Η Αυτοδιοίκηση, ο κώδικας και η συνταγματική αναθεώρηση

Διατηρώντας τις μνημονιακές περικοπές στην Αυτοδιοίκηση (-65%), η κυβέρνηση -των διαπλοκών, υποκλοπών και συγκαλύψεων- «ανοίγει» ατζέντα «μεταρρυθμίσεων»: νέος Κώδικας, συνταγματική αναθεώρηση.

Α. Αν για τη συνταγματική αναθεώρηση, ο καιρός νεφελώδης, στον Κώδικα πρόβλεψη καιρού θυελλώδεις άνεμοι και καταιγίδες. Ενδιαφέρον έχει πώς τοποθετείται η ΚΕΔΕ. Η πλειοψηφία ως συνεπής υμνητής, παρά τις σωστές επιμέρους επισημάνσεις, κάθε πρωτοβουλίας του ΥΠΕΣ, ανακαλύπτει παντού βελτιώσεις και μικρές νίκες. Προτάσεις και επισημάνσεις της μειοψηφίας για ουσιαστική διεκδίκηση των κοινών αποφάσεων, όταν δεν αγνοούνται, λοιδορούνται.

Στην ημερίδα για τη συνταγματική αναθεώρηση, παρά τον αποκλεισμό της Αριστεράς (Κουβέλης εισηγητής 2001) και έγκριτων συνταγματολόγων (Σωτηρέλης, Κοντιάδης Καϊδατζής), ιδιαίτερα οι εισηγητές της αναθεώρησης του 2001 (286 στους 300 βουλευτές) οι κ. Παυλόπουλος και Βενιζέλος, αποδόμησαν πλήρως την προσπάθεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Μίλησαν για προχειρότητα, έλλειμμα συνταγματικής ηθικής και προσπάθεια στον Κώδικα δημιουργίας κυβερνητικών δήμων (Παυλόπουλος) και αντιευρωπαϊκής και αντιθεσμικής παρέμβασης (Βενιζέλος) στο άρθρο 730 (εκδίκαση προσφυγών εργαζομένων). Δείτε και τη δοξαστική εισήγηση του προεδρείου. Η μέρα με τη νύχτα.

Β. Στον Κώδικα, ο ΥΠΕΣ θεωρεί «μεγάλη» μεταρρυθμιστική τομή τον τεχνοκρατικό εξορθολογισμό, την ταξινόμηση εκατοντάδων διάσπαρτων νομοθετικών διατάξεων. Λειτουργικά θετικό, αλλά too little too late. Στα άρθρα του κυριαρχεί ο νεοσυγκεντρωτισμός, παρά την πλήρη ενσωμάτωση της ΕΧΤΑ (Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτονομίας), αυτή ουδόλως απεικονίζεται.

Στα οικονομικά, ισχύει μόνο για την Αυτοδιοίκηση ο μνημονιακός κόφτης άρθρο 446, δεν υπάρχει αναφορά στο τέλος ανθεκτικότητας (κατ’ εξοχήν τοπικός φόρος, σήμερα 1,5 δισ.). Δημιουργεί δυο ταμεία ενίσχυσης των δήμων από θεσμοθετημένους πόρους ΚΑΠ 1% και 0,5%, άρθρα 538, 540, χωρίς συμμετοχή εκπροσώπου της Αυτοδιοίκησης, ενώ στο άρθρο 543 ο υπουργός μπορεί να διανείμει το 0,2% όπως θέλει. Περιορίζει (άρθρο 438) στο 3% τους πόρους του Πράσινου Ταμείου για τους ΟΤΑ (τουλάχιστον 10% ζητά η ΚΕΔΕ για περιβαλλοντικές αποκαταστάσεις, εφαρμογή σχεδίων πόλης), το οποίο βέβαια διαχειρίζεται… αντικειμενικά, ύστερα από γνώμη της ΚΕΔΕ, ο ΥΠΕΣ.

Με σχεδιασμένη προσπάθεια μετατόπισης της οργής των πολιτών στους δήμους, στο άρθρο 459 καθιστά υποχρεωτική και ελεγχόμενη κατασταλτικά την άμεση χρέωση σε παρόδιους του κόστους ανακατασκευής και συντήρησης πεζοδρομίων και μέρους του κόστους απόκτησης κοινοχρήστων χώρων. Δημιουργώντας ντόρο για ένα νέο τέλος ανάπτυξης, άρθρα 392-396, από την ενοποίηση δύο υφιστάμενων πόρων για την ιδιοκτησία ΤΑΠ-ΦΗΧ, εισπράττονται ήδη μέσω ΔΕΗ, δίνοντας τη δυνατότητα το 0,30% επί της αξίας να γίνει έως 0,70%.

Παράλληλα εξαιρεί από την αποκλειστική αρμοδιότητα στους ΟΤΑ την επιβολή τέλους διέλευσης και προστίμου αποκατάστασης των οδικών δικτύων που γίνονται «κανταΐφι» από τις τομές, τις εταιρείες φυσικού αερίου και οπτικών ινών, άρθρο 633. Ενδεικτικό του «εύρους ενσωμάτωσης» της ΕΧΤΑ είναι ότι πουθενά δεν υπάρχει η ανάγκη σύμφωνης γνώμης της ΚΕΔΕ ή του οικείου ΟΤΑ, ούτε καν στα ζητήματα τοπικού χωρικού σχεδιασμού και ανάπτυξης, π.χ. πολεοδομικά άρθρα 336-339, απουσία ουσιαστικού ρόλου στον αναπτυξιακό σχεδιασμό και πρόβλεψης δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου για αυτοπαραγωγή από ΑΠΕ.

Αν τα συνδυάσουμε και με την απουσία εκπροσώπου στο πειθαρχικό συμβούλιο αιρετών, το παζλ της αντιμετώπισης της Τ.Α. ως δημοσιοϋπαλληλικού φορέα ολοκληρώνεται.

Γ. Άφησα τελευταίο το εκλογικό σύστημα «Φρανκενστάιν» της multiple choice, δεύτερης επιλογής δήμαρχου, αντί της δημοκρατικής νομιμοποίησης του 50%+1 (ξόρκι στον εφιάλτη της Αθήνας, Δούκας αντί Μπακογιάννη). Πιθανότατα σε μεγάλες πόλεις, με ποσοστά γύρω στο 30% θα διοικούν δήμαρχοι με το 60% των εδρών και μια αντιπολίτευση που μόνο αν συμφωνήσει στο σύνολό της θα μπορεί να πάρει πρωτοβουλίες συζήτησης θεμάτων και εναλλακτικών οικονομικών πολιτικών.

Μεγάλο ζήτημα εγκυρότητας, η καθιέρωση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας (προβληματική για την ευρωπαϊκή θεσμική πραγματικότητα – Συνταγματικό Δικαστήριο Γερμανίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Βενετίας κ.λπ.). Δεν προβλέπεται παρουσία πολιτικού ελέγχου ούτε στην Κεντρική Εφορευτική Επιτροπή ούτε στα κατά τόπους εκλογικά τμήματα, άρθρα 66-67. Ειλικρινά, μπορεί να υπάρξει κόκκος εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση του Pretador, των τρολ που «παρεισέφρησαν» στο ΥΠΕΣ;

Δ. Αυτό που είναι το πραγματικό ζητούμενο για την προοδευτική δημοκρατική αντιπολίτευση στα συλλογικά όργανα της Αυτοδιοίκησης είναι να κυριαρχεί σε κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια η σύγκλιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, η ουσιαστική εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας, της δίκαιης βιώσιμης ανάπτυξης. Η θωράκιση της οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ με αποκέντρωση και διασφάλιση του δημοκρατικού τρόπου άσκησης των τοπικών δημόσιων πολιτικών και σε περιβάλλον τεχνητής νοημοσύνης.

Εν πολλοίς περιγράφονται στην ΕΧΤΑ, στα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος που μπορεί να βελτιωθούν, αν και προϋπόθεση αναθεώρησης του Συντάγματος είναι κατ’ αρχήν η εφαρμογή του, πράγμα ξένο προς το σημερινό αμαρτωλό καθεστώς. Καθήκον μας η ανατροπή του, εκλογικά και κοινωνικά.

*Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΕ, πρώην δήμαρχος Αιγάλεω