Μετά το Συνέδριο...
Θόδωρος Μαργαρίτης, Αυγή, Δημοσιευμένο: 2005-02-27
Ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ μετά το συνέδριό του βρίσκεται σε μια νέα περίοδο. Οι αποφάσεις είναι δεδομένες. Η ενότητα του κόμματος αδιαπραγμάτευτη.
Στο συνέδριο διατυπώθηκαν μειοψηφούσες απόψεις που θέτουν άλλες προτεραιότητες στη φυσιογνωμία και την πολιτική του κόμματος. Αυτό φυσικά δεν εμποδίζει τις όποιες πολιτικές πρωτοβουλίες μέσα στην κοινωνία. Ο πολυτασικός χαρακτήρας του ΣΥΝ αποτελεί στοιχείο συσπείρωσης και πλουραλισμού. Διευκολύνει μέσα από διαφορετικές ευαισθησίες να συγκροτείται μια κοινή πολιτική παρέμβαση.
Είναι προφανές ότι η συζήτηση του συνεδρίου δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται διαρκώς. Πρέπει να συνεννοηθούμε όμως ότι σε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα χρειάζονται καλύτερες αποσαφηνίσεις από τα δεδομένα που δημιουργεί η ίδια η ζωή.
\1.\ Υπάρχουν θέματα που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε "οριακά" με την έννοια ότι δεν είναι θέματα αριθμητικών πλειοψηφιών αλλά αφορούν τα ιδρυτικά θεμέλια του κόμματος.
Ας πάρουμε το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: Οι συνεργασίες του ΣΥΝ με άλλες αριστερές και ριζοσπαστικές οργανώσεις -με τη μορφή του ΣΥΡΙΖΑ- έχουν τεθεί στον εσωκομματικό διάλογο, έχουν εκφραστεί οι διαφορετικές απόψεις για τον μονομερή προσανατολισμό αυτών των συνεργασιών και φυσικά έχουν υπάρξει αποφάσεις. Είναι σεβαστές. Η αναζωογόνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί όμως διά μικρών βημάτων ή διά διολισθήσεων να οδηγήσει σε ρευστοποίηση του ΣΥΝ και σε μετεξέλιξη αυτών των συνεργασιών σε νέο πολιτικό φορέα. Δεν μπορεί να μετακινούνται κατά συνέπεια τα κέντρα αποφάσεων του κόμματος για την παραγωγή πολιτικής στα όργανα της συνεργασίας με τις άλλες αριστερές οργανώσεις.
Τέτοιες εξελίξεις θα ακύρωναν το ιδρυτικό συμβόλαιο του ΣΥΝ, ότι δηλαδή αποτελεί μια επιλογή μακράς πνοής.
Ούτε βέβαια το πρόσφατο παράδειγμα της ανακοίνωσης του ΣΥΡΙΖΑ με το χαρακτηριστικό "ύφος" παραπόνου για τη μη πρόσκλησή του στο συνέδριο του ΚΚΕ συνδέεται με τις αποφάσεις του Δεκέμβρη. Η αξιοπρέπεια του ΣΥΝ, ο αυτόνομος ρόλος του δεν μπορεί να έχουν σχέση με την μεταφυσική αγωνία για τη χαμένη ενότητα της αριστεράς, με τις εικόνες ενός "χαμένου παζλ" της κομμουνιστικής παράδοσης. Δεν μπορούν ούτε πρέπει να δημιουργούν την εντύπωση ότι ο χώρος μας είναι ένα κομμάτι της παραδοσιακής αριστεράς που έτυχε να είναι χωριστά από το ΚΚΕ.
\2.\ Στη νέα περίοδο βρισκόμαστε μπροστά στις προετοιμασίες για τη σημαντική αναμέτρηση των δημοτικονομαρχιακών εκλογών.
Το κόμμα μας έχει μια μακρά παράδοση αυτοδιοικητικής κουλτούρας με παραδείγματα συνεργασιών πέρα από κομματικές καταγραφές, με έμφαση στα χαρακτηριστικά των τοπικών κοινωνιών. Θα ήταν σοβαρό λάθος αυτή η χρήσιμη πολιτική παρακαταθήκη να ακυρωθεί από το άγχος της "αριστερής στροφής" με ενδεχόμενες απομονωτικές καταγραφές. Ο χώρος της Αυτοδιοίκησης επιτρέπει πολλαπλές συνεργασίες. Έχουμε ήδη εμπειρίες χρήσιμων συνεργασιών με τον χώρο του ΠΑΣΟΚ με βάση τις κοινές προγραμματικές τοποθετήσεις. Θα ήταν θετικό αν υπήρχαν αντίστοιχες και με το ΚΚΕ. Έχουμε χρόνο μπροστά μας για ορθές επιλογές. Χρειάζεται να πάρουμε υπόψη μας τα συμφέροντα του ΣΥΝ. Χρειάζεται επίσης να σεβαστούμε τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Χρειάζεται τέλος να συνδιαμορφώσουμε ψηφοδέλτια που να κερδίζουν τη συντηρητική παράταξη σε μια εποχή γενικευμένης συντηρητικής στροφής της ελληνικής κοινωνίας. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι αυτόνομες καταγραφές είναι απαραίτητες, όπως και άλλες περιπτώσεις που η διαμόρφωση πλειοψηφικών ψηφοδελτίων θα βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών με την άσκηση της δημοτικής εξουσίας. Επομένως οι αποφάσεις του συνεδρίου μας δεν είναι μονόδρομος στον χώρο της αυτοδιοίκησης. Αξίζει να σκεφτούμε περισσότερο.
\3.\ Η Ανανεωτική Συσπείρωση του ΣΥΝ και πριν και στο ίδιο το συνέδριο του Δεκεμβρίου διατύπωσε καθαρά τις απόψεις της για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει το κόμμα να πολιτευτεί γενικότερα. Συγκέντρωσε ένα αξιόλογο ποσοστό στις θέσεις της. Σήμερα είναι ανάγκη η Ανανεωτική Συσπείρωση μαζί με άλλες συλλογικότητες μέσα στο κόμμα, μαζί με όλους όσοι έχουν τις ίδιες ευαισθησίες για έναν ισχυρό ρόλο μιας δημοκρατικής, μεταρρυθμιστικής και οικολογικής αριστεράς να συνδιαμορφώσει έναν συγκροτημένο πόλο ιδεών μέσα στον χώρο του ΣΥΝ για να ενισχυθούν οι απόψεις του δημοκρατικού σοσιαλισμού και της ανανέωσης. Να πείσουμε δηλαδή τα μέλη και τους φίλους του κόμματος ότι η επίπονη προσπάθεια των σύγχρονων αναζητήσεων είναι αναμφίβολα πιο χρήσιμη από την οχύρωση στην ασφάλεια των παραδοσιακών θεωρήσεων της αριστεράς, της κομμουνιστικής διαδρομής.
Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός έχει κλείσει τον κύκλο του στα δικά μας τα χωράφια. Οι τάσεις, εφόσον διατυπώνουν συγκεκριμένες απόψεις και δεν εξαντλούνται σε μηχανισμούς διαχείρισης της κομματικής μικροεξουσίας, είναι στοιχεία ζωντάνιας, είναι στοιχεία που συναρμολογούν τις διαφορετικότητες. Τα αναθέματα στις τάσεις, η συνεχής καχυποψία, η υποτίμηση αυτού του πολύτιμου εγχειρήματος δεν προσφέρουν απολύτως τίποτα. Μόνο τη νοσταλγία από το παρελθόν της σιωπής, από τα χρόνια που η αριστερά "σφαζόταν" σκληρά και κρυφά από τη "φράξια της ηγεσίας".
Η Ανανεωτική Συσπείρωση του ΣΥΝ αποτελεί μια τάση με αίσθημα ευθύνης για την ιστορία της ανανεωτικής αριστεράς, για τον ρόλο του ΣΥΝ στο πολιτικό μας σύστημα.
Με τον ίδιο τρόπο που συνέβαλε όλα αυτά τα χρόνια στην ενότητα του κόμματος, στη κοινή δράση μέσα στην κοινωνία θα συνεχίσει και τη νέα περίοδο. Με επίγνωση για την αξία του κοινού μας σπιτιού, με δημιουργική κριτική, με ανοιχτά τα μάτια στις εξελίξεις. Για την αριστερά της εξουσίας και της αμφισβήτησης!
Στο συνέδριο διατυπώθηκαν μειοψηφούσες απόψεις που θέτουν άλλες προτεραιότητες στη φυσιογνωμία και την πολιτική του κόμματος. Αυτό φυσικά δεν εμποδίζει τις όποιες πολιτικές πρωτοβουλίες μέσα στην κοινωνία. Ο πολυτασικός χαρακτήρας του ΣΥΝ αποτελεί στοιχείο συσπείρωσης και πλουραλισμού. Διευκολύνει μέσα από διαφορετικές ευαισθησίες να συγκροτείται μια κοινή πολιτική παρέμβαση.
Είναι προφανές ότι η συζήτηση του συνεδρίου δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται διαρκώς. Πρέπει να συνεννοηθούμε όμως ότι σε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα χρειάζονται καλύτερες αποσαφηνίσεις από τα δεδομένα που δημιουργεί η ίδια η ζωή.
\1.\ Υπάρχουν θέματα που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε "οριακά" με την έννοια ότι δεν είναι θέματα αριθμητικών πλειοψηφιών αλλά αφορούν τα ιδρυτικά θεμέλια του κόμματος.
Ας πάρουμε το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: Οι συνεργασίες του ΣΥΝ με άλλες αριστερές και ριζοσπαστικές οργανώσεις -με τη μορφή του ΣΥΡΙΖΑ- έχουν τεθεί στον εσωκομματικό διάλογο, έχουν εκφραστεί οι διαφορετικές απόψεις για τον μονομερή προσανατολισμό αυτών των συνεργασιών και φυσικά έχουν υπάρξει αποφάσεις. Είναι σεβαστές. Η αναζωογόνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί όμως διά μικρών βημάτων ή διά διολισθήσεων να οδηγήσει σε ρευστοποίηση του ΣΥΝ και σε μετεξέλιξη αυτών των συνεργασιών σε νέο πολιτικό φορέα. Δεν μπορεί να μετακινούνται κατά συνέπεια τα κέντρα αποφάσεων του κόμματος για την παραγωγή πολιτικής στα όργανα της συνεργασίας με τις άλλες αριστερές οργανώσεις.
Τέτοιες εξελίξεις θα ακύρωναν το ιδρυτικό συμβόλαιο του ΣΥΝ, ότι δηλαδή αποτελεί μια επιλογή μακράς πνοής.
Ούτε βέβαια το πρόσφατο παράδειγμα της ανακοίνωσης του ΣΥΡΙΖΑ με το χαρακτηριστικό "ύφος" παραπόνου για τη μη πρόσκλησή του στο συνέδριο του ΚΚΕ συνδέεται με τις αποφάσεις του Δεκέμβρη. Η αξιοπρέπεια του ΣΥΝ, ο αυτόνομος ρόλος του δεν μπορεί να έχουν σχέση με την μεταφυσική αγωνία για τη χαμένη ενότητα της αριστεράς, με τις εικόνες ενός "χαμένου παζλ" της κομμουνιστικής παράδοσης. Δεν μπορούν ούτε πρέπει να δημιουργούν την εντύπωση ότι ο χώρος μας είναι ένα κομμάτι της παραδοσιακής αριστεράς που έτυχε να είναι χωριστά από το ΚΚΕ.
\2.\ Στη νέα περίοδο βρισκόμαστε μπροστά στις προετοιμασίες για τη σημαντική αναμέτρηση των δημοτικονομαρχιακών εκλογών.
Το κόμμα μας έχει μια μακρά παράδοση αυτοδιοικητικής κουλτούρας με παραδείγματα συνεργασιών πέρα από κομματικές καταγραφές, με έμφαση στα χαρακτηριστικά των τοπικών κοινωνιών. Θα ήταν σοβαρό λάθος αυτή η χρήσιμη πολιτική παρακαταθήκη να ακυρωθεί από το άγχος της "αριστερής στροφής" με ενδεχόμενες απομονωτικές καταγραφές. Ο χώρος της Αυτοδιοίκησης επιτρέπει πολλαπλές συνεργασίες. Έχουμε ήδη εμπειρίες χρήσιμων συνεργασιών με τον χώρο του ΠΑΣΟΚ με βάση τις κοινές προγραμματικές τοποθετήσεις. Θα ήταν θετικό αν υπήρχαν αντίστοιχες και με το ΚΚΕ. Έχουμε χρόνο μπροστά μας για ορθές επιλογές. Χρειάζεται να πάρουμε υπόψη μας τα συμφέροντα του ΣΥΝ. Χρειάζεται επίσης να σεβαστούμε τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Χρειάζεται τέλος να συνδιαμορφώσουμε ψηφοδέλτια που να κερδίζουν τη συντηρητική παράταξη σε μια εποχή γενικευμένης συντηρητικής στροφής της ελληνικής κοινωνίας. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι αυτόνομες καταγραφές είναι απαραίτητες, όπως και άλλες περιπτώσεις που η διαμόρφωση πλειοψηφικών ψηφοδελτίων θα βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών με την άσκηση της δημοτικής εξουσίας. Επομένως οι αποφάσεις του συνεδρίου μας δεν είναι μονόδρομος στον χώρο της αυτοδιοίκησης. Αξίζει να σκεφτούμε περισσότερο.
\3.\ Η Ανανεωτική Συσπείρωση του ΣΥΝ και πριν και στο ίδιο το συνέδριο του Δεκεμβρίου διατύπωσε καθαρά τις απόψεις της για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει το κόμμα να πολιτευτεί γενικότερα. Συγκέντρωσε ένα αξιόλογο ποσοστό στις θέσεις της. Σήμερα είναι ανάγκη η Ανανεωτική Συσπείρωση μαζί με άλλες συλλογικότητες μέσα στο κόμμα, μαζί με όλους όσοι έχουν τις ίδιες ευαισθησίες για έναν ισχυρό ρόλο μιας δημοκρατικής, μεταρρυθμιστικής και οικολογικής αριστεράς να συνδιαμορφώσει έναν συγκροτημένο πόλο ιδεών μέσα στον χώρο του ΣΥΝ για να ενισχυθούν οι απόψεις του δημοκρατικού σοσιαλισμού και της ανανέωσης. Να πείσουμε δηλαδή τα μέλη και τους φίλους του κόμματος ότι η επίπονη προσπάθεια των σύγχρονων αναζητήσεων είναι αναμφίβολα πιο χρήσιμη από την οχύρωση στην ασφάλεια των παραδοσιακών θεωρήσεων της αριστεράς, της κομμουνιστικής διαδρομής.
Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός έχει κλείσει τον κύκλο του στα δικά μας τα χωράφια. Οι τάσεις, εφόσον διατυπώνουν συγκεκριμένες απόψεις και δεν εξαντλούνται σε μηχανισμούς διαχείρισης της κομματικής μικροεξουσίας, είναι στοιχεία ζωντάνιας, είναι στοιχεία που συναρμολογούν τις διαφορετικότητες. Τα αναθέματα στις τάσεις, η συνεχής καχυποψία, η υποτίμηση αυτού του πολύτιμου εγχειρήματος δεν προσφέρουν απολύτως τίποτα. Μόνο τη νοσταλγία από το παρελθόν της σιωπής, από τα χρόνια που η αριστερά "σφαζόταν" σκληρά και κρυφά από τη "φράξια της ηγεσίας".
Η Ανανεωτική Συσπείρωση του ΣΥΝ αποτελεί μια τάση με αίσθημα ευθύνης για την ιστορία της ανανεωτικής αριστεράς, για τον ρόλο του ΣΥΝ στο πολιτικό μας σύστημα.
Με τον ίδιο τρόπο που συνέβαλε όλα αυτά τα χρόνια στην ενότητα του κόμματος, στη κοινή δράση μέσα στην κοινωνία θα συνεχίσει και τη νέα περίοδο. Με επίγνωση για την αξία του κοινού μας σπιτιού, με δημιουργική κριτική, με ανοιχτά τα μάτια στις εξελίξεις. Για την αριστερά της εξουσίας και της αμφισβήτησης!
