Δύο στοιχήματα για τα ευρωπαϊκά κονδύλια
Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή, Δημοσιευμένο: 2020-09-20
Δύο είναι τα κεντρικά στοιχήματα που συνοδεύουν τα 32 δισ. που μας αναλογούν από το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Ενα, να επιτευχθεί η έγκαιρη απορρόφησή τους, με δράσεις που θα συμβάλουν στη θετική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Δεύτερο, να γίνει κατορθωτό αυτά τα 32 δισ. να αυξηθούν σημαντικά στην πορεία από την εκταμίευση προς την επένδυση, κινητοποιώντας μεγάλου ύψους ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια.
Για να κερδηθεί το πρώτο, απαιτείται τεράστια προσπάθεια. Ηδη λειτουργεί εντατικά ο μηχανισμός σχεδιασμού. Οι φάκελοι για έργα/δράσεις που υποβάλλονται, μέσα στο πλαίσιο των κατευθύνσεων της Κομισιόν, αξιολογούνται με κριτήρια κόστους-οφέλους και τον πιθανό χρόνο συμβασιοποίησής τους (συνυπολογίζεται και ο εκλογικός ορίζοντας…), με στόχο να κατατεθεί το ελληνικό πρόγραμμα στις Βρυξέλλες αρχές του 2021 και να εισπράξουμε τα πρώτα 2 δισ. στα τέλη του πρώτου 6μήνου. Η προσπάθεια είναι δύσκολη λόγω και της κατάστασης του κράτους – είναι γνωστό, άλλωστε, πως ό,τι απαιτούσε brain όλες οι κυβερνήσεις το έκαναν outsourcing, ενώ με εσωτερικές δυνάμεις επέλεγαν να κάνουν τη συλλογή των σκουπιδιών.
Δυσχεραίνεται επιπλέον, επειδή πολλοί υπουργοί νομίζουν ότι βρήκαν την ευκαιρία να εξυπηρετήσουν κάποιους πελάτες τους και βομβαρδίζουν το γραφείο του κ. Θ. Σκυλακάκη με «λαμπρές», εκτός τόπου και χρόνου, ιδέες – θέλω να πιστεύω, χωρίς αποτέλεσμα.
Αλλά, το μείζον πρόβλημα θα ανακύψει μετά την έγκριση του εθνικού προγράμματος, στη φάση της υλοποίησης. Δεν υπάρχει περίπτωση το πρόγραμμα να κινηθεί μέσα στα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα που έχει θέσει η Κομισιόν, αν δεν αλλάξουν διαδικασίες και ταχύτητες που χαρακτηρίζουν το ελληνικό κράτος. Παραδείγματα: καθεστώς δημοσίων συμβάσεων, επιτροπές διαγωνισμών, ταχύτητα αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, Ελεγκτικού Συνεδρίου και άλλα. Προϋπόθεση για να μη χάσουμε κεφάλαια είναι να υλοποιηθούν αναγκαίες τομές/μεταρρυθμίσεις – που δυσεξήγητα καθυστερούν. Από την άλλη, για να κινητοποιηθεί ο κρατικός μηχανισμός έτσι όπως απαιτείται για να απορροφηθούν τα 32 δισ., προϋπόθεση είναι επιμελείς, έντιμες, αποτελεσματικές πολιτικές ηγεσίες να διοικούν τα υπουργεία – πολλώ μάλλον που, όπως αποδείχτηκε με το φιάσκο της μάσκας, το κράτος μας πρόθυμα δίνει μια ευκαιρία στον απρόβλεπτο ανόητο που μπορεί να κάνει τη ζημιά. Η απορρόφηση 32 δισ., η κατανομή τους σε δράσεις εντός 3ετίας και η απορρόφησή τους σε ορίζοντα 6ετίας θα είναι άθλος. Που δεν θα επιτευχθεί έτσι, χαλαρά, με υπουργούς της οθόνης και των τηλεπαραθύρων. Η υλοποίηση του προγράμματος θα εξετάζεται από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες ανά 6μηνο. Ανάλογα με την αποτίμηση, θα δίνονται τα αναλογούντα κονδύλια ή θα περικόπτονται – χωρίς τη δυνατότητα μεταφοράς πόρων από έργα που δεν προχωρούν σε άλλα που εξελίσσονται κανονικά, όπως γίνεται στο ΕΣΠΑ. Ετσι, το κράτος θα διατρέχει τον κίνδυνο να υποχρεωθεί να καλύψει δαπάνες έργων από ίδιους πόρους (φορολογικά έσοδα/δάνεια) και να γράψει δημοσιονομική ζημία αντί να κινητοποιεί ιδιωτικά κεφάλαια. Οπερ είναι το δεύτερο στοίχημα: για κάθε 1 ευρώ ευρωπαϊκή επιδότηση, ένας φιλόδοξος στόχος θα ήταν να κινητοποιούνται 2 και 3 ευρώ ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια. Το αποτέλεσμα θα φανεί. Ισως είναι 1:1.
Αρκεί να μην επικρατήσουν οι σκέψεις κάποιων κύκλων να χρηματοδοτήσουν ιδιωτικές επενδύσεις με δημόσιο χρήμα.
Για να κερδηθεί το πρώτο, απαιτείται τεράστια προσπάθεια. Ηδη λειτουργεί εντατικά ο μηχανισμός σχεδιασμού. Οι φάκελοι για έργα/δράσεις που υποβάλλονται, μέσα στο πλαίσιο των κατευθύνσεων της Κομισιόν, αξιολογούνται με κριτήρια κόστους-οφέλους και τον πιθανό χρόνο συμβασιοποίησής τους (συνυπολογίζεται και ο εκλογικός ορίζοντας…), με στόχο να κατατεθεί το ελληνικό πρόγραμμα στις Βρυξέλλες αρχές του 2021 και να εισπράξουμε τα πρώτα 2 δισ. στα τέλη του πρώτου 6μήνου. Η προσπάθεια είναι δύσκολη λόγω και της κατάστασης του κράτους – είναι γνωστό, άλλωστε, πως ό,τι απαιτούσε brain όλες οι κυβερνήσεις το έκαναν outsourcing, ενώ με εσωτερικές δυνάμεις επέλεγαν να κάνουν τη συλλογή των σκουπιδιών.
Δυσχεραίνεται επιπλέον, επειδή πολλοί υπουργοί νομίζουν ότι βρήκαν την ευκαιρία να εξυπηρετήσουν κάποιους πελάτες τους και βομβαρδίζουν το γραφείο του κ. Θ. Σκυλακάκη με «λαμπρές», εκτός τόπου και χρόνου, ιδέες – θέλω να πιστεύω, χωρίς αποτέλεσμα.
Αλλά, το μείζον πρόβλημα θα ανακύψει μετά την έγκριση του εθνικού προγράμματος, στη φάση της υλοποίησης. Δεν υπάρχει περίπτωση το πρόγραμμα να κινηθεί μέσα στα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα που έχει θέσει η Κομισιόν, αν δεν αλλάξουν διαδικασίες και ταχύτητες που χαρακτηρίζουν το ελληνικό κράτος. Παραδείγματα: καθεστώς δημοσίων συμβάσεων, επιτροπές διαγωνισμών, ταχύτητα αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, Ελεγκτικού Συνεδρίου και άλλα. Προϋπόθεση για να μη χάσουμε κεφάλαια είναι να υλοποιηθούν αναγκαίες τομές/μεταρρυθμίσεις – που δυσεξήγητα καθυστερούν. Από την άλλη, για να κινητοποιηθεί ο κρατικός μηχανισμός έτσι όπως απαιτείται για να απορροφηθούν τα 32 δισ., προϋπόθεση είναι επιμελείς, έντιμες, αποτελεσματικές πολιτικές ηγεσίες να διοικούν τα υπουργεία – πολλώ μάλλον που, όπως αποδείχτηκε με το φιάσκο της μάσκας, το κράτος μας πρόθυμα δίνει μια ευκαιρία στον απρόβλεπτο ανόητο που μπορεί να κάνει τη ζημιά. Η απορρόφηση 32 δισ., η κατανομή τους σε δράσεις εντός 3ετίας και η απορρόφησή τους σε ορίζοντα 6ετίας θα είναι άθλος. Που δεν θα επιτευχθεί έτσι, χαλαρά, με υπουργούς της οθόνης και των τηλεπαραθύρων. Η υλοποίηση του προγράμματος θα εξετάζεται από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες ανά 6μηνο. Ανάλογα με την αποτίμηση, θα δίνονται τα αναλογούντα κονδύλια ή θα περικόπτονται – χωρίς τη δυνατότητα μεταφοράς πόρων από έργα που δεν προχωρούν σε άλλα που εξελίσσονται κανονικά, όπως γίνεται στο ΕΣΠΑ. Ετσι, το κράτος θα διατρέχει τον κίνδυνο να υποχρεωθεί να καλύψει δαπάνες έργων από ίδιους πόρους (φορολογικά έσοδα/δάνεια) και να γράψει δημοσιονομική ζημία αντί να κινητοποιεί ιδιωτικά κεφάλαια. Οπερ είναι το δεύτερο στοίχημα: για κάθε 1 ευρώ ευρωπαϊκή επιδότηση, ένας φιλόδοξος στόχος θα ήταν να κινητοποιούνται 2 και 3 ευρώ ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια. Το αποτέλεσμα θα φανεί. Ισως είναι 1:1.
Αρκεί να μην επικρατήσουν οι σκέψεις κάποιων κύκλων να χρηματοδοτήσουν ιδιωτικές επενδύσεις με δημόσιο χρήμα.
