Το πολεμικό κλίμα και η επόμενη ημέρα
Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2019-02-10
Δεν υπάρχουν «σωτήρες». Σωτήρια μπορεί να είναι μόνο κάποιας μορφής εθνική συνεννόηση που θα διεκδικεί ισχυρή κοινωνική συναίνεση, αποδοχή.
Η οικονομία βρίσκεται σε εύθραυστη ισορροπία με ανοδική τάση. Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε τον Νοέμβριο σε 18,5%. Επίσης, οι εξαγωγές έσπασαν το φράγμα των 30 δισ. ευρώ το 2018, πετυχαίνοντας αύξηση 15,7%. Εξαιτίας της κρίσης και της κατερείπωσης του παραδοσιακού παρασιτικού μοντέλου, αναδιαρθρώνεται ο ελληνικός καπιταλισμός και έχει αρχίσει να αφήνει θετικά αποτυπώματα στα στατιστικά στοιχεία. Αυτά δεν είναι για πέταμα – κάθε άλλο. Αλλά, πόρρω απέχουμε από την ανάκτηση μιας δυναμικής για ισχυρή ανάπτυξη. Και όσα με αίμα και κόπο έχουν επιτευχθεί, παραμένουν εύκολα αναστρέψιμα.
Η πορεία μας δεν εξαρτάται μόνο από εμάς: Μια νέα ύφεση ανιχνεύεται περί το 2020, τα επιτόκια έχουν ανοδική τάση, η Ευρώπη της αλληλεγγύης προεξοφλείται ότι θα ηττηθεί στις ευρωεκλογές, οι εμπορικοί πόλεμοι και το Brexit πυροδοτούν φόβους και αβεβαιότητες. Η πορεία μας δεν εξαρτάται καν από τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις μόνο: Ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων για σφαίρες επιρροής αποσταθεροποιεί ολόκληρες περιοχές του κόσμου, οι κοινωνικές ανισότητες αποσταθεροποιούν μεγάλες δυνάμεις, ο αυταρχισμός κερδίζει έδαφος ακόμα και σε ώριμες δημοκρατίες, αυτά μαζί με την κλιματική αλλαγή τροφοδοτούν νέα μεταναστευτικά ρεύματα. Δεν ορίζουμε τις τύχες μας σε κενό – είμαστε μια κουκκίδα στην υδρόγειο. Αλλά πώς, αλήθεια, θέλουμε να τις ορίσουμε;
Σε λίγους μήνες (πιθανά Μάιο) θα διεξαχθούν εκλογές. Με το σημερινό άρρωστο πολιτικό κλίμα, ποια είναι η επόμενη μέρα που προετοιμάζουμε;
Ας υποθέσουμε ότι έως τις εκλογές γίνονται καλά πράγματα: Επιτυγχάνεται συμφωνία για τον νέο νόμο Κατσέλη εντός της εβδομάδας, η αξιολόγηση λήγει αισίως στις 27 Φεβρουαρίου, θέτουμε το αίτημα της επαναγοράς του ακριβού χρέους του ΔΝΤ, παίρνουμε το πράσινο φως στις 11 Μαρτίου, βγαίνουμε στις αγορές για 10ετές δάνειο πριν από το Πάσχα, προχωρούν οι συζητήσεις για τα κόκκινα δάνεια και δρομολογείται το νέο σχέδιο για την τύχη της ΔΕΗ. Τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο, πολύ περισσότερο δεν είναι δεδομένο, αλλά αυτά συνιστούν το πιο αισιόδοξο σενάριο βραχυπρόθεσμων εξελίξεων. Εστω ότι αυτά γίνονται, αλλά γίνονται σε πολεμικό κλίμα. Και μετά;
Την επόμενη ημέρα, μετά τις εκλογές, οι τράπεζες θα συνεχίζουν να είναι σε κίνδυνο. Η χώρα θα κινδυνεύει, πάλι, να μείνει χωρίς ρεύμα. Τα δημόσια ταμεία θα κινδυνεύουν να βρεθούν με μια μαύρη τρύπα έως 26 δισ. ευρώ, εξαιτίας αποφάσεων του ΣτΕ – που δικαιούται να καταργεί εκλεγμένες κυβερνήσεις και να επιβάλει τη δική του δημοσιονομική πολιτική! Την ίδια μέρα, αρχίζουν και τρεις μεγάλες διαπραγματεύσεις: Μία για το νέο μεσοπρόθεσμο 2020-2023, άρα για τον ρυθμό μείωσης του 3,5% πρωτογενούς πλεονάσματος. Θα πέσει αμέσως στο 2,2%, το 2023, ή σε βάθος χρόνων; Δεύτερη, για την τύχη του αφορολογήτου από 1.1.2020. Θα ισχύσει η μείωσή του ή θα ακυρωθεί. Η τρίτη, για τον κρατικό προϋπολογισμό 2020 και τις υπεσχημένες μειώσεις φόρων. Θα γίνουν αμέσως ή σε βάθος 4ετίας;
Σε αυτό το τοπίο, αισιοδοξείτε ότι, χωρίς κάποια μορφή συνεννόησης, θα κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των ξένων και θα έρθουν επενδύσεις; Μακάρι!
Η οικονομία βρίσκεται σε εύθραυστη ισορροπία με ανοδική τάση. Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε τον Νοέμβριο σε 18,5%. Επίσης, οι εξαγωγές έσπασαν το φράγμα των 30 δισ. ευρώ το 2018, πετυχαίνοντας αύξηση 15,7%. Εξαιτίας της κρίσης και της κατερείπωσης του παραδοσιακού παρασιτικού μοντέλου, αναδιαρθρώνεται ο ελληνικός καπιταλισμός και έχει αρχίσει να αφήνει θετικά αποτυπώματα στα στατιστικά στοιχεία. Αυτά δεν είναι για πέταμα – κάθε άλλο. Αλλά, πόρρω απέχουμε από την ανάκτηση μιας δυναμικής για ισχυρή ανάπτυξη. Και όσα με αίμα και κόπο έχουν επιτευχθεί, παραμένουν εύκολα αναστρέψιμα.
Η πορεία μας δεν εξαρτάται μόνο από εμάς: Μια νέα ύφεση ανιχνεύεται περί το 2020, τα επιτόκια έχουν ανοδική τάση, η Ευρώπη της αλληλεγγύης προεξοφλείται ότι θα ηττηθεί στις ευρωεκλογές, οι εμπορικοί πόλεμοι και το Brexit πυροδοτούν φόβους και αβεβαιότητες. Η πορεία μας δεν εξαρτάται καν από τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις μόνο: Ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων για σφαίρες επιρροής αποσταθεροποιεί ολόκληρες περιοχές του κόσμου, οι κοινωνικές ανισότητες αποσταθεροποιούν μεγάλες δυνάμεις, ο αυταρχισμός κερδίζει έδαφος ακόμα και σε ώριμες δημοκρατίες, αυτά μαζί με την κλιματική αλλαγή τροφοδοτούν νέα μεταναστευτικά ρεύματα. Δεν ορίζουμε τις τύχες μας σε κενό – είμαστε μια κουκκίδα στην υδρόγειο. Αλλά πώς, αλήθεια, θέλουμε να τις ορίσουμε;
Σε λίγους μήνες (πιθανά Μάιο) θα διεξαχθούν εκλογές. Με το σημερινό άρρωστο πολιτικό κλίμα, ποια είναι η επόμενη μέρα που προετοιμάζουμε;
Ας υποθέσουμε ότι έως τις εκλογές γίνονται καλά πράγματα: Επιτυγχάνεται συμφωνία για τον νέο νόμο Κατσέλη εντός της εβδομάδας, η αξιολόγηση λήγει αισίως στις 27 Φεβρουαρίου, θέτουμε το αίτημα της επαναγοράς του ακριβού χρέους του ΔΝΤ, παίρνουμε το πράσινο φως στις 11 Μαρτίου, βγαίνουμε στις αγορές για 10ετές δάνειο πριν από το Πάσχα, προχωρούν οι συζητήσεις για τα κόκκινα δάνεια και δρομολογείται το νέο σχέδιο για την τύχη της ΔΕΗ. Τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο, πολύ περισσότερο δεν είναι δεδομένο, αλλά αυτά συνιστούν το πιο αισιόδοξο σενάριο βραχυπρόθεσμων εξελίξεων. Εστω ότι αυτά γίνονται, αλλά γίνονται σε πολεμικό κλίμα. Και μετά;
Την επόμενη ημέρα, μετά τις εκλογές, οι τράπεζες θα συνεχίζουν να είναι σε κίνδυνο. Η χώρα θα κινδυνεύει, πάλι, να μείνει χωρίς ρεύμα. Τα δημόσια ταμεία θα κινδυνεύουν να βρεθούν με μια μαύρη τρύπα έως 26 δισ. ευρώ, εξαιτίας αποφάσεων του ΣτΕ – που δικαιούται να καταργεί εκλεγμένες κυβερνήσεις και να επιβάλει τη δική του δημοσιονομική πολιτική! Την ίδια μέρα, αρχίζουν και τρεις μεγάλες διαπραγματεύσεις: Μία για το νέο μεσοπρόθεσμο 2020-2023, άρα για τον ρυθμό μείωσης του 3,5% πρωτογενούς πλεονάσματος. Θα πέσει αμέσως στο 2,2%, το 2023, ή σε βάθος χρόνων; Δεύτερη, για την τύχη του αφορολογήτου από 1.1.2020. Θα ισχύσει η μείωσή του ή θα ακυρωθεί. Η τρίτη, για τον κρατικό προϋπολογισμό 2020 και τις υπεσχημένες μειώσεις φόρων. Θα γίνουν αμέσως ή σε βάθος 4ετίας;
Σε αυτό το τοπίο, αισιοδοξείτε ότι, χωρίς κάποια μορφή συνεννόησης, θα κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των ξένων και θα έρθουν επενδύσεις; Μακάρι!
