Η οικονομική κρίση καρδιά και μοχλός των εξελίξεων

Τα οφέλη της κυβέρνησης από τον ανασχηματισμό μπορούν με ασφάλεια να χαρακτηριστούν πρόσκαιρα, καθώς οι αλλαγές και οι κινήσεις των "νέων" υπουργών καταδεικνύουν ότι δεν είναι φορείς μιας διαφορετικής συγκροτημένης πολιτικής, που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και να οικοδομήσει μια άλλη σχέση πολίτη - κράτους.

Ο βραχυπρόθεσμος στόχος του Κ. Καραμανλή με τον ανασχηματισμό - να εκδηλωθεί τάση επανασυσπείρωσης στη Ν.Δ. - έχει επιτευχθεί. Δεν υπήρξαν τρανταγμοί και διαφοροποιήσεις στελεχών, η κομματική βάση δηλώνει, κατά ένα ποσοστό, πιο ικανοποιημένη. Τα πρώτα μέτρα επιβεβαιώνουν τη στροφή στην παροχολογία, την προσπάθεια για φιλολαϊκού προφίλ, όπως το καταλαβαίνει, βεβαίως, ένα πελατειακό κόμμα: υποσχέσεις για διορισμούς και εξυπηρετήσεις.

Καλλιεργείται έτσι η εκλογολογία - αλλά και η πραγματική πιθανότητα των εκλογών - ώστε να συσπειρωθούν περισσότερο οι κομματικές δυνάμεις. Η όλη προσπάθεια αποσκοπεί στην άνοδο των (ούτως ή άλλως μειοψηφικών) ποσοστών στις δημοσκοπήσεις, ώστε να γίνει δυνατό να συζητηθούν οι διπλές κάλπες - ευρωεκλογές και εθνικές μαζί. Με δυο λόγια, οι πολύ γνωστές ενασχολήσεις των κυβερνητικών μας επιτελείων.

Με τα υπόλοιπα του νεοφιλελευθερισμού;

Όμως, βρισκόμαστε σε μια ουσιαστικά διαφορετική φάση. Η οικονομική κρίση, της οποίας τις επιπτώσεις στην καθημερινότητά μας δεν έχουμε νιώσει, ακόμη αλλά έχουμε όλα τα σημάδια της, καθώς συμπαρασύρει τα δόγματα του νεοφιλελευθερισμού, οδηγεί στον κυβερνητικό ερασιτεχνισμό και στις συνεχείς ταλαντεύσεις στην οικονομική και κοινωνική πολιτική.

Τα μόνα μέτρα που είχαν ληφθεί περιμένουν ακόμη τη διελκυστίνδα με τις τράπεζες, ενώ κανείς δεν γνωρίζει πώς θα αντιμετωπιστεί η υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας του κράτους. Με ποια πολιτική θα αντιμετωπιστούν τα προβλήματα; Με ποιες επιλογές θα πολεμηθεί η ύφεση; Η άνοδος της ανεργίας; Με ό,τι νεοφιλελεύθερο επιχειρεί να επιβιώσει; Ή με τους διορισμούς;

Ποιος μπορεί να πιστέψει ότι η κυβέρνηση Καραμανλή με τη σημερινή της σύνθεση θα τα καταφέρει με την κρίση; Μόνον όσοι προσδοκούν ένα θαύμα από τον θεό της Ελλάδας...

Το κενό

Είναι αλήθεια ότι οι κυβερνήσεις σπανίως πέφτουν μόνες τους... Κάποιος πρέπει να τις ρίξει, δηλαδή να αξιοποιήσει τα γεγονότα και να δημιουργήσει πλειοψηφική συσπείρωση.

Η αξιωματική αντιπολίτευση δεν μπόρεσε να το κάνει, παρά τη βελτίωση των δημοσκοπικών ποσοστών της - έστω έως τώρα. Αν και θα το περίμεναν αρκετοί, όχι κυρίως λόγω του σκανδάλου του Βατοπεδίου, που έχει εξαντλήσει την αντιπολιτευτική του δυναμική, αλλά πρωτίστως λόγω της πολύπλευρης, παταγώδους κατάρρευσης των οικονομικών σχεδιασμών της κυβέρνησης: φορολογικά μέτρα, προϋπολογισμός, ιδιωτικοποιήσεις, στήριξη των μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων, επιβολή στις διοικήσεις των τραπεζών.

Για να λέμε και του “στραβού το δίκιο”, η κατάρρευση των νεοφιλελεύθερων σχεδίων της οικονομικής πολικής αφήνει κρίσιμο, καθοριστικό κενό. Όχι μόνο στη χώρα μας. Κενό επιλογών οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, ίσως και πολιτικό - κομματικό κενό. Να καλύψει ιδεολογικά και πολιτικά το κενό αυτό δεν μπορεί η Ν.Δ. - στην καλύτερη περίπτωση θα μπορούσε να είναι ικανή διαχειρίστρια των τρεχόντων προβλημάτων. Ούτε θέλει η ηγεσία της ούτε πιστεύει σε αντινεοφιλελεύθερες μη πελατειακές πολιτικές ούτε έτοιμη είναι.

Γι’ αυτό η σημερινή φάση θα έπρεπε να είναι χρυσή ευκαιρία της αντιπολίτευσης. Και όμως η αδυναμία να συγκροτηθεί ένα λαϊκό πλειοψηφικό ρεύμα παραμένει. Και αυτή η αδυναμία - για την οποία κύρια ευθύνη έχει το ΠΑΣΟΚ - δεν μπορεί να παρά να αποδοθεί στην απουσία συγκροτημένης εναλλακτικής πολιτικής πρότασης και στην κρίσιμη έλλειψη επαρκούς λαϊκής εμπιστοσύνης στο πολιτικό προσωπικό.

Η κοινωνία αναζητά

Συγχρόνως, όσον αφορά τη στάση και τις επιλογές των πολιτών, είμαστε σε κατάσταση ρευστότητας, χωρίς όμως να μπορούμε να μιλήσουμε για “στροφή προς τα αριστερά”. Οι κομματικές προτιμήσεις εν μέρει μεταβάλλονται, κυρίως όμως εκδηλώνονται ερωτήματα και αναζητήσεις.

Από την πρόσφατη ένταση στην κοινωνία μας και τη νεανική θύελλα - παρά τη δυναμική είσοδο στις κινητοποιήσεις τόσων και τόσων νέων - δεν έχει κατασταλάξει η ενίσχυση της συλλογικής δράσης των πολλών. Η καταδίκη της παρατεταμένης βιαιότητας της αστυνομίας από την κοινωνία συνοδεύτηκε από τη σύγχυση και τις διαιρέσεις που προκλήθηκαν από τις καταστροφές και τον φόβο της κλιμάκωσης της βίας.

Δεν παύουν, όμως, οι κινητοποιήσεις αυτές να αποτελούν προμήνυμα και προάγγελο για το τι μπορεί να ακολουθήσει όσο στο τιμόνι της χώρας είναι αυτή η κυβέρνηση και ακολουθούνται οι ίδιες πολιτικές, όχι μόνον απέναντι στη νεολαία.

Οι μεγάλες διεργασίες - και στη χώρα μας - θα εξελιχθούν γύρω από τα μεγάλα προβλήματα και τα διλήμματα της οικονομίας μέσα στο διεθνές πλαίσιο που διαμορφώνεται. Η καταστροφή που προκάλεσαν οι ασύδοτες αγορές, η ανάγκη για στροφή οδηγούν σε νέους δρόμους. Το αίτημα αφορά όλους -και τις δυνάμεις της αριστεράς. Νέες απαντήσεις - όχι από το απόθεμα των συρταριών, για άλλες καταστάσεις - και αξιόπιστοι φορείς στην ηγεσία του κράτους.

Όσο το γρηγορότερο, όσο πιο σχεδιασμένα μπούμε στους νέους δρόμους τόσο το καλύτερο για την κοινωνία μας και για όλα τα άλλα προβλήματα, πέραν της οικονομίας.