό, διότι θα εξαρτάται από τις διαθέσεις και τις απαιτήσεις του Νίκου Ανδρουλάκη ή του Κυριάκου Βελόπουλου.
Αν τα συνυπολογίσει όλα αυτά-και σταθμίσει τον κίνδυνο που μπορεί να αντιμετωπίσει- ίσως ο κ. Μητσοτάκης επιλέξει να φανεί «συνεπής» και «ειλικρινής» με όσα λέει, δηλαδή να εξαντλήσει την τετραετία. Θα κερδίσει έτσι ένα χρόνο σίγουρης εξουσίας. Το ότι μπορεί στο τέλος να έχει μεγαλύτερη φθορά και το αποτέλεσμα να είναι δυσμενέστερο είναι ένα πιθανό ενδεχόμενο.Αλλά δεν μπορείς να τα έχει όλα.
Ισως του φανεί χρήσιμο αυτό που έχει πει ο «μάγος» της αμερικανικής διπλωματίας Χένρι Κίσινγκερ: « Στις δύσκολες καταστάσεις, η πιο τολμηρή επιλογή είναι συχνά η πιο ασφαλής». Αρκεί ο κ. Μητσοτάκης να γνωρίζει τι(θα) είναι πιο τολμηρό…
Για να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα «εκλογές ή όχι το 2022», θα χρησιμοποιήσουμε δύο κριτήρια:
Το πρώτο έχει σχέση με τον σχεδιασμό που κάνουν οι πολιτικοί. Είναι κοινό μυστικό ότι ο κ. Μητσοτάκης και οι συν αυτώ σχεδίαζαν υπερ-πρόωρες εκλογές για το 2020, με στόχο το «ένα συν τέσσερα» έτη εξουσίας. Τότε ήταν όλα υπέρ τους: φρέσκιοι χωρίς τη φθορά της εξουσίας, κακή κατάσταση του ΣΥΡΙΖΑ, είχαν και δικαιολογία την εξουδετέρωση της απλής αναλογικής, κάτι που ο κ. Μητσοτάκης είχε πει από τότε που ήταν στην αντιπολίτευση, άρα θα ήταν συνεπής. Ομως, η πανδημία, η οποία ξέσπασε το χειμώνα του 2020, τους χάλασε τα σχέδια. Το ίδιο συνέβη και το χρόνο που έφυγε κι έτσι κάηκε και το σχέδιο «δύο συν τέσσερα». Την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιούμενος ο πρωθυπουργός άρχισε να διαβεβαιώνει ότι θα εξαντλήσει την τετραετία. Ισως είναι η πρώτη φορά που είναι ειλικρινής. Φυσικά, πρόκειται για «αναγκαστική» ειλικρίνεια.
Και αυτή μας φέρνει στο δεύτερο κριτήριο. Είναι γνωστό ότι οι πρωθυπουργοί κάνουν πρόωρες εκλογές όταν είναι(σχεδόν…) σίγουροι ότι θα τις κερδίσουν. Αλλιώς γιατί να τις κάνουν και να χάσουν χρόνο εξουσίας; Προτιμούν να πάνε μέχρι το τέλος της θητείας τους. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι οι θητείες του Κώστα Σημίτη. Το 1996, φρέσκος πρωθυπουργός οκτώ μηνών, προκήρυξε πρόωρες εκλογές. Απόλυτη σιγουριά δεν είχε, αλλά φαινόταν ότι ο αντίπαλός του Μιλτιάδης Έβερτ υστερούσε. Ο Σημίτης κέρδισε με σχετική άνεση. Αντίθετα, οι επόμενες εκλογές έγιναν στο τέλος της τετραετίας, καθώς η ΝΔ υπό το εκλεγμένο Κώστα Καραμανλή, διεκδικούσε τα ίσα τη νίκη. Ο Σημίτης έπαιξε όλα τα χαρτιά που του έδινε η εξουσία(και κάποια της τελευταίας στιγμής, όπως η επιτυχής αντιμετώπιση των καταστροφών από το σεισμό της Πάρνηθας του 1999) και πέτυχε το στόχο του, τη δεύτερη κυβερνητική θητεία του ΠΑΣΟΚ με δική του πρωθυπουργία.
Τι θα επιλέξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης; Δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση, μάλλον ούτε ο ίδιος γνωρίζει ακόμα. Πρώτα θα περιμένει να δει την εξέλιξη της πανδημίας. Με χιλιάδες κρούσματα, δεκάδες νεκρούς και τις ΜΕΘ γεμάτες εκλογές δεν γίνονται. Αν αυτά έχουν υποχωρήσει, το δίμηνο Μαίου-Ιουνίου(το πολύ αρχές Ιουλίου) του 2022, θα είναι η καταλληλότερη περίοδος. Συν τοις άλλοις(μπορεί να ελπίζει ότι) δεν θα έχει να αντιμετωπίσει το καλοκαίρι και το ενδεχόμενο φονικών πυρκαγιών.
Ο κ. Μητσοτάκης αντιμετωπίζει ένα ιδιόμορφο δίλημμα. Η νίκη του στις εκλογές είναι(σχεδόν…)βέβαιη με τα σημερινά δεδομένα. Όμως, η νίκη αυτή μπορεί να είναι Πύρρειος και να τον βάλει σε περιπέτειες. Ο ισχυρισμός αυτός φαίνεται παράδοξος ή και παράλογος, αλλά δεν είναι. Εξαρτάται από το είδος της νίκης που θα πετύχει. Τρία είναι τα ενδεχόμενα:
Πρώτον, να πετύχει στις πρώτες εκλογές αυτοδυναμία(χρειάζεται ποσοστό τουλάχιστον 38% για να είναι σίγουρος), οπότε κάθε συζήτηση τελειώνει εδώ. Θα έχει θριαμβεύσει και οι αντίπαλοί του θα μαζεύουν τα κομμάτια τους.
Δεύτερον, όμως η εκδοχή αυτή είναι η πιο αδύναμη. Διότι οι πρώτες εκλογές θα γίνουν με απλή αναλογική και η αυτοδυναμία φαντάζει πολύ δύσκολη έως αδύνατη. Η ψήφος διασπείρεται σε πολλά κόμματα, τα μεγαλύτερα και, κυρίως, το κυβερνητικό χάνει περισσότερο, λόγω και της φθοράς από την άσκηση της εξουσίας. Το ερώτημα είναι πόση θα είναι αυτή η φθορά.
Τρίτον, το ευνοϊκό σενάριο για τον κ. Μητσοτάκη και τη ΝΔ είναι το ποσοστό της να μην πέσει κάτω από το 35%. Διότι τότε θα μπορεί να θέσει το δίλημμα της ακυβερνησίας και στις δεύτερες εκλογές να αποσπάσει την αυτοδυναμία. Το δυσμενές σενάριο θα είναι να επαναληφθεί το 2012. Τότε που, στις εκλογές του Μαίου, τα δύο μεγάλα κόμματα κατέρρευσαν(η ΝΔ πήρε 19%, το ΠΑΣΟΚ 13% και αξιωματική αντιπολίτευση έγινε ο ΣΥΡΙΖΑ με 18%). Και στις απανωτές εκλογές του Ιουνίου η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά ήρθε μεν πρώτη με σχεδόν 30%, αλλά ένιωθε την ανάσα του ΣΥΡΙΖΑ, που άγγιξε το 27%, ενώ το ΠΑΣΟΚ συνέχισε την καθοδική του πορεία.
Αν το σενάριο αυτό επαναληφθεί, έστω με πιο ευνοϊκό αποτέλεσμα για τη ΝΔ, ο κ. Μητσοτάκης θα είναι υποχρεωμένος να αναζητήσει συνεταίρο για να κυβερνήσει. Και τότε η κατάσταση θα γίνει περίπλοκη. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα έχει εκείνος την πρωτοβουλία των κινήσεων σε απόλυτο βαθμό, διότι θα εξαρτάται από τις διαθέσεις και τις απαιτήσεις του Νίκου Ανδρουλάκη ή του Κυριάκου Βελόπουλου.
Αν τα συνυπολογίσει όλα αυτά-και σταθμίσει τον κίνδυνο που μπορεί να αντιμετωπίσει- ίσως ο κ. Μητσοτάκης επιλέξει να φανεί «συνεπής» και «ειλικρινής» με όσα λέει, δηλαδή να εξαντλήσει την τετραετία. Θα κερδίσει έτσι ένα χρόνο σίγουρης εξουσίας. Το ότι μπορεί στο τέλος να έχει μεγαλύτερη φθορά και το αποτέλεσμα να είναι δυσμενέστερο είναι ένα πιθανό ενδεχόμενο.Αλλά δεν μπορείς να τα έχει όλα.
Ισως του φανεί χρήσιμο αυτό που έχει πει ο «μάγος» της αμερικανικής διπλωματίας Χένρι Κίσινγκερ: « Στις δύσκολες καταστάσεις, η πιο τολμηρή επιλογή είναι συχνά η πιο ασφαλής». Αρκεί ο κ. Μητσοτάκης να γνωρίζει τι(θα) είναι πιο τολμηρό…
