Από την Βαλτική στην Ανατολική Μεσόγειο
Γιώργος Καπόπουλος, KReport, Δημοσιευμένο: 2022-11-12
Πως μπορούν οι χώρες της Ανατολικής Μεσογείου να υπερβούν τα πολλαπλά μέτωπα αντιπαράθεσης που τις χωρίζουν και να συνεργασθούν ώστε να αξιοποιηθούν οι ενεργειακοί, υποθαλάσσιοι πόροι της περιοχής;
Αυτό το ερώτημα απασχολεί την Ουάσιγκτον σε μια στιγμή που οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν μοιάζουν να έχουν βραχυκυκλώσει, ενώ η άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου και ταυτόχρονα να πετύχει απόφαση του OPEC για την μείωση του, έχει οδηγήσει στο ναδίρ τις σχέσεις του Μπάιντεν με τον πρίγκιπα-διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν.
Η αξιοποίηση των πόρων της περιοχής έχει διπλή γεωπολιτική σκοπιμότητα:
-Πρώτον, μια ενεργειακή συνεργασία των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να μην είναι σε καμιά περίπτωση επαρκές υποκατάστατο της ρωσικής ενέργειας για την Ευρώπη, αλλά δένει μεταξύ τους -υπό την εποπτεία των ΗΠΑ- δύο περιοχές στις οποίες διακυβεύονται ζωτικά αμερικανικά συμφέροντα.
-Δεύτερον, η μεταφορά, μέσω Τουρκίας, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου που θα αντλείται από την Ανατολική Μεσόγειο, θα είναι εκ των πραγμάτων μια βαριά υποθήκη στην ενεργειακή συνεργασία της Μόσχας με την Άγκυρα, η οποία επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά στην πρόσφατη συνάντηση Πούτιν-Ερντογάν, όπου η ρωσική πλευρά πρότεινε να δημιουργηθούν στην γείτονα, χώροι αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η πρόσφατη συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών Λιβάνου-Ισραήλ, με αμερικανική μεσολάβηση, ήταν ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση υλοποίησης της στρατηγικής των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, η συμφωνία έγινε με σύμφωνη γνώμη της Χεζμπολά, η οποία προφανώς και πήρε το σχετικό πράσινο φως από την… Τεχεράνη (!).
Η προώθηση της γεωπολιτικής της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο οδήγησε τις ΗΠΑ να τορπιλίσουν τα σχέδια για τον υποθαλάσσιο Αγωγό East Med που παρέκαμπτε την Τουρκία.
Μπορεί η συμφωνία Λιβάνου-Ισραήλ να είναι μια καλή αρχή για την Ουάσιγκτον, αλλά τα εμπόδια, που πρέπει να φύγουν από την μέση ή να παρακαμφθούν, είναι αναρίθμητα:
-Η επίλυση του Κυπριακού και η εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας ως προς την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών.
-Η διατύπωση μιας κοινά αποδεκτής οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας, Αιγύπτου και Λιβύης, με το Τουρκολιβυκο Μνημόνιο να έχει βραχυκυκλώσει την προσπάθεια του Ερντογάν να εξομαλύνει τις διμερείς σχέσεις με την Αίγυπτο του Σίσι.
Παρά τα πολλαπλά και περίπλοκα προαπαιτούμενα μιας φιλοδυτικής ενεργειακής συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ΗΠΑ δεν αποθαρρύνονται και επιμένουν.
Επιμένουν καθώς μπορεί στην Βαλτική να μην λειτούργησε ποτέ ο Nord Stream 2, όμως στην Μαύρη Θάλασσα υπάρχει ο Turkish Stream που είναι μια χειροπιαστή πραγματικότητα, ενώ τα προαπαιτούμενα για την συνεργασία της Τουρκίας με τις υπόλοιπες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν στο ορατό μέλλον.
Η Άγκυρα, όπως είναι φυσικό, θα προσπαθήσει να ισορροπήσει ανάμεσα στην προωθημένη σήμερα ενεργειακή συμμαχία με την Ρωσία και την εναλλακτική λύση που της προσφέρουν οι ΗΠΑ.
Αυτό το ερώτημα απασχολεί την Ουάσιγκτον σε μια στιγμή που οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν μοιάζουν να έχουν βραχυκυκλώσει, ενώ η άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου και ταυτόχρονα να πετύχει απόφαση του OPEC για την μείωση του, έχει οδηγήσει στο ναδίρ τις σχέσεις του Μπάιντεν με τον πρίγκιπα-διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν.
Η αξιοποίηση των πόρων της περιοχής έχει διπλή γεωπολιτική σκοπιμότητα:
-Πρώτον, μια ενεργειακή συνεργασία των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να μην είναι σε καμιά περίπτωση επαρκές υποκατάστατο της ρωσικής ενέργειας για την Ευρώπη, αλλά δένει μεταξύ τους -υπό την εποπτεία των ΗΠΑ- δύο περιοχές στις οποίες διακυβεύονται ζωτικά αμερικανικά συμφέροντα.
-Δεύτερον, η μεταφορά, μέσω Τουρκίας, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου που θα αντλείται από την Ανατολική Μεσόγειο, θα είναι εκ των πραγμάτων μια βαριά υποθήκη στην ενεργειακή συνεργασία της Μόσχας με την Άγκυρα, η οποία επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά στην πρόσφατη συνάντηση Πούτιν-Ερντογάν, όπου η ρωσική πλευρά πρότεινε να δημιουργηθούν στην γείτονα, χώροι αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η πρόσφατη συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών Λιβάνου-Ισραήλ, με αμερικανική μεσολάβηση, ήταν ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση υλοποίησης της στρατηγικής των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, η συμφωνία έγινε με σύμφωνη γνώμη της Χεζμπολά, η οποία προφανώς και πήρε το σχετικό πράσινο φως από την… Τεχεράνη (!).
Η προώθηση της γεωπολιτικής της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο οδήγησε τις ΗΠΑ να τορπιλίσουν τα σχέδια για τον υποθαλάσσιο Αγωγό East Med που παρέκαμπτε την Τουρκία.
Μπορεί η συμφωνία Λιβάνου-Ισραήλ να είναι μια καλή αρχή για την Ουάσιγκτον, αλλά τα εμπόδια, που πρέπει να φύγουν από την μέση ή να παρακαμφθούν, είναι αναρίθμητα:
-Η επίλυση του Κυπριακού και η εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας ως προς την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών.
-Η διατύπωση μιας κοινά αποδεκτής οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας, Αιγύπτου και Λιβύης, με το Τουρκολιβυκο Μνημόνιο να έχει βραχυκυκλώσει την προσπάθεια του Ερντογάν να εξομαλύνει τις διμερείς σχέσεις με την Αίγυπτο του Σίσι.
Παρά τα πολλαπλά και περίπλοκα προαπαιτούμενα μιας φιλοδυτικής ενεργειακής συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ΗΠΑ δεν αποθαρρύνονται και επιμένουν.
Επιμένουν καθώς μπορεί στην Βαλτική να μην λειτούργησε ποτέ ο Nord Stream 2, όμως στην Μαύρη Θάλασσα υπάρχει ο Turkish Stream που είναι μια χειροπιαστή πραγματικότητα, ενώ τα προαπαιτούμενα για την συνεργασία της Τουρκίας με τις υπόλοιπες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν στο ορατό μέλλον.
Η Άγκυρα, όπως είναι φυσικό, θα προσπαθήσει να ισορροπήσει ανάμεσα στην προωθημένη σήμερα ενεργειακή συμμαχία με την Ρωσία και την εναλλακτική λύση που της προσφέρουν οι ΗΠΑ.
