Πυρ στη σταθερότητα…

Ο Ερντογάν συνέδεσε την ανάμειξη της Τουρκίας στη σύγκρουση Αρμενίας - Αζερμπαϊτζάν στο Ναγκόρνο Καραμπάχ με τη διασφάλιση ρόλου για τη χώρα του στη νέα υπό διαμόρφωση παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Ετσι, αν η μέχρι τώρα διεθνής και περιφερειακή σταθερότητα υποτιμούσε –αν δεν αγνοούσε– τα ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας, τότε όποια κίνηση την υπονομεύει και πολύ περισσότερο τη βραχυκυκλώνει είναι θετική εξέλιξη.

Σχεδόν πριν από τρεις δεκαετίες, ο τότε πρόεδρος της χώρας Οζάλ, λίγο μετά την «Καταιγίδα της Ερήμου» στο Ιράκ και την έκρηξη της πολεμικής σύγκρουσης στη Γιουγκοσλαβία, τάχθηκε υπέρ της εμπλοκής της Τουρκίας και στη Μέση Ανατολή και στα Βαλκάνια, στο πλαίσιο μιας παρεμβατικής πολιτικής, την οποία ονόμασε «Διπλωματία της Αναστάτωσης».

Το μήνυμα του Οζάλ το 1991 και του Ερντογάν το 2020 είναι κοινό: Αν η Τουρκία δεν μπορεί να υπαγορεύσει μια νέα τάξη πραγμάτων στις περιφερειακές συγκρούσεις, τουλάχιστον να μπορέσει να υποχρεώσει τις άλλες μεγάλες δυνάμεις να συνυπολογίσουν την αποσταθεροποιητική εμβέλειά της. Ετσι, τα μέτωπα εμπλοκής της Τουρκίας με την πάροδο του χρόνου πολλαπλασιάζονται: Ιράκ, Συρία, Λιβύη και τώρα Καύκασος.

Με δεδομένα τα παραπάνω, αποκλείεται όχι μόνο μια εξομάλυνση των σχέσεων ΗΠΑ - Τουρκίας αλλά και η προώθηση με ορίζοντα τον Δεκέμβριο από τη γερμανική προεδρία της Ε.Ε. του πλαισίου μιας συνολικής ειδικής σχέσης των 27 με την Αγκυρα.

Από την κατάρρευση της οθωμανικής αυτοκρατορίας το 1918 διαμορφώθηκε μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων που παρέκαμπτε πλήρως την Αγκυρα. Στον Καύκασο και στην Κεντρική Ασία, οι μπολσεβίκοι σταθεροποίησαν μέχρι το 1922 την εξουσία τους που παρέμεινε σταθερά στεγανή σε κάθε ξένη ανάμειξη μέχρι και τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991. Στη Μέση Ανατολή μέχρι πρόσφατα κυριαρχούσε η επιδίωξη εγκαθίδρυσης μιας περιφερειακής Pax Americana.

Το μήνυμα Ερντογάν αποτυπώνει ένα πρωτοφανές παράδοξο: μια χώρα με περιφερειακές φιλοδοξίες διεκδικεί ταυτόχρονα να είναι μέρος και των περιφερειακών προβλημάτων και της επίλυσής τους.