Στον αέρα η ελληνική ανάπτυξη

Τι φέρνει το 2006 για την ελληνική οικονομία; Στα πρωτοχρονιάτικα αφιερώματα των μεγάλων εφημερίδων δέσποζε η αισιοδοξία των τραπεζιτών, δικαιολογημένη αν λάβουμε υπόψη το ρεκόρ των κερδών που πραγματοποίησαν πέρυσι, τη συνεχή ανοδική πορεία του Χρηματιστηρίου (58% τη διετία 2004-2005, η καλύτερη επίδοση μεταξύ των «ώριμων» αγορών), τις προοπτικές περαιτέρω αποκρατικοποιήσεων, την καλπάζουσα άνοδο των δανείων των νοικοκυριών. Χαρούμενο εμφανίζεται και το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο μετά την ανέλπιστη άνοδο των δημοσίων εσόδων τον Δεκέμβριο, που φαίνεται να έφερε την ετήσια αύξησή τους στο 6% το 2005, από 5% που προέβλεπε ο νέος προϋπολογισμός πριν από δύο μήνες - ποιος θέλει να θυμάται ακόμα την περυσινή πρόβλεψη για 7,4%; Ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης δεν παύει να επαναλαμβάνει τις προσδοκίες του για περισσότερες επενδύσεις το νέο έτος, χάρη στη μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων που νομοθέτησε και το νέο πλαίσιο για τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Θα γίνουν όμως πράγματι περισσότερες επενδύσεις στη χώρα αυτόν τον χρόνο; Μόλις έγιναν γνωστές στις Βρυξέλλες, από την τακτική έρευνα της Επιτροπής για τις 25 χώρες της E.E., οι προβλέψεις των ελληνικών βιομηχανικών επιχειρήσεων που είναι αρνητικές: προβλέπουν μείωση των επενδύσεών τους το νέο έτος, ενώ εκτιμούν τώρα ότι τις μείωσαν και το 2005, διαψεύδοντας τις περυσινές ανοδικές προβλέψεις τους. Αξιόλογα επιχειρηματικά σχέδια για τη δημιουργία νέων παραγωγικών μονάδων και θέσεων εργασίας σε καινοτόμους κλάδους, όπου η Ελλάδα θα είχε συγκριτικό πλεονέκτημα, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις εφαρμογές τους για παράδειγμα, δεν φαίνονται στον ορίζοντα. Ο κατασκευαστικός τομέας, που όλο το 2005 έτρεχε να προλάβει το νέο φορολογικό καθεστώς, αναμένεται φέτος να καθήσει. Πόσα επιπρόσθετα θηριώδη εμπορικά κέντρα και σούπερ μάρκετ μπορεί να στηρίξει η εντυπωσιακά ανοδική κατανάλωση; Κατά 3,7% αυξήθηκε το 2005, με τη βοήθεια και του καταναλωτικού δανεισμού που διογκώθηκε κατά 29%, και συνέβαλε αποφασιστικά στη συγκράτηση της επιβράδυνσης της οικονομικής μεγέθυνσης επίσης σε ένα 3,7% από 4,7% το 2004, την ώρα που οι επενδύσεις έπεφταν. Αλλά για πόσον καιρό θα εξακολουθεί με τους ίδιους ρυθμούς; Και πόσα νέα ξενοδοχεία και τουριστικές εγκαταστάσεις αντέχει ο τόπος;

Μένουν, βέβαια, τα καθυστερημένα έργα του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, 14 δισεκατομμύρια ευρώ που θα πρέπει να επενδυθούν την περίοδο 2006-2008, προκειμένου να μη χαθούν για τη χώρα μας οι εγκεκριμένες μεγάλες κοινοτικές χρηματοδοτήσεις. Σε αυτά στηρίζει, στο πλαίσιο της γενικής τραπεζιτικής αισιοδοξίας, το τελευταίο οικονομικό δελτίο του 2005 που εξέδωσε η Alpha Bank την πρόβλεψή του για αύξηση των επενδύσεων με ετήσιο ρυθμό 4% φέτος και τα επόμενα δύο χρόνια. Υπάρχουν ωστόσο ενδείξεις ότι ξεπεράστηκαν οι διαχειριστικές εμπλοκές που κυριάρχησαν την τελευταία διετία, ώστε τα έργα να προχωρήσουν πλέον απρόσκοπτα; Εν όψει άλλωστε της συζήτησης του ελληνικού προγράμματος σταθερότητας στο Συμβούλιο Ecofin στις 24 του μηνός και των αναμενόμενων συστάσεων να ληφθούν πρόσθετα μέτρα για να μειωθεί το δημόσιο έλλειμμα, έχουμε λόγους να αποκλείσουμε ότι οι δημόσιες επενδύσεις θα είναι, όπως πέρυσι, και πάλι το πρώτο θύμα των δημοσιονομικών δυσχερειών που αναμφίβολα θα προκύψουν;

Το κλίμα στις Βρυξέλλες, πάντως, ενδέχεται να διαμορφωθεί λιγότερο αυστηρό από άλλοτε. H ορατή, για πρώτη φορά εδώ και πέντε χρόνια, ανάκαμψη της γερμανικής οικονομίας φέτος ωθεί την κυβέρνηση συνασπισμού της Άνγκελα Μέρκελ να μεταθέσει στον επόμενο χρόνο τα μέτρα για την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας στη χώρα της. Και μια αύξηση του γερμανικού ΑΕΠ κατά 1,7%, που προβλέπεται πλέον, είναι τόσο σημαντική για την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά, ώστε πιθανώς να απομονωθούν τα γεράκια της σταθερότητας. H κυβέρνηση Μέρκελ διαθέτει άλλωστε σοβαρά επιχειρήματα για να αναβάλει μέτρα που θα ανέκοπταν τη διαφαινόμενη ανάκαμψη: τη βελτιωμένη ανταγωνιστικότητα των γερμανικών επιχειρήσεων που έχουν εξυγιάνει τους ισολογισμούς τους, ενώ το εργατικό κόστος ανά μονάδα προϊόντος υποχωρεί συνεχώς, τις ανθούσες εξαγωγές, τα επενδυτικά σχέδια εκσυγχρονισμού, αλλά και επέκτασης ύστερα από παρατεταμένη κάμψη, την αναμενόμενη επιτέλους άνοδο της εγχώριας κατανάλωσης με τη βοήθεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου που θα διεξαχθεί φέτος εκεί, αλλά και με τις αυξημένες αγορές όσων θελήσουν να προλάβουν την προγραμματισμένη για το 2007 αύξηση του ΦΠΑ κατά τρεις μονάδες.

Αλλά αν, δίπλα στη Γερμανία, ευνοηθούμε και εμείς από μια μεγαλύτερη ανεκτικότητα, θα πρόκειται για προσωρινή αναστολή χωρίς πραγματικά οφέλη. Δυστυχώς, ούτε σοβαρό κυβερνητικό σχεδιασμό ούτε επιχειρηματικά σχέδια, στην κλίμακα που θα μας αντιστοιχούσε, διαθέτουμε.