Ρήγμα με έντονη σεισμική ακολουθία

Ο αρχικός κυβερνητικός σχεδιασμός ήταν να αρχίσει η απόσυρση των μέτρων στήριξης σταδιακά από τον Απρίλιο, αλλά η εξέλιξη της πανδημίας δεν διευκολύνει κάτι τέτοιο· η έναρξη της απόσυρσης των μέτρων μετατίθεται αρκετές εβδομάδες, από Μάιο, με την προσδοκία και μιας μερικής αντιστάθμισης των αρνητικών συνεπειών της από τα έσοδα της τουριστικής κίνησης, που επίσης μετατίθεται. Η πανηγυρική έναρξη της τουριστικής σεζόν αναβλήθηκε για τέλη Μαρτίου, αναμένοντας η τουριστική κίνηση να ξεκινήσει από Μάιο. Τα τουριστικά έσοδα, σύμφωνα με ρεαλιστικά σενάρια, αναμένεται να κυμανθούν φέτος μεταξύ του 30% και του 40% των εσόδων του 2019 και η οικονομική μεγέθυνση να κυμανθεί μεταξύ 2,5% και 3% –αισθητά χαμηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις. Η πλήρης ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας θα έρθει πολύ πιο αργά από όσο αρχικά φαινόταν και δεν θα είναι για όλους. Ενα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής οικονομίας θα καταρρεύσει – επί της ουσίας έχει ήδη καταρρεύσει, αλλά τα μέτρα στήριξης συγκαλύπτουν αυτήν την πραγματικότητα. Ενα άλλο που σήμερα ψιλοβολεύεται (καθώς το κράτος πληρώνει ενοίκια, μισθούς, πάγιες δαπάνες, δίνει και κάποια χρηματοδότηση με προκαταβολές υποκαθιστώντας τις απρόθυμες τράπεζες, «κουρεύει» και χρέη…) θα δυσκολευτεί πολύ να επανέλθει σε κανονική λειτουργία και να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, οι οποίες μετατίθενται μεν στο μέλλον, αλλά δεν παύουν να σωρεύονται και να διογκώνονται. Και το μείζον πρόβλημα θα είναι η ανεργία – πρακτικά, δεν υπάρχει επιχείρηση που να μη σχεδιάζει απολύσεις…

Ενα άλλο τμήμα της ελληνικής οικονομίας θα φύγει μπροστά, θα μπορέσει να αξιοποιήσει το θετικό κλίμα και τις προσδοκίες από την προβλεπόμενη υποχώρηση της πανδημίας το καλοκαίρι και κυρίως από το φθινόπωρο. Αυτό το κομμάτι θα στηριχθεί με πόρους του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης – το Ταμείο δεν θα ενισχύσει ό,τι κινείται στην ελληνική επικράτεια, εργαλείο μεταφοράς πόρων είναι, ανθρώπων και κεφαλαίων, από παραδοσιακούς προς σύγχρονους τομείς «πράσινης» και ψηφιακής ανάπτυξης. Ανάμεσα στις πολλές ταχύτητες στην οικονομία, θα γίνουν διά γυμνού οφθαλμού ορατές μια καταστροφικά πολύ αργή στο αρχιπέλαγος των πολύ μικρών καθώς και των δήθεν επιχειρήσεων και η πολύ γρήγορη επιτάχυνση στο σύγχρονο κομμάτι της. Αν υπήρχε συνολικό σχέδιο και στρατηγική, το σύγχρονο κομμάτι θα μπορούσε να συμβάλει στην απορρόφηση κραδασμών, λειτουργώντας καταλυτικά για την αναδιοργάνωση και ενός τμήματος του παλιού, για την αναδιάταξη και τον εκσυγχρονισμό πολλών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που έχουν δυνατότητες επιβίωσης, ώστε να τις ελκύσει μαζί του και να έχουν την ευκαιρία συμμετοχής στην ανάκαμψη της επόμενης ημέρας. Αλλά σχέδιο με τέτοιες φιλοδοξίες δεν υπάρχει, δεν υφίσταται ούτε ένα πιο απλό σχέδιο μετάβασης, όπως εκείνα που διαθέτουν ευρωπαϊκές και άλλες χώρες με ισχυρές οικονομίες – όχι σαν τη δική μας. Ετσι, μπορεί κανείς να προβλέψει το ρήγμα στην οικονομία, ένα βαθύ ρήγμα που θα προκαλέσει έντονη σεισμική ακολουθία στην κοινωνία και στην πολιτική. Το γεγονός ότι το πολιτικό προσωπικό όχι μόνο δεν ασχολείται με αυτά τα θέματα, αλλά επιδίδεται σε ασκήσεις τυφλής πόλωσης και διχασμού με στόχο να κατατροπωθεί ο αντίπαλος, απλώς κάνει τα πράγματα χειρότερα.