Ο πυρήνας της αστάθειας

Πολλοί εκτός των συνόρων παράγοντες των αγορών βλέπουν την Ελλάδα με αισιοδοξία, ενώ άλλοι, που ζουν εδώ, όχι και τόσο. Πολλοί εξ όσων βλέπουν τη χώρα από μακριά πιστεύουν ότι η κατάσταση και οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας είναι πολύ καλές. Αντιθέτως –μας έλεγε τραπεζικός παράγοντας εκ των κορυφαίων- Έλληνες επιχειρηματίες και αλλοδαποί που έχουν ήδη εγκατασταθεί εδώ μιλούν για τις προοπτικές με μεγάλη συγκράτηση και, ιδιαίτερα από τα τέλη 2026, με σχετική απαισιοδοξία. Υπάρχει, άραγε, κάτι που φαίνεται από κοντά και δεν πολυφαίνεται εκ του μακρόθεν; Ή, μήπως, οι «μακριά» βλέπουν τη μεγάλη εικόνα που είναι καλή ενώ οι «εδώ» μιζεριάζουν με μικροπράγματα;

Σε οικονομικό επίπεδο, από μακριά η Ελλάδα φαίνεται σαν μια χώρα που βγήκε από μια βαθιά και παρατεταμένη οικονομική κρίση και τώρα πια έχει αλλάξει, και γι’ αυτό η οικονομία της τρέχει ταχύτερα από το μέσο όρο των 27 της ΕΕ. Οι εδώ, βλέπουν μια οικονομία που τρέχει λίγο ταχύτερα από το μέσο ευρωπαϊκό όρο παρόλο που ξόδεψε περίπου 60 δισ. ευρώ σε -ενίοτε οριζόντιες και συχνά πελατειακού χαρακτήρα- επιχορηγήσεις μετά το 2020, παρότι, επίσης, τρέφεται με τους καρπούς του ευρωπαϊκού λεφτόδεντρου, του ΤΑΑ. Και που όταν τελειώσουν, όλοι προβλέπουν ότι θα επιστρέψει σε ρυθμούς λίγο πάνω από 1%. Βλέπουν ότι το προ της κρίσης μοντέλο ανακυκλώνεται –με οριακές θετικές αλλαγές, χωρίς ουσιαστική αλλαγή.

Σε πολιτικό επίπεδο, πάλι, βλέποντας την Ελλάδα από μακριά, βλέπουν μία κυβέρνηση που διαθέτει αυτοδυναμία, που το κόμμα της προηγείται δημοσκοπικά πολλές μονάδες από το δεύτερο και ο αρχηγός της με απόσταση από όλους (πλην του Κανένα) στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός. Και εικάζουν ότι όλα κινούνται σε σιδερένιες ράγες. Οι εδώ, όμως, ξέρουν ότι η αυτοδυναμία είναι εικονική (οφείλεται σε έναν εκλογικό νόμο που μετατρέπει τη λαϊκή μειοψηφία σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία κι αυτό βαφτίζεται σταθερότητα...) άρα έχει σχετική σημασία, κι έτσι ή αλλιώς η όποια αυτοδυναμία αποτελεί παρελθόν, καθώς το δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις. Όπερ σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι μερικές 10άδες βουλευτές της ΝΔ ίσως δεν επανεκλεγούν.

Αυτός ο τρόμος της μη επανεκλογής λειτουργεί ως θρυαλλίδα και πυροδοτεί εξελίξεις. Δεν πρόκειται για κεραυνό εν αιθρία. Το tipping point ερχόταν όλο και πιο κοντά καθώς το πολιτικό τοπίο μεταβαλλόταν δραματικά, υπό την επίδραση κεντρικών εξελίξεων: Της οργής για την αμεριμνησία που επέτρεψε να συμβεί η τραγωδία των Τεμπών και της επιμονής να συγκαλυφθούν ευθύνες. Της δυσφορίας, και μέσα στην κεντροδεξιά παράταξη, για την αυταρχική μεταχείριση δημοκρατικών θεσμών και ανεξάρτητων αρχών. Της απογοήτευσης για τα αποτελέσματα της επτάχρονης διαχείρισης των εθνικών θεμάτων. Του θυμού, όσων βλέπουν να κυκλοφορεί άπειρο χρήμα ενώ οι οικογένειές τους δεν μπορούν να βγάλουν το μήνα. Της διεύρυνσης των ανισοτήτων. Των σκανδάλων. Κι από την πρωτοφανή διαφθορά.

Ο πυρήνας της αστάθειας, πλέον, είναι μέσα στο κυβερνητικό μπλοκ.

Η πραγματική σταθερότητα δεν απειλείται από κάποια εξωτερικά κέντρα αλλά από το κέντρο της κυβερνητικής παράταξης και της ίδιας της κυβέρνησης. Και πολλοί φοβούνται ότι όσο παρατείνεται η σημερινή κατάσταση, τόσο πολλαπλασιάζονται οι κίνδυνοι να πυροδοτηθεί ένα καταστροφικό τσουνάμι λαϊκισμού, ως συνέπεια του εκρηκτικού μίγματος πελατειακών παροχών τύπου ΔΕΘ με διαχειριστική ανεπάρκεια (δείτε, στην κτηνοτροφία…) και με σπασμωδικές εναλλαγές αδιαλλαξίας και υπαναχωρήσεων –όπως στο θέμα της απεργίας πείνας Ρούτσι και στη διαχείριση του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ. Και ότι τόσο δυσχερέστερη θα καθίσταται μια υπεύθυνη διαχείριση των πολιτικών πραγμάτων την επόμενη μέρα –διαχείριση που έτσι ή αλλιώς είναι δυσχερής εξαιτίας του εκλογικού νόμου που φτιάχτηκε ακριβώς για να παρεμποδίζει και να αποτρέπει την πολιτική συνεννόηση και συνεργασία.

Οι «εδώ», όλα αυτά τα γνωρίζουν. Αρκετοί, μάλιστα, τα αναλογίζονταν το απόγευμα της περασμένης Τρίτης, όταν άκουγαν τον πρωθυπουργό να μιλά περί του αγαθού της σταθερότητας από το βήμα της γενικής συνέλευσης του ΣΕΒ.