Γιατί η Ισπανία έχει 3% αύξηση στα καύσιμα και η Ελλάδα 17%

Η επίσημη αφήγηση μιλά για «διεθνείς κρίσεις», «γεωπολιτικές εντάσεις» και «αστάθεια στις αγορές». Τα νούμερα όμως λένε άλλα. Η Ελλάδα πληρώνει ακριβότερα καύσιμα από σχεδόν όλη την Ευρώπη, όχι εξαιτίας των συνθηκών, αλλά επειδή το επιτρέπει το σύστημα. Τον Απρίλιο του 2026 η αμόλυβδη στη χώρα κινείται σταθερά πάνω από τα 2 ευρώ, ενώ το ντίζελ παραμένει κοντά στα 1,88-1,89 ευρώ. Την ίδια χρονική στιγμή, χώρες όπως η Ισπανία είδαν αυξήσεις μόλις 3%, ενώ η Ελλάδα εκτοξεύτηκε στο 17%. Αν αυτό δεν είναι ταξική επιλογή, τότε τι είναι;

Η Ελλάδα στο «κλαμπ των 2 ευρώ»

Η χώρα βρίσκεται δίπλα σε οικονομίες με πολλαπλάσιους μισθούς, όπως Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Δανία. Μόνο που εκεί οι πολίτες έχουν εισόδημα. Εδώ έχουμε φόρους. Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες όπου η τιμή της βενζίνης δεν πέφτει ποτέ κάτω από τα 2 ευρώ. Και αυτό δεν είναι απόρροια πολέμου. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών που φορτώνουν το κόστος στον πολίτη και αφήνουν άθικτη την κερδοφορία των ομίλων.

Γιατί η Ισπανία είχε 3% αύξηση και η Ελλάδα 17%; Μόνο τυχαίο δεν είναι. Φταίει το ότι η Ισπανία προστάτευσε τους πολίτες της, ενώ η Ελλάδα προστάτευσε τα έσοδα του κράτους και τα περιθώρια κέρδους της αγοράς.

1. Το Ιβηρικό Μοντέλο. Η Ισπανία αποσύνδεσε την τιμή του ρεύματος από το φυσικό αέριο. Η Ελλάδα άφησε την αγορά να «αυτορρυθμιστεί». Και η αγορά έκανε αυτό που ξέρει πολύ καλά: ανέβασε τις τιμές.

2. Φορολογία. Στην Ελλάδα οι φόροι στα καύσιμα είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Όταν ανεβαίνει η διεθνής τιμή, εδώ πολλαπλασιάζεται. Ο πολίτης πληρώνει φόρο πάνω στον φόρο.

3. Πλαφόν και επιδοτήσεις. Η Ισπανία έβαλε άμεση επιδότηση στην αντλία. Η Ελλάδα επιδιώκει πλεόνασμα από τον ΦΠΑ.

4. Ενεργειακή αυτονομία. Η Ισπανία έχει αποθέματα LNG και υποδομές. Η Ελλάδα αγοράζει «τελευταία ώρα» και πληρώνει το καπέλο.

Η ψεύτικη αποκλιμάκωση

Μετά την εκεχειρία οι τιμές έπεσαν ελάχιστα. Παραμένουν 12% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα. Οι πύραυλοι σταμάτησαν, αλλά οι τιμές συνεχίζουν την τροχιά τους προς τα πάνω. Στα σούπερ μάρκετ το επιπλέον κύμα ανατιμήσεων που ξεκίνησε μέσα στην κρίση ετοιμάζεται να σκάσει ξανά τον Μάιο και τον Ιούνιο. Η ακρίβεια στην Ελλάδα είναι εγχώρια παραγωγή, με τη βούλα πολιτικών αποφάσεων, φορολογικών επιλογών και ανοχής σε ολιγοπωλιακές πρακτικές. Η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι εισαγόμενη. Είναι κατασκευασμένη, πολιτικά επιλεγμένη και φορολογικά ενισχυμένη.

Ενώ άλλες χώρες προστάτευσαν τους πολίτες τους, η Ελλάδα επέλεξε να προστατεύσει τα έσοδα. Και όσο η κοινωνία καταρρέει από τις υψηλές τιμές, η αγορά συνεχίζει να λειτουργεί σαν να μην τρέχει τίποτα. Η εκεχειρία στα όπλα δεν έφερε εκεχειρία στην ακρίβεια. Ο «πόλεμος» συνεχίζεται και τον πληρώνει πάντα ο ίδιος, ο πολίτης. Η Ελλάδα δεν είναι καταδικασμένη να πληρώνει 2 ευρώ το λίτρο. Είναι απλώς εγκλωβισμένη σε ένα μοντέλο που θεωρεί την ακρίβεια «αναπόφευκτη» και την κοινωνία «αναλώσιμη». Και όσο αυτό το μοντέλο και το μείγμα πολιτικής μένει αλώβητο, η εκεχειρία στα όπλα δεν θα φέρει ποτέ εκεχειρία στην ακρίβεια. Ο πόλεμος συνεχίζεται και το μέτωπο είναι η τσέπη του πολίτη.

* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια