Στην Ελλάδα, 8 στους 10 πολίτες θεωρούν ότι υφίσταται κρίση θεσμών. Απλοί άνθρωποι, σε πολλές χώρες, απομακρύνονται από τη δημοκρατία επειδή νιώθουν ότι οι ελίτ χειραγωγούν τους θεσμούς, τους πόρους και το «σύστημα» προς όφελός τους. Για να ανατραπεί αυτή η επικίνδυνη τάση, που αναπτύσσεται και στη χώρα μας, χρειάζεται ριζική πολιτική αλλαγή, δικαιοσύνη και καταπολέμηση των ανισοτήτων. Οι θεσμοί έχουν ανάγκη από ένα αέρα ανανέωσης και αλλαγής, ώστε να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Όμως, πολλά από αυτά που συμβαίνουν κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση και επιτείνουν τη δυσπιστία των πολιτών.

Η ελληνική τηλεόραση έχει επέτειο γενεθλίων μεθαύριο. Συμπληρώνονται 60 χρόνια από την ημέρα, 23 Φεβρουαρίου του 1966, όπου οι Αθηναίοι, οι λίγοι που είχαν στο σπίτι τους μια συσκευή τηλεόρασης κι όσοι στήθηκαν στα πεζοδρόμια μπροστά από τις βιτρίνες των καταστημάτων που πουλούσαν ηλεκτρικά είδη, είδαν τις ασπρόμαυρες εικόνες της πρώτης πειραματικής εκπομπής του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας. Η οποία καθιερώθηκε ως η πράξη γενέσεως της ελληνικής τηλεόρασης.

Το γιορτάζουμε, λοιπόν, με μια δόση νοσταλγίας για τα χρόνια της «τηλεοπτικής αθωότητας». Αλλά γιατί άργησε τόσο να έρθει η τηλεόραση στα μέρη μας; Το 1966, το BBC έκλεινε 30 χρόνια τηλεοπτικών εκπομπών. Σε Δυτική και Ανατολική Ευρώπη, η τηλεόραση ήταν μέρος της καθημερινής ζωής από τα μέσα της δεκαετίας του ’50, το αργότερο. Στα Βαλκάνια, επίσης. Ακόμη και η απομονωμένη, φτωχή Αλβανία έβλεπε τηλεόραση από το 1960. Γιατί η Ελλάδα χρειάστηκε έναν τόσο μακρύ και πολιτικά επώδυνο τοκετό, για να μπει στην τηλεοπτική εποχή;

Κάπου στην αρχή της δεύτε­ρης θητείας του Κυριάκου Μητσο­τάκη φαι­νόταν η κυριαρ­χία του να είναι αδιαμ­φι­σβήτητη. Έγραφα τότε για έναν «μονο­κομ­μα­τικό πλου­ρα­λι­σμό» ή έναν «πλου­ρα­λι­στικό μονο­κομ­μα­τι­σμό», με την έννοια πως δεν δια­φαι­νόταν αντίπαλο κομ­μα­τικό δέος στη Ν.Δ. και στον Κυριάκο Μητσο­τάκη. Το σύστημα της σύγκρου­σης των παλαιών δύο πόλων (ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ.) είχε ξεπε­ρα­στεί προ πολ­λού από τον δικομ­μα­τι­σμό (ΣΥΡΙΖΑ-Ν.Δ.) της μνη­μο­νια­κής περιόδου. Αλλά το 2023 φαι­νόταν και αυτό να παρα­δίδει τη θέση του στο σύστημα του ενός (Ν.Δ.) και μισού κόμ­μα­τος.

Σπουδαία υπόθεση ο μανιχαϊσμός. Γι’ αυτό και αντέχει, κι ας κλείνουν 1.750 χρόνια αφότου σταύρωσαν τον Μανιχαίο, που χώρισε στα δύο το σύμπαν: στον Πατέρα του Φωτός και τον Αρχοντα του Σκότους. Το δυϊστικό σύστημά του βολεύει απίστευτα όσους αποφεύγουν τον κόπο της δεύτερης σκέψης και των συναισθημάτων που πάνε βαθύτερα από την επιδερμίδα, διαφέροντας ριζικά από τα συναισθήματα των επίσημων ανακοινώσεων: «Μα βέβαια λυπούμεθα όταν χάνονται ζωές, άνθρωποι είναι και οι Αφγανοί, αλλά ας μην καθυστερούμε με τέτοια στενάχωρα, είπαμε ν’ αλλάξουμε ατζέντα».

Επιχειρηματολόγησε χθες ο Πρωθυπουργός ότι πρέπει να γίνει αναθεώρηση γιατί «στο Σύνταγμα δεν υπάρχει η έννοια της αξιολόγησης, της κλιματικής κρίσης, της τεχνητής νοημοσύνης. Εξακολουθεί να υπάρχει η “σκληρή” απαγόρευση για μη κρατικά πανεπιστήμια».

Περνάει ώρες στην είσοδο της πολυκατοικίας, κτυπώντας επιτακτικά το κουδούνι του αδελφού της. Αλλοτε ήρεμη, άλλοτε με κλάματα και φωνές. Εκείνος κρατάει την ψυχραιμία του (κατά το δυνατόν), η αδελφή του με διαγνωσμένο ψυχικό πρόβλημα, οι ένοικοι στην πολυκατοικία αδύναμοι είτε να βοηθήσουν είτε να κατανοήσουν. Υπάρχει λύση; Πρώτον, περίθαλψης, ώστε να ανακουφιστεί και η πάσχουσα από το ψυχικό άλγος (προφανώς και η ίδια πιστεύει ότι είναι μια χαρά) και δεύτερον, διέξοδος για το κοινωνικό πρόβλημα που εμφανίζεται; Ή θα εκδηλωθεί κάποια ακραία συμπεριφορά και αφού γίνει θέμα στα δελτία ειδήσεων και κληθούν ειδικοί να πουν τη γνώμη τους, στη συνέχεια θα αρχειοθετηθεί ως το επόμενο συμβάν; Υπόθεση εργασίας.

Πόσοι είναι οι νεκροί από εργατικά δυστυχήματα στην Ελλάδα; 50 το χρόνο, όπως λένε τα επίσημα στοιχεία; Ή 200 όπως τους μετράει ένας συνδικαλιστικός φορέας; Σε μια χώρα που είχε γίνει κάποτε ανέκδοτο για τις στατιστικές της επιδόσεις και που, μέχρι να την υποχρεώσει η τρόικα να τους μετρήσει, δεν ήξερε πόσους δημοσίους υπαλλήλους απασχολεί και πόσους δημόσιους οργανισμούς διαθέτει, μας συμβαίνει συχνά να διαφωνούμε στο μέτρημα. Αλλά αυτός ο καυγάς για τους μακάβριους αριθμούς που στήθηκε ενώ κάπνιζαν ακόμη τα αποκαΐδια του εργοστασίου στα Τρίκαλα και ήταν ακόμη άταφες οι πέντε νεκρές γυναίκες, μάλλον ξεπέρασε τα όρια.

Η διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις, αντιφάσεις, έλλειψη διαφάνειας και πλήρη απουσία στρατηγικού σχεδιασμού. Παρά τη μαζική θανάτωση ζώων και τις εξαιρετικά σοβαρές επιπτώσεις στο εισόδημα των κτηνοτρόφων, η κυβέρνηση αποφεύγει να δώσει καθαρές και τεκμηριωμένες απαντήσεις σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τον εμβολιασμό, τις εξαγωγές και την πραγματική εικόνα του ζωικού κεφαλαίου της χώρας.

Ιδού, δέκα κομβικά ερωτήματα και απαντήσεις, βασισμένα σε πραγματικά δεδομένα και επίσημες πηγές:

Την περασμένη Τετάρτη λίγες ώρες πριν περιοχές σε ακτίνα 10 χλμ από το Σύνταγμα παραδοθούν ανυπεράσπιστες στις πλημμύρες, η μονάδα του ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών παρουσίαζε την Έκθεση της για τα καιρικά φαινόμενα που είχαν σοβαρές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις στη χώρα την περίοδο 2020-25.

Καταγράφηκαν 633 περιπτώσεις στις οποίες 294 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους. Ειδικά τα τελευταία 13 χρόνια, δηλαδή την περίοδο 2013-2025, τα επεισόδια ήταν αυξημένα από τα προηγούμενα κατά 58% και οι ανθρώπινες απώλειες αυξημένες κατά 72%. Το 60% από αυτά τα επεισόδια αφορούσε πλημμύρες.

Το Νταβός θα ήταν το τελευταίο μέρος στον κόσμο όπου θα περιμέναμε να συμβεί κάτι τέτοιο. Αλλά αυτό που συνέβη αυτές τις ημέρες στις χιονισμένες πλαγιές του βουνού, που ο Τόμας Μαν ονόμασε κάποτε μαγικό, μα που τα τελευταία χρόνια ήταν ο ναός του οικονομικού φιλελευθερισμού, έμοιαζε με κάλεσμα σε εξέγερση.

Εξέγερση κατά της μετατροπής του κόσμου σε οικόπεδο που οι μεγάλες δυνάμεις μοιράζουν σε σφαίρες επιρροής, κυβερνούν χωρίς κανόνες, με την ωμή δύναμη, και επιβάλλουν στους υπόλοιπους ένα καθεστώς εξευτελιστικής υποταγής.

Οι αδύναμοι του κόσμου πρέπει να ανακαλύψουν τη δύναμή τους – ήταν το σύνθημα της εξέγερσης, δανεισμένο από ένα κείμενο του Χάβελ, από το μακρινό 1978, που προανήγγελλε μιας άλλης εποχής το τέλος. Και ο κήρυκας της εξέγερσης αυτής ήταν ένας εντελώς απροσδόκητος «επαναστάτης».

Τον περασμένο Μάιο, οι καθηγητές Ντάνιελ Ζίμπλαντ και Στίβεν Λεβίτσκι, συγγραφείς του βιβλίου «Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες», έγραψαν ένα σημαντικό άρθρο μαζί με τον συνάδελφό τους Λούκαν Γέι στους «New York Times», στο οποίο επιχείρησαν να ορίσουν πότε ένα σύστημα διακυβέρνησης μεταβαίνει από τη δημοκρατία στον αυταρχισμό. Ισχυρίζονταν ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη διαβεί το σύνορο προς την αυταρχική διακυβέρνηση.

Κι αν η δημοκρατική οπισθοδρόμηση σε μια μικρή χώρα συνιστά αναμφίβολα μια τραγωδία για τον λαό της, στην περίπτωση των ΗΠΑ, με το οικονομικό και το γεωπολιτικό τους μέγεθος, οι επιπτώσεις θα είναι παγκόσμιας κλίμακας.

Αν γινόταν ένας διαγωνισμός για τον ιδανικό σύμμαχο της Αμερικής, έξω από την «αγγλόσφαιρα», η Δανία θα ήταν το μεγάλο φαβορί για τον τίτλο. «Ατλαντική» ως το κόκκαλο, πιστός εταίρος του ΝΑΤΟ από την ίδρυσή του, πρόθυμη να αναλάβει επικίνδυνες αποστολές στον αρκτικό κύκλο, πρόθυμη να συμμετέχει και σε αμφιλεγόμενες στρατιωτικές περιπέτειες των ΗΠΑ- ακόμη κι όταν οι κυβερνήσεις της έπρεπε να πληρώσουν βαρύ πολιτικό τίμημα και να συγκρουστούν με μια απολύτως εχθρική κοινή γνώμη.