Πυρκαγιές: κονδύλια στην καταστολή, όχι στην πρόληψη

Σύμφωνα με έρευνα του WWF, η Ελλάδα έχει απορροφήσει μόλις το 25% των κονδυλίων του ΕΣΠΑ για τη δασοπροστασία και από αυτά το 82% αφορά προμήθειες πυροσβεστικού υλικού και μόλις το 18% δράσεις πρόληψης.

Η πυρκαγιά στα Γεράνεια Ορη έδειξε ότι η καταστολή από μόνη της δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με αποτελεσματικό τρόπο φωτιές τέτοιου μεγέθους. Ωστόσο ο σχεδιασμός για την αντιπυρική περίοδο και για φέτος έχει ξεκάθαρα κατασταλτικό χαρακτήρα, με αποδυναμωμένη την πρόληψη, γεγονός που αποτυπώνεται και στα οικονομικά στοιχεία τα οποία επισημαίνει η περιβαλλοντική οργάνωση WWF.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από το τρέχον ΕΣΠΑ, στον στόχο «Κλιματική Αλλαγή/Πρόληψη», που δύναται να χρηματοδοτήσει δράσεις πρόληψης και καταστολής δασικών πυρκαγιών, η ολοκλήρωση έργων στη χώρα μας αγγίζει μόνο το 25% του προϋπολογισμού. Από τα ποσά που έχουν διατεθεί μέχρι στιγμής, προκύπτει ότι το 82% έχει δοθεί για δράσεις καταστολής (κυρίως προμήθειες πυροσβεστικού/μηχανολογικού εξοπλισμού) και μόνο το 18% για δράσεις πρόληψης (π.χ. διαχείριση βλάστησης ή εξοπλισμό έγκαιρης ειδοποίησης).

Η αδυναμία απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων καταγράφεται και στο παρελθόν, όπως διαφαίνεται στα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος PREVAIL στο προηγούμενο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013. Από τα 87 εκατομμύρια ευρώ που ήταν διαθέσιμα στην Ελλάδα για πρόληψη δασικών πυρκαγιών απορροφήθηκε μόλις το 15%. Στις άλλες μεσογειακές χώρες το ποσοστό άγγιξε το 80% επί των αντίστοιχων ποσών.

Αλλά και από τα αρχικά στοιχεία της έρευνας που διεξάγει το WWF Ελλάς με εταίρο το Μεσογειακό Ινστιτούτο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (MIIR), προκύπτει ότι από το συνολικό ποσό των 241 εκατομμυρίων ευρώ ανά έτος που έχει διατεθεί για τη δασοπροστασία από διάφορες πηγές κατά την πενταετία 2015-2020 στις αρμόδιες υπηρεσίες (Δασικές Υπηρεσίες Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, Περιφέρειες, Δήμους, Πυροσβεστικό Σώμα), μόνο ένα μικρό ποσοστό αφορά την πρόληψη. Το μεγαλύτερο ποσοστό (της τάξης του 70-80%) φαίνεται να έχει διατεθεί για δράσεις καταστολής, γεγονός που δείχνει τη γενικότερη τάση για μονομερή ενίσχυση της καταστολής.

Σύμφωνα με τις έως τώρα επίσημες ανακοινώσεις η πυρκαγιά στα Γεράνεια Ορη πιθανότατα να οφείλεται σε αμέλεια, γεγονός που επιβεβαιώνει ακόμα μία φορά τη σημασία της επένδυσης στην πρόληψη. Το 87% των συλλήψεων πέρσι αφορούσε εμπρησμούς από αμέλεια (179 συλλήψεις), ενώ το 13% εμπρησμό από πρόθεση (26 συλλήψεις). Η ίδια τάση φαίνεται να συνεχίζεται και τους πρώτους μήνες του 2021. Σε συνολικά 96 συλλήψεις για εμπρησμό, οι 92 αφορούν εμπρησμό από αμέλεια και μόλις οι 2 από πρόθεση.

«Το γεγονός αυτό έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών είναι πρωτίστως ένα κοινωνικό ζήτημα. Η αμέλεια δεν μπορεί να καταπολεμηθεί μόνο με καταστολή και πρόστιμα. Χρειάζεται ανάλυση των βαθύτερων αιτίων σε τοπικό επίπεδο, εναλλακτικές λύσεις διαχείρισης της καύσιμης ύλης και στοχευμένη επικοινωνία με συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες (π.χ. εργάτες γης, μελισσοκόμους)» τονίζει το WWF.