Η συμμετοχή του πολίτη

Η είδηση ήρθε από τη Νορβηγία, όπου η εθνική διαβούλευσή είναι ένας θεσμός που χαίρει εκτίμησης: Με πρωτοβουλία επτά μη κυβερνητικών οργανώσεων, στις αρχές του χρόνου σχηματίστηκε αντιπροσωπευτικό πάνελ από 56 πολίτες, με βάση την ηλικία, το φύλο, τον τόπο διαμονής, το επίπεδο εκπαίδευσης και τη στάση τους απέναντι στην κλιματική αλλαγή, για να εισηγηθούν στη Βουλή πώς να επενδυθούν 1,8 τρισ. δολ. που έχουν συγκεντρώσει οι Νορβηγοί στο κρατικό επενδυτικό ταμείο τους -το μεγαλύτερο του κόσμου. Η διαβούλευση έληξε προ ημερών, με τη σύσταση προς τη νορβηγική Βουλή να αυξηθούν οι επενδύσεις για την κλιματική αλλαγή και την υγεία, παρότι αυτές θα αποφέρουν μικρότερες αποδόσεις.

Μια απόφαση που δύσκολα θα έπαιρνε μια κυβέρνηση ή, ακόμα, με πρωτοβουλία της μια Βουλή, την εισηγούνται οι πολίτες!

Ευτυχώς, η λαϊκή συμμετοχή, στοιχείο της πολιτικής παράδοσης της Δημοκρατίας, αν και λησμονημένη, επιβιώνει με μια ποικιλία μορφών.

Τα «Κοινοβούλια των Πολιτών» είναι συντεταγμένης λαϊκές συνελεύσεις όπου μερικές εκατοντάδες άνθρωποι διαβουλεύονται για να δώσουν απαντήσεις σε μεγάλα θέματα, όπως με επιτυχία έγινε στην Ιρλανδία το 2016-18, στη Γαλλία για την ευθανασία και τον υποβοηθούμενο θάνατο ή στη Ν. Κορέα, το 2017, όταν μια τέτοια λαϊκή συνέλευση ανέτρεψε την απόφαση του τότε προέδρου της χώρας, που ήθελε να κλείσει τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική ενέργεια. Υπάρχουν και μικρότερα σχήματα διαβούλευσης, με 20-30 συμμετοχές επί λίγες εβδομάδες, για επιμέρους θέματα (πχ πού θα γίνει ένα νέο νοσοκομείο) κι ακόμη μικρότερα –«συνδιασκέψεις πολιτών», «διάλογος πολιτών», «συνδιασκέψεις συναίνεσης» κλπ.-για πιο περιορισμένου ενδιαφέροντος θέματα.

Αυτά, βέβαια, συμβαίνουν αλλού. Η ελληνική δημοκρατία είναι ασφαλώς αποστειρωμένη από τέτοιες διαδικασίες.

Στα αλήθεια, καθ’ ημάς υπάρχει δυσφορία ακόμα και με τις διαδικασίες της τυπικής διαβούλευσης -δεν ξενίζει, πλέον, το φαινόμενο νύκτωρ να ψηφίζονται τροπολογίες, που περίπου εν κρυπτώ είχαν κατατεθεί στη Βουλή. Και μπορεί η πλειονότητα των Ελλήνων να ασχολούνται με την ουσία της πολιτικής (πώς θα βρουν μια θέση εργασίας με καλό μισθό, πώς θα βρουν αξιοπρεπή κατοικία, πώς θα καταφέρουν να μην μείνει αμόρφωτο το παιδί τους σε ένα κακό σχολείο, πώς θα προφυλαχτούν από το έγκλημα που κάνει πάρτι στους δρόμους…) αλλά το κομματικό σύστημα, αφότου ψηφίσουν, ούτε τους ρωτά ούτε τους θέλει στα πόδια του, να συμμετέχουν -καμία κυβέρνηση, ούτε εκείνη της Αριστεράς...

Αντιθέτως, ούτε καν την ψήφο μας παίρνει το κομματικό σύστημα τοις μετρητοίς: Την επεξεργάζεται, με τη σοφία που το διακρίνει.

Στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αν μη τι άλλο, υπάρχει ειλικρίνεια: Όταν λένε ότι κυβερνά η πλειοψηφία, το εννοούν -γι’ αυτό σχεδόν παντού στην Ευρώπη έχουμε συμμαχικές κυβερνήσεις, γι’ αυτό εκεί τα πολιτικά κόμματα έχουν μάθει να συνεργάζονται. Καθ’ ημάς, η απλή αναλογική -που θα επέβαλε συνεργασίες και συναινέσεις- εξοβελίζεται στο πυρ το εξώτερο, κι ο ορισμός της «πλειοψηφίας» γίνεται εξαιρετικά εύπλαστος: Προσαρμόζεται στις κάθε φορά περιστάσεις, ήτοι στο ελάχιστο αναγκαίο εκλογικό ποσοστό για το σχηματισμό μονοκομματικής κυβέρνησης. Κι ας έχει περάσει η Ελλάδα όλες τις συμπληγάδες τα τελευταία χρόνια, χάρη σε κυβερνήσεις συνεργασίας -με ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, ΝΔ-ΠΑΣΟΚ και ΔΑ…

Γιατί; Γιατί με πρόσχημα την «σταθερότητα», η κοινή λογική και η απλή αριθμητική καθ’ ημάς αντικαθίστανται από τη λογική του κοτζαμπάση: Το κράτος θα είναι το λάφυρο του νικητή. Τελικά, ο κομματισμός επικρατεί της αξιοκρατίας και η ίδια η δημοκρατία γίνεται αγνώριστη, μεταμορφώνεται σε ενός ανδρός αρχή: Ο εκάστοτε πρωθυπουργός είναι αυτός που θα επιλέξει υποψήφιους βουλευτές, τα μέλη της κυβέρνησης, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρόεδρο της Βουλής, την ηγεσία της Δικαιοσύνης, του Στρατού κλπ -α, και κάποιων «ανεξάρτητων» αρχών!

Αν το καλοσκεφτούμε, κατ΄ ουσίαν ούτε καν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του έθνους πολυσυμμετέχουν στα κοινά. Πού, λοιπόν, να βρεθεί χώρος για όλους τους υπόλοιπους…