Aπαραίτητος στον όρκο;

Τις τελευταίες ημέρες συζητείται ως ενδεχόμενη η παραίτηση του Αρχιεπισκόπου. Ωστόσο, και μετά τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του, έγινε φανερό ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί μόνο υπό την απειλή παραπομπής του στην τακτική δικαιοσύνη. Με δεδομένη την κατανοητή επιφυλακτικότητα για αυτεπάγγελτο δικαστικό έλεγχο της κορυφής της Ιεραρχίας, θα χρειαστεί να περιμένουμε την εμφάνιση των υπόλοιπων όπλων που φυλάσσονται ακόμα σε δημοσιογραφικά οπλοστάσια. Διαφορετικά, την πρωτοβουλία να στοιχειοθετηθούν κατηγορίες μπορεί να αναλάβουν (παρ)εκκλησιαστικοί κύκλοι, εφόσον βέβαια δεν θα απειλούνταν από αντίστοιχες «αποκαλύψεις» από το περιβάλλον του Αρχιεπισκόπου. Και στην περίπτωση, λοιπόν, που θα υπήρχε τέτοιο υλικό, το πιθανότερο είναι ότι θα απεκαθίστατο μια ισορροπία του τρόμου στις «τάξεις της Ιεραρχίας», δηλαδή ένα είδος αγίας ομερτά.

Συνεπώς, το αυτονομημένο και ανεξέλεγκτο κομμάτι του ελληνικού κράτους που ονομάζεται «Εκκλησία της Ελλάδος» μάλλον θα συνεχίσει να πορεύεται επενδύοντας στην ατολμία και τον καιροσκοπισμό των πολιτικών, της μεγάλης μάζας της N.Δ., αλλά και μιας κρίσιμης μάζας του ΠΑΣΟΚ. Ίσως η διάβρωση της Πολιτείας από την Εκκλησία, που φαίνεται ότι επιχειρήθηκε με όση συστηματικότητα μπορεί να δράσει ένας εσμός ανθρώπων μεγάλης φιλοδοξίας αλλά μετριότατης ευφυΐας και παιδείας, θα σταματήσει για κάποιο χρονικό διάστημα. Αλλά η συμβολική κυριαρχία της Εκκλησίας, που αποτελεί και την αφετηρία της πολιτικής της κυριαρχίας, θα επιβεβαιωθεί, όπως όλα δείχνουν, σε λίγες ημέρες, κατά την ορκωμοσία του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Ο απαραίτητος κ. Χριστόδουλος, εν δόξη και τιμή, θα υποβάλει τον κ. Κάρολο Παπούλια στον νενομισμένο όρκο. Πρόσφατα, υποστηρίχθηκε ότι η ορκωμοσία του Προέδρου ορίζεται από το Σύνταγμα ως «ενώπιον της Βουλής», χωρίς αναφορά σε οποιαδήποτε θρησκευτική τελετουργία. Πράγματι, καταχρηστικώς και μόνον εθιμικώ δικαίω θα παρεισφρήσει ξανά ο Απαραίτητος στην τελετή της Δημοκρατίας. Ουδείς, όμως, εμφανίζεται διατεθειμένος να τον εμποδίσει. Και πάντως όχι η ευσεβέστατη κυβέρνηση του εξαφανισμένου κ. Καραμανλή.

Υπάρχει, ωστόσο, ένας τρόπος να αποφευχθεί το καπέλωμα του Προέδρου, και του πολιτεύματος, από τον Απαραίτητο: να ζητήσει ο ίδιος ο κ. Παπούλιας η ορκωμοσία του να γίνει κατ’ εφαρμογήν του Συντάγματος. Δηλαδή, να τον ορκίσει η πρόεδρος της Βουλής. Ουδείς θα μπορούσε να καταλογίσει στον κ. Παπούλια ανακολουθία. Ο ίδιος, με άλλους βουλευτές της σημερινής αντιπολίτευσης, είχε σε ανύποπτο χρόνο πρωτοστατήσει για τον συμβολικό διαχωρισμό Εκκλησίας και Πολιτείας. Κυρίως όμως, ουδείς θα μπορούσε, χωρίς να χρεωθεί μια μείζονα πολιτειακή κρίση, να αρνηθεί στον εκλεγμένο Πρόεδρο της Δημοκρατίας την πιστή εφαρμογή του Συντάγματος και μάλιστα κατά την πράξη αναλήψεως των καθηκόντων του.

Από την άποψη αυτή, η επίσημη έκφραση βούλησης από την πλευρά του αυριανού Προέδρου της Δημοκρατίας θα ήταν μια κίνηση ματ. Και, ασφαλώς, ο αποκλεισμός του Αρχιεπισκόπου, καθώς και κάθε άλλου εκκλησιαστικού παράγοντα, από την ορκωμοσία του Προέδρου δεν θα συνιστούσε πράξη τιμωρητική προς την Εκκλησία αλλά πράξη αυτοσεβασμού της Δημοκρατίας. Διότι, όπως έχει αρχίσει να γίνεται κοινή συνείδηση, ο υπερκαθορισμός του πολιτεύματος από τη θρησκεία νοθεύει το πολίτευμα. Το αφήνει έκθετο στην παρεμβολή προσώπων των οποίων το ήθος και η συμπεριφορά, στο σύνολό τους, καθορίζονται από την εκφυγή του δημοκρατικού ελέγχου. Ο Αρχιεπίσκοπος δεν είναι παρά το προσωποποιημένο σύμπτωμα αυτής της ασθένειας.

Θα μπορούσε, λοιπόν, η ευκρινής επαναχάραξη των ορίων του δημόσιου χώρου να ξεκινήσει με μια συμβολική πράξη από την κορυφή της πολιτειακής πυραμίδας. Θα μπορούσε ο επερχόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας να ξεκινήσει τη θητεία του με μια πράξη, ίσως απροσδόκητη, αλλά πάντως πλήρη πολιτικού περιεχομένου και καταλυτική εξελίξεων για την εξυγίανση μιας περιοχής του ελληνικού δημόσιου βίου.