Ο ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα εξουσίας

Ο ΣΥΡΙΖΑ εντός μιας δεκαετίας μεταμορφώθηκε. Ξεκίνησε με ισχνή κοινοβουλευτική παρουσία, όταν συγκροτήθηκε το 2004 από την ενοποίηση του Συνασπισμού με μικρότερες δυνάμεις από την ανανεωτική και την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά. Σε διαδοχικές εκλογές μετατράπηκε σε κόμμα εξουσίας. Εγινε αξιωματική αντιπολίτευση, κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση ξανά.

Μετά την κρίση του 2008 οι πολιτικές ανακατατάξεις έγιναν κοινός τόπος σε Ευρώπη και Αμερική. Ο ΣΥΡΙΖΑ πέτυχε να εκφράσει το ευρύτερο φάσμα των κεντρώων και αριστερών δυνάμεων. Από διεθνή σκοπιά αυτό ήταν μια ιδιαίτερη θετική εξέλιξη. Σε πλειάδα χωρών ήταν η άνοδος της Ακροδεξιάς και η μετεξέλιξη των συντηρητικών κομμάτων που δημιούργησε πρωτόγνωρα πολιτικά φαινόμενα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν επικριτικός στις πολιτικές που μας οδήγησαν στην κρίση, τις «καλές» δηλαδή περιόδους, αλλά με μικρό ακροατήριο. Η σύγκρουσή του έγινε με τις πολιτικές που επιχείρησαν να τη θεραπεύσουν, και τελικά διέλυσαν οικονομικά και κοινωνικά τη χώρα. Αναδείχτηκε εν μέσω πολιτικής πόλωσης σε ακραίες κοινωνικές συνθήκες. Ως κυβέρνηση διαχειρίστηκε μεν το τρίτο Μνημόνιο, αλλά μέσω αμοιβαίων συμβιβασμών, με μέριμνες για τις πιο αδύναμες κοινωνικές ομάδες, με χρηστή διαχείριση και με θετική εκ των πραγμάτων κατάληξη.

Στην πορεία των 15 χρόνων, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αλλάξει τρεις φορές οργανωτικά και πολιτικά. Ενώ ήταν ανέκαθεν φιλοευρωπαϊκό κόμμα, διέθετε ισχυρή αντι-ευρωπαϊκή μειοψηφία. Αυτή αποχώρησε το 2015. Δεύτερον, το κόμμα ενοποιήθηκε σταδιακά, έστω με διακριτά ρεύματα, καθώς αποδυναμώθηκαν οι οργανωμένες τάσεις και η ομοσπονδιακή δομή. Τρίτον, το κόμμα απέκτησε σταθερή ροή στελεχών από τον ευρύτερο σοσιαλιστικό και κεντρώο χώρο από όπου προέρχεται και η μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ.

Σήμερα η διεύρυνσή του είναι μονόδρομος. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα εξουσίας οφείλει να εκφράσει τις διαφορετικές τάσεις και ρεύματα από τον χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας, της Αριστεράς και της Οικολογίας. Η σύγκλιση ιδεών και πολιτικών είναι η μεγάλη πρόκληση για ένα κόμμα εξουσίας. Τα αξιακά στοιχεία και η πολιτική ταυτότητα είναι δεδομένα και κοινά για όλους: ισότητα, καθολικότητα, περιβάλλον, δημοκρατία, Ευρώπη, κοινωνικό κράτος, δίκαιη ανάπτυξη.

Στα θέματα πολιτικής, προτεραιοτήτων, στοχεύσεων, ρήξεων και τομών καλείται να επικεντρωθεί. Είναι η προοπτική της οικονομίας υπό το βάρος της κλιματικής αλλαγής. Η ενίσχυση δηλαδή της εξωστρέφειάς της εν μέσω μεγάλων αλλαγών στην ενέργεια, τις μεταφορές, τη γεωργία και τη βιομηχανία και φυσικά στη νέα τεχνολογική περίοδο. Είναι η αντιμετώπιση των ανισοτήτων που επιτείνεται από την ενδημική φοροδιαφυγή, τους αδύναμους θεσμούς και τις πρακτικές της διαμεσολάβησης. Η εργασία που οφείλει να διασφαλίζεται η δίκαιη αμοιβή και τα δικαιώματά της. Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις που χρειάζονται στους αναπτυξιακούς θεσμούς, τη χωροταξία, τη δημόσια διοίκηση και το κοινωνικό κράτος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να γίνει το κοινό σπίτι των δυνάμεων αυτών. Με διασφαλισμένους κανόνες δημοκρατίας και συμμετοχής στο εσωτερικό του και με ανοιχτούς ορίζοντες ανανέωσης δομών και στελεχών. Σαφώς πιο μαζικό κόμμα. Με μεγαλύτερη και αισθητή παρουσία σε κοινωνικούς φορείς και θεσμούς. Το επικείμενο Συνέδριο είναι η κατάληξη αυτής της πορείας και η αφετηρία για την επόμενη φάση του ΣΥΡΙΖΑ ως κόμματος εξουσίας.