Κρίσιμες εκλογές στην πατρίδα της Σουαβής νοικοκυράς
Κάκη Μπαλλή, Αυγή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2011-03-26
Η αγωνία που θα νιώθουν τα στρατηγεία των κομμάτων στο Βερολίνο, το βράδυ της Κυριακής, την ώρα που θα αρχίσει η καταμέτρηση των ψήφων στη Βάδη Βυρτεμβέργη, θα είναι ανάλογη με την έξαψη που επικρατεί συνήθως τη νύχτα των ομοσπονδιακών εκλογών. Από τις επτά τοπικές εκλογικές αναμετρήσεις του 2011 στη Γερμανία αυτή είναι η κρισιμότερη, καθώς από την έκβασή της μπορεί να εξαρτηθεί η επιβίωση του κυβερνητικού συνασπισμού της καγκελαρίου Άγγελα Μέρκελ και το πολιτικό μέλλον του αντικαγκελάριου, υπουργού Εξωτερικών και προέδρου των Φιλελευθέρων, Γκίντο Βεστερβέλε. Έτσι περνούν σε δεύτερη μοίρα οι εκλογές, που επίσης διεξάγονται αυτή την Κυριακή, στο κρατίδιο της Ρηνανίας Παλατινάτου, όπου μέχρι τώρα κυβερνούσαν μόνοι τους οι Σοσιαλδημοκράτες του Κουρτ Μπεκ και σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις θα συνεχίσουν να κυβερνούν, αλλά σε συνεργασία με τους Πράσινους, οι οποίοι παγγερμανικά έχουν τεράστιο ρεύμα.
Η κρίσιμη Βάδη Βυρτεμβέργη, λοιπόν, εκτείνεται στη νοτιοδυτική άκρη της Γερμανίας κι έχει πληθυσμό ανάλογο με της Ελλάδας. Είναι ένα κρατίδιο παραδοσιακά συντηρητικό, κυβερνάται μονίμως μετά τον πόλεμο από τους Χριστιανοδημοκράτες -τα τελευταία χρόνια σε συνεργασία με τους Φιλελεύθερους- και είναι η πατρίδα της, περιβόητης κατά Μέρκελ, Σουαβής νοικοκυράς.
Είναι μια από τις ισχυρότερες οικονομικά περιφέρειες της Ευρώπης, έχοντας προσελκύσει, εκτός από τη βαριά βιομηχανία, και πολλές εταιρείες των νέων τεχνολογιών, είναι η έδρα των γιγαντιαίων ομίλων της -«μαμάς» της Μερσέντες - Daimler, της Porsche και της Bosch και χιλιάδων μεσαίων ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, που δημιουργούν συνεχώς νέες θέσεις εργασίας, με αποτέλεσμα η ανεργία στο κρατίδιο να περιορίζεται στο 4% -και να είναι σταθερά κάτω από το ήμισυ του γερμανικού μέσου όρου.
Οι κάτοικοι της Βάδης Βυρτεμβέργης, οι Σουαβοί -που «μπορούν να κάνουν τα πάντα, εκτός από το να μιλούν τα επίσημα γερμανικά», όπως έλεγε επί σειράν ετών ένα σύνθημα των κυβερνώντων Χριστιανοδημοκρατών- είναι επαρχιώτες από πεποίθηση και οικονόμοι -αν όχι τσιγκούνηδες- από... καταγωγή. Διαχειρίζονται τον προϋπολογισμό του κρατιδίου τους με την ίδια προσοχή που διαχειρίζεται η Σουαβή νοικοκυρά –την οποία θεωρεί πρότυπο η καγκελάριος- τον προϋπολογισμό της οικογένειας. Τα παιδιά μαθαίνουν από μικρά στην αποταμίευση, ο στόχος των περισσότερων Σουαβών είναι «να δουλέψουν σκληρά για να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι», όπως λέει το σλόγκαν που χαρακτηρίζει το κρατίδιο. Οι υπόλοιποι Γερμανοί τούς κοιτούν με ένα μείγμα περιφρόνησης και θαυμασμού, πλην όμως επωφελούνται από τα πλεονάσματα της οικονομίας της Βάδης Βυρτεμβέργης, καθώς ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του γερμανικού ομοσπονδιακού συστήματος είναι η μεταφορά πόρων από τα πλουσιότερα προς τα φτωχότερα ομόσπονδα κρατίδια.
Ο παράγοντας ευρώ
Τα γράφουμε όλα αυτά για να εξηγήσουμε γιατί σʼ αυτές τις κρίσιμες εκλογές παίζουν ρόλο εκτός από τα τοπικά ζητήματα -κυρίως τα σχέδια του γερμανικού ΟΣΕ για υπογειοποίηση του σταθμού της Στουτγκάρδης- και το μείζον θέμα της πυρηνικής ενέργειας -που έγινε ακόμη πιο επίκαιρο μετά το δράμα της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία- οι εξελίξεις στην Ευρωζώνη.
Οι πολίτες στη Βάδη Βυρτεμβέργη πληρώνουν μεν τα φτωχότερα κρατίδια, αλλά με συνεχώς αυξανόμενη δυσφορία -κυρίως επειδή πολλές από τις δωρεάν παροχές σε άλλα κρατίδια, όπως π.χ. η φοίτηση στα ΑΕΙ ή οι παιδικοί σταθμοί, δεν είναι δωρεάν στη Στουτγκάρδη ή την Καρλσρούη. Γι’ αυτό και οι αντιστάσεις ενάντια στη μεταφορά πόρων σε άλλες χώρες της Ε.Ε., όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα, είναι πολύ μεγαλύτερες στη Βάδη Βυρτεμβέργη.
Οι λεπτομέρειες περί Μηχανισμού Στήριξης ή αγοράς ομολόγων από την πρωτογενή ή δευτερογενή αγορά είναι ουσιαστικά άγνωστες στο εν λόγω εκλογικό σώμα, όπου το θέμα είναι ότι οι ψηφοφόροι δεν βλέπουν τον λόγο να στηρίξουν μια χώρα σαν την Ελλάδα, όπου οι άνθρωποι βγαίνουν στη σύνταξη νωρίς, όταν οι ίδιοι βγαίνουν στα 65. Η Μέρκελ ποτέ δεν έκανε τον κόπο να εξηγήσει στους πολίτες της το κόστος που θα έχει για τη Γερμανία η χρεωκοπία μιας χώρας της Ευρωζώνης ή η διάλυση του ευρώ: προτίμησε να ανέβει στο άρμα του λαϊκισμού και να τους χαϊδέψει τʼ αυτιά -και τώρα μπορεί να το πληρώσει.
Πολύ μεγαλύτερο θα είναι το τίμημα που θα πληρώσουν οι Φιλελεύθεροι, καθώς έταζαν εδώ και χρόνια λαγούς με πετραχήλια- με τη μορφή μείωσης της άμεσης φορολογίας για όλους- και τώρα που οι υποσχέσεις τους έχουν αθετηθεί ο λογαριασμός τούς περιμένει στην κάλπη του πιο «σφικτού» κρατιδίου. Εάν δεν καταφέρουν καν να περάσουν το όριο του 5% και να μπουν στην τοπική Βουλή -όπως απέτυχαν την περασμένη Κυριακή στη Σαξονία Άνχαλτ- η καρέκλα του Βεστερβέλε στην προεδρία του κόμματός του θα αρχίσει να τρίζει.
Ο παράγοντας πυρηνικά
Πάντως, πολύ σημαντικότερα από τα προβλήματα της Ευρωζώνης είναι για τις κάλπες της Βάδης Βυρτεμβέργης τα πυρηνικά. Το κίνημα ενάντια στην πυρηνική ενέργεια ήταν πάντοτε ισχυρό στο κρατίδιο που... φιλοξενεί δύο από τους παλιότερους πυρηνικούς σταθμούς της Γερμανίας και οι εικόνες τρόμου από τους αντιδραστήρες της Φουκουσίμα ξύπνησαν όλα τα αντιπυρηνικά ανακλαστικά των ανθρώπων. Οι Πράσινοι στο κρατίδιο αυτό είναι εδώ και χρόνια ισχυροί -και πιο συντηρητικοί από αλλού, ενώ, όπως όλοι οι Σουαβοί, έχουν τον νου τους στο πόσο κοστίζει κάθε πρότασή τους και δεν προτείνουν ποτέ κάτι που χρειάζεται νέο δανεισμό- και είναι οι μόνοι συνεπείς στο θέμα των πυρηνικών.
Όταν, μετά τον σεισμό στην Ιαπωνία ο Χριστιανοδημοκράτης πρωθυπουργός της Βάδης Βυρτεμβέργης Στέφαν Μάπους -ορκισμένος συνήγορος του ατομικού λόμπι- άλλαξε αίφνης ρότα και τάχθηκε υπέρ της προσωρινής παύσης των παλαιών πυρηνικών σταθμών, οι πολίτες θεώρησαν απλώς ότι έχασε την όποια αξιοπιστία του. Οι Πράσινοι σίγουρα θα πάνε πολύ καλά σ’ αυτές τις εκλογές, μπορεί μάλιστα να γιορτάσουν ένα ιστορικό αποτέλεσμα, εάν αναδειχθούν δεύτερη δύναμη πίσω από τους Χριστιανοδημοκράτες και οι αριθμοί τούς επιτρέψουν να σχηματίσουν κυβέρνηση με τους Σοσιαλδημοκράτες, ορίζοντας τον πρώτο Πράσινο πρωθυπουργό σε γερμανικό κρατίδιο. Το όνομα αυτού, εάν γίνει το θαύμα, θα είναι Βίνφριντ Κρέτσμαν. Ο 62χρονος επικεφαλής των Πρασίνων στη Βάδη Βυρτεμβέργη είναι παλιά καραβάνα και στις διαδηλώσεις ενάντια στα πυρηνικά και στην τοπική Βουλή, ενώ ήταν από τους λίγους πολιτικούς που θεωρήθηκαν αξιόπιστοι συνοδοιπόροι στον μεγάλο αγώνα που έδωσαν την τελευταία διετία οι κάτοικοι της Στουτγκάρδης για την αποτροπή της επένδυσης του γερμανικού ΟΣΕ «Στουτγκάρδη 21».
Ο παράγοντας σταθμός
Το παραπάνω είναι και το κυρίαρχο τοπικό ζήτημα σ’ αυτές τις εκλογές. Ενάντια στα σχέδια του γερμανικού σιδηροδρόμου να ισοπεδώσει τον σιδηροδρομικό σταθμό της Στουτγκάρδης - αξιοποιώντας τα ακίνητα που θα απελευθερωθούν- και να κάνει υπόγειες τις γραμμές σε ένα έδαφος σαθρό και πλούσιο σε μεταλλικά νερά, ξοδεύοντας μυθικά ποσά και από τον τοπικό προϋπολογισμό, δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια στη Στουτγκάρδη ένα τεράστιο δημοτικό κίνημα χωρίς κομματική κηδεμόνευση. Διότι η αριστερά και -όψιμα- οι Σοσιαλδημοκράτες στοιχήθηκαν μ’ αυτό το κίνημα και πολλά μέλη τους πρωταγωνίστησαν σ’ αυτό, ωστόσο πολιτικά οι μόνοι που φαίνεται να επωφελούνται -σύμφωνα τουλάχιστον με τις δημοσκοπήσεις- είναι οι Πράσινοι.
Αν και η κάλπη πάντα είναι ικανή για εκπλήξεις, το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα γίνει εάν, κατά πώς φαίνεται, ο κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου (Χριστιανοδημοκράτες και Φιλελεύθεροι) χάσει το παραδοσιακό του προπύργιο. Ανεξάρτητα από τις όποιες δραματικές εσωκομματικές επιπτώσεις, η κυβέρνηση Μέρκελ θα έχει δεμένα τα χέρια της στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο -που αποτελείται από τους εκπροσώπους των τοπικών κυβερνήσεων- και θα πρέπει ουσιαστικά να συγκυβερνά με την αντιπολίτευση. Αυτό δεν είναι μεν απαγορευτικό, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο και μπορεί να δρομολογήσει μέχρι και πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές -κάτι σπάνιο στη Γερμανία.
Η κρίσιμη Βάδη Βυρτεμβέργη, λοιπόν, εκτείνεται στη νοτιοδυτική άκρη της Γερμανίας κι έχει πληθυσμό ανάλογο με της Ελλάδας. Είναι ένα κρατίδιο παραδοσιακά συντηρητικό, κυβερνάται μονίμως μετά τον πόλεμο από τους Χριστιανοδημοκράτες -τα τελευταία χρόνια σε συνεργασία με τους Φιλελεύθερους- και είναι η πατρίδα της, περιβόητης κατά Μέρκελ, Σουαβής νοικοκυράς.
Είναι μια από τις ισχυρότερες οικονομικά περιφέρειες της Ευρώπης, έχοντας προσελκύσει, εκτός από τη βαριά βιομηχανία, και πολλές εταιρείες των νέων τεχνολογιών, είναι η έδρα των γιγαντιαίων ομίλων της -«μαμάς» της Μερσέντες - Daimler, της Porsche και της Bosch και χιλιάδων μεσαίων ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, που δημιουργούν συνεχώς νέες θέσεις εργασίας, με αποτέλεσμα η ανεργία στο κρατίδιο να περιορίζεται στο 4% -και να είναι σταθερά κάτω από το ήμισυ του γερμανικού μέσου όρου.
Οι κάτοικοι της Βάδης Βυρτεμβέργης, οι Σουαβοί -που «μπορούν να κάνουν τα πάντα, εκτός από το να μιλούν τα επίσημα γερμανικά», όπως έλεγε επί σειράν ετών ένα σύνθημα των κυβερνώντων Χριστιανοδημοκρατών- είναι επαρχιώτες από πεποίθηση και οικονόμοι -αν όχι τσιγκούνηδες- από... καταγωγή. Διαχειρίζονται τον προϋπολογισμό του κρατιδίου τους με την ίδια προσοχή που διαχειρίζεται η Σουαβή νοικοκυρά –την οποία θεωρεί πρότυπο η καγκελάριος- τον προϋπολογισμό της οικογένειας. Τα παιδιά μαθαίνουν από μικρά στην αποταμίευση, ο στόχος των περισσότερων Σουαβών είναι «να δουλέψουν σκληρά για να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι», όπως λέει το σλόγκαν που χαρακτηρίζει το κρατίδιο. Οι υπόλοιποι Γερμανοί τούς κοιτούν με ένα μείγμα περιφρόνησης και θαυμασμού, πλην όμως επωφελούνται από τα πλεονάσματα της οικονομίας της Βάδης Βυρτεμβέργης, καθώς ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του γερμανικού ομοσπονδιακού συστήματος είναι η μεταφορά πόρων από τα πλουσιότερα προς τα φτωχότερα ομόσπονδα κρατίδια.
Ο παράγοντας ευρώ
Τα γράφουμε όλα αυτά για να εξηγήσουμε γιατί σʼ αυτές τις κρίσιμες εκλογές παίζουν ρόλο εκτός από τα τοπικά ζητήματα -κυρίως τα σχέδια του γερμανικού ΟΣΕ για υπογειοποίηση του σταθμού της Στουτγκάρδης- και το μείζον θέμα της πυρηνικής ενέργειας -που έγινε ακόμη πιο επίκαιρο μετά το δράμα της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία- οι εξελίξεις στην Ευρωζώνη.
Οι πολίτες στη Βάδη Βυρτεμβέργη πληρώνουν μεν τα φτωχότερα κρατίδια, αλλά με συνεχώς αυξανόμενη δυσφορία -κυρίως επειδή πολλές από τις δωρεάν παροχές σε άλλα κρατίδια, όπως π.χ. η φοίτηση στα ΑΕΙ ή οι παιδικοί σταθμοί, δεν είναι δωρεάν στη Στουτγκάρδη ή την Καρλσρούη. Γι’ αυτό και οι αντιστάσεις ενάντια στη μεταφορά πόρων σε άλλες χώρες της Ε.Ε., όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα, είναι πολύ μεγαλύτερες στη Βάδη Βυρτεμβέργη.
Οι λεπτομέρειες περί Μηχανισμού Στήριξης ή αγοράς ομολόγων από την πρωτογενή ή δευτερογενή αγορά είναι ουσιαστικά άγνωστες στο εν λόγω εκλογικό σώμα, όπου το θέμα είναι ότι οι ψηφοφόροι δεν βλέπουν τον λόγο να στηρίξουν μια χώρα σαν την Ελλάδα, όπου οι άνθρωποι βγαίνουν στη σύνταξη νωρίς, όταν οι ίδιοι βγαίνουν στα 65. Η Μέρκελ ποτέ δεν έκανε τον κόπο να εξηγήσει στους πολίτες της το κόστος που θα έχει για τη Γερμανία η χρεωκοπία μιας χώρας της Ευρωζώνης ή η διάλυση του ευρώ: προτίμησε να ανέβει στο άρμα του λαϊκισμού και να τους χαϊδέψει τʼ αυτιά -και τώρα μπορεί να το πληρώσει.
Πολύ μεγαλύτερο θα είναι το τίμημα που θα πληρώσουν οι Φιλελεύθεροι, καθώς έταζαν εδώ και χρόνια λαγούς με πετραχήλια- με τη μορφή μείωσης της άμεσης φορολογίας για όλους- και τώρα που οι υποσχέσεις τους έχουν αθετηθεί ο λογαριασμός τούς περιμένει στην κάλπη του πιο «σφικτού» κρατιδίου. Εάν δεν καταφέρουν καν να περάσουν το όριο του 5% και να μπουν στην τοπική Βουλή -όπως απέτυχαν την περασμένη Κυριακή στη Σαξονία Άνχαλτ- η καρέκλα του Βεστερβέλε στην προεδρία του κόμματός του θα αρχίσει να τρίζει.
Ο παράγοντας πυρηνικά
Πάντως, πολύ σημαντικότερα από τα προβλήματα της Ευρωζώνης είναι για τις κάλπες της Βάδης Βυρτεμβέργης τα πυρηνικά. Το κίνημα ενάντια στην πυρηνική ενέργεια ήταν πάντοτε ισχυρό στο κρατίδιο που... φιλοξενεί δύο από τους παλιότερους πυρηνικούς σταθμούς της Γερμανίας και οι εικόνες τρόμου από τους αντιδραστήρες της Φουκουσίμα ξύπνησαν όλα τα αντιπυρηνικά ανακλαστικά των ανθρώπων. Οι Πράσινοι στο κρατίδιο αυτό είναι εδώ και χρόνια ισχυροί -και πιο συντηρητικοί από αλλού, ενώ, όπως όλοι οι Σουαβοί, έχουν τον νου τους στο πόσο κοστίζει κάθε πρότασή τους και δεν προτείνουν ποτέ κάτι που χρειάζεται νέο δανεισμό- και είναι οι μόνοι συνεπείς στο θέμα των πυρηνικών.
Όταν, μετά τον σεισμό στην Ιαπωνία ο Χριστιανοδημοκράτης πρωθυπουργός της Βάδης Βυρτεμβέργης Στέφαν Μάπους -ορκισμένος συνήγορος του ατομικού λόμπι- άλλαξε αίφνης ρότα και τάχθηκε υπέρ της προσωρινής παύσης των παλαιών πυρηνικών σταθμών, οι πολίτες θεώρησαν απλώς ότι έχασε την όποια αξιοπιστία του. Οι Πράσινοι σίγουρα θα πάνε πολύ καλά σ’ αυτές τις εκλογές, μπορεί μάλιστα να γιορτάσουν ένα ιστορικό αποτέλεσμα, εάν αναδειχθούν δεύτερη δύναμη πίσω από τους Χριστιανοδημοκράτες και οι αριθμοί τούς επιτρέψουν να σχηματίσουν κυβέρνηση με τους Σοσιαλδημοκράτες, ορίζοντας τον πρώτο Πράσινο πρωθυπουργό σε γερμανικό κρατίδιο. Το όνομα αυτού, εάν γίνει το θαύμα, θα είναι Βίνφριντ Κρέτσμαν. Ο 62χρονος επικεφαλής των Πρασίνων στη Βάδη Βυρτεμβέργη είναι παλιά καραβάνα και στις διαδηλώσεις ενάντια στα πυρηνικά και στην τοπική Βουλή, ενώ ήταν από τους λίγους πολιτικούς που θεωρήθηκαν αξιόπιστοι συνοδοιπόροι στον μεγάλο αγώνα που έδωσαν την τελευταία διετία οι κάτοικοι της Στουτγκάρδης για την αποτροπή της επένδυσης του γερμανικού ΟΣΕ «Στουτγκάρδη 21».
Ο παράγοντας σταθμός
Το παραπάνω είναι και το κυρίαρχο τοπικό ζήτημα σ’ αυτές τις εκλογές. Ενάντια στα σχέδια του γερμανικού σιδηροδρόμου να ισοπεδώσει τον σιδηροδρομικό σταθμό της Στουτγκάρδης - αξιοποιώντας τα ακίνητα που θα απελευθερωθούν- και να κάνει υπόγειες τις γραμμές σε ένα έδαφος σαθρό και πλούσιο σε μεταλλικά νερά, ξοδεύοντας μυθικά ποσά και από τον τοπικό προϋπολογισμό, δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια στη Στουτγκάρδη ένα τεράστιο δημοτικό κίνημα χωρίς κομματική κηδεμόνευση. Διότι η αριστερά και -όψιμα- οι Σοσιαλδημοκράτες στοιχήθηκαν μ’ αυτό το κίνημα και πολλά μέλη τους πρωταγωνίστησαν σ’ αυτό, ωστόσο πολιτικά οι μόνοι που φαίνεται να επωφελούνται -σύμφωνα τουλάχιστον με τις δημοσκοπήσεις- είναι οι Πράσινοι.
Αν και η κάλπη πάντα είναι ικανή για εκπλήξεις, το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα γίνει εάν, κατά πώς φαίνεται, ο κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου (Χριστιανοδημοκράτες και Φιλελεύθεροι) χάσει το παραδοσιακό του προπύργιο. Ανεξάρτητα από τις όποιες δραματικές εσωκομματικές επιπτώσεις, η κυβέρνηση Μέρκελ θα έχει δεμένα τα χέρια της στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο -που αποτελείται από τους εκπροσώπους των τοπικών κυβερνήσεων- και θα πρέπει ουσιαστικά να συγκυβερνά με την αντιπολίτευση. Αυτό δεν είναι μεν απαγορευτικό, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο και μπορεί να δρομολογήσει μέχρι και πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές -κάτι σπάνιο στη Γερμανία.
