ΣΥΡΙΖΑ εσωτερικού και εξωτερικού
Δημήτρης Ν. Μανιάτης, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2016-10-01
Σε λιγότερο από μήνα ο ΣΥΡΙΖΑ έχει το 2ο Συνέδριό του. Και μάλιστα καταστατικό. Σε άλλη εποχή, πριν από το 2013, η παραπάνω διαδικασία θα αφορούσε το μειοψηφικό ρεύμα της Ανανεωτικής Αριστεράς και των «αναθεωρητικών» δυνάμεων που έχασαν τη μάχη στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ (1991). Βάζω ως όριο το 2013 γιατί τότε είχαμε το 1ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα σε ένα εντελώς άλλο τοπίο. Το μικρό κόμμα της Αριστεράς είχε ήδη αρχίζει να απογειώνεται. Και το βασικότερο, να αντανακλά μια επιθετική κοινωνική συμμαχία. Αυτή του αντιμνημονίου και της «απ’ τα μέσα» ανατροπής των συσχετισμών στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Τώρα όμως, το 2ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ έχει μια διαφορετική σημασία. Θα είναι το κόμμα - «αυτοφωράκιας» της κυβέρνησης ή θα πετύχει να λάβει παράλληλα χαρακτηριστικά και θα αποτελέσει έναν ιμάντα ελέγχου του κυβερνητικού έργου; Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα με 30.000 μέλη δεν έχει την ορμή και την ταξική θρασύτητα που είχε μέχρι το 2014. Δεν διατηρεί επίσης τη ζύμωση με τις γειτονιές, τα σωματεία, τις νεανικές οργανώσεις, τα κύτταρα όπου αναπαράγεται και ζει η εργατική τάξη. Η αμηχανία για ένα μέρος του κυβερνητικού έργου, η απόσπαση της κυβερνητικής ομάδας από το κόμμα (ο υπεύθυνος διεθνών σχέσεων δεν έχει συναντηθεί ποτέ με τον υπουργό Εξωτερικών), δίνουν σήμερα μια διακοσμητική διάσταση στον ΣΥΡΙΖΑ.
Θα φανεί ίσως ήσσονος σημασίας η κουβέντα. Και πολύ περισσότερο για τον εν λόγω σχηματισμό, αλλά ας επιχειρήσουμε μια ακόμη ανάγνωση. Τα κόμματα αποτελούν μεγάλη κατάκτηση της αστικής δημοκρατίας. Ο εκφυλισμός τους δεν αποτελεί άλλοθι για την ενίσχυση ενός αντιπολιτικού κινήματος, επικίνδυνου στη βάση του. Τα κόμματα σήμερα, όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ, πρέπει να ξαναβρούν τη χαμένη τους σύνδεση με την κοινωνία ως γνήσια παράγωγά της. Αν εξαιρέσεις το ΚΚΕ που με αφοσίωση παλεύει για την κομματική του οικοδόμηση (αν και αυτοαναφορική), τα υπόλοιπα σήμερα μοιάζουν τελματωμένα στον βάλτο του Μνημονίου.
Δεν ξέρω αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα μετεξελιχθεί σε ένα κόμμα που θα στεγάζει ρεύματα ιδεών (όπως ο Τσακαλώτος θέλει) ή θα εκφυλιστεί σε άθροισμα φυλάρχων. Δεν ξέρω επίσης αν - όπως κι αν εξελιχθεί - θα κάνει αντιπολίτευση και έλεγχο της κυβέρνησης (ένας δυϊσμός απόλυτα φυσικός για κόμμα που κυβερνά). Το βασικό είναι να ξαναβρεί το νήμα με την κοινωνία και τις αντιφάσεις της. Θα το πω και αλλιώς: αν ο κομματικός ΣΥΡΙΖΑ βρει τον λαϊκό βηματισμό του θα αποτελεί εμπόδιο και για έναν εξωνημένο κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ.
Τώρα όμως, το 2ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ έχει μια διαφορετική σημασία. Θα είναι το κόμμα - «αυτοφωράκιας» της κυβέρνησης ή θα πετύχει να λάβει παράλληλα χαρακτηριστικά και θα αποτελέσει έναν ιμάντα ελέγχου του κυβερνητικού έργου; Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα με 30.000 μέλη δεν έχει την ορμή και την ταξική θρασύτητα που είχε μέχρι το 2014. Δεν διατηρεί επίσης τη ζύμωση με τις γειτονιές, τα σωματεία, τις νεανικές οργανώσεις, τα κύτταρα όπου αναπαράγεται και ζει η εργατική τάξη. Η αμηχανία για ένα μέρος του κυβερνητικού έργου, η απόσπαση της κυβερνητικής ομάδας από το κόμμα (ο υπεύθυνος διεθνών σχέσεων δεν έχει συναντηθεί ποτέ με τον υπουργό Εξωτερικών), δίνουν σήμερα μια διακοσμητική διάσταση στον ΣΥΡΙΖΑ.
Θα φανεί ίσως ήσσονος σημασίας η κουβέντα. Και πολύ περισσότερο για τον εν λόγω σχηματισμό, αλλά ας επιχειρήσουμε μια ακόμη ανάγνωση. Τα κόμματα αποτελούν μεγάλη κατάκτηση της αστικής δημοκρατίας. Ο εκφυλισμός τους δεν αποτελεί άλλοθι για την ενίσχυση ενός αντιπολιτικού κινήματος, επικίνδυνου στη βάση του. Τα κόμματα σήμερα, όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ, πρέπει να ξαναβρούν τη χαμένη τους σύνδεση με την κοινωνία ως γνήσια παράγωγά της. Αν εξαιρέσεις το ΚΚΕ που με αφοσίωση παλεύει για την κομματική του οικοδόμηση (αν και αυτοαναφορική), τα υπόλοιπα σήμερα μοιάζουν τελματωμένα στον βάλτο του Μνημονίου.
Δεν ξέρω αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα μετεξελιχθεί σε ένα κόμμα που θα στεγάζει ρεύματα ιδεών (όπως ο Τσακαλώτος θέλει) ή θα εκφυλιστεί σε άθροισμα φυλάρχων. Δεν ξέρω επίσης αν - όπως κι αν εξελιχθεί - θα κάνει αντιπολίτευση και έλεγχο της κυβέρνησης (ένας δυϊσμός απόλυτα φυσικός για κόμμα που κυβερνά). Το βασικό είναι να ξαναβρεί το νήμα με την κοινωνία και τις αντιφάσεις της. Θα το πω και αλλιώς: αν ο κομματικός ΣΥΡΙΖΑ βρει τον λαϊκό βηματισμό του θα αποτελεί εμπόδιο και για έναν εξωνημένο κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ.
