Προοπτικές

Η μαζική συμμετοχή των πολιτών στην εκλογική διαδικασία του ΚΙΝΑΛ, η νίκη του Νίκου Ανδρουλάκη και η εστίαση όλων των ΜΜΕ στα όσα εξελίχθηκαν τις δύο τελευταίες εβδομάδες, δημιούργησαν την εντύπωση μιας θεαματικής ανόδου ενός κόμματος που θα καταστεί πλέον μια σημαντική πολιτική δύναμη μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία. Μια πολιτική δύναμη που θα μπορεί να διαμορφώσει πολιτικές εξελίξεις, να αλλάξει τον κοινωνικοπολιτικό συσχετισμό δυνάμεων και, ενδεχομένως, να αναδιαμορφώσει ριζικά το πολιτικό σκηνικό. Δεν είμαι σίγουρος ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί. Το ΚΙΝΑΛ δεν φαίνεται ικανό να αναπτύξει μια κοινωνική και πολιτική δυναμική που θα το οδηγήσει να ξεπεράσει το 12% που εκτιμάται πως έχει σήμερα. Πιθανότερο είναι ότι αυτές οι εκτιμήσεις δεν θα επιβεβαιωθούν και, τουναντίον, θα μειώσει τα ποσοστά του. Με άλλα λόγια, το πολιτικό σύστημα θα διατηρήσει τον βασικό διπολικό χαρακτήρα του. Και, παρόλο που η αξιωματική αντιπολίτευση αδυνατεί να ανταποκριθεί με αποτελεσματικότητα στον ρόλο της, θα συνεχίσει να καθορίζει σε έναν μεγάλο βαθμό τις πολιτικές εξελίξεις στον αντιπολιτευτικό χώρο.

Και οι τρεις διεκδικητές που ξεχώρισαν στον πρώτο γύρο τόνιζαν επανειλημμένα την ανάγκη να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η αυτονομία του κόμματος - χωρίς να αποκλείσουν την προοπτική μετεκλογικών συμμαχιών αν χρειαστεί. Ο Ανδρέας Λοβέρδος υποστήριζε πως, αν κέρδιζε, θα απέκλειε μια συμμαχία με τον ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη μεριά, ο Γιώργος Παπανδρέου απέκλειε μια συνεργασία με τη ΝΔ. Οσο για τον Νίκο Ανδρουλάκη, ουσιαστικά δεν πήρε θέση.

Ο Πρωθυπουργός φαίνεται πως πράγματι εννοεί ότι δεν θα κάνει εκλογές πριν από το τέλος της τετραετίας. Η παρούσα πολιτική συγκυρία με επίκεντρο τη διαχείριση της πανδημίας δεν υπόσχεται μετεκλογική αυτόνομη επικράτηση της ΝΔ. Φαντάζομαι ότι ελπίζει πως στο τέλος της τετραετίας θα έχουν ενδεχομένως αλλάξει οι συνθήκες ώστε να επιτύχει την πολυπόθητη αυτοδυναμία και να μην αναγκαστεί να συμμαχήσει με άλλες πολιτικές δυνάμεις. Νομίζω πως αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο. Ιδίως αν λάβουμε υπόψη τα κυβερνητικά σφάλματα στα θέματα αντιμετώπισης της πανδημίας, τις αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, την ακρίβεια γενικότερα και ειδικότερα στον τομέα της ενέργειας, την ανεπαρκή χρηματοδότηση του δημόσιου συστήματος υγείας και την ατυχή επιλογή (με τον τρόπο που έγινε) να μείνει πλήθος νέων εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Αν έτσι έχουν τα πράγματα, θεωρώ πως μια ενδεχόμενη μετεκλογική συμμαχία του ΚΙΝΑΛ με τον ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα και για τις δύο παρατάξεις. Πρόκειται για μια θέση που έχει να κάνει με τη δεδομένη πολιτική συγγένεια των δύο κομματικών σχηματισμών με κεντρικό άξονα τον ρόλο του κράτους, η σημασία του οποίου αναδείχθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας. Συγκεκριμένα, το ΚΙΝΑΛ θα μπορεί να συμβάλει σε μια πιο επεξεργασμένη και αποτελεσματική αντιπολίτευση που είναι αναγκαία για την καλύτερη λειτουργία του δημοκρατικού συστήματος της χώρας. Αντίστοιχα, ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία θα δώσει έτσι την ευκαιρία στο ΚΙΝΑΛ να αποκτήσει περισσότερη δύναμη και επιρροή στις πολιτικές εξελίξεις. Από την άλλη, το πρόταγμα της σοσιαλδημοκρατίας για κρατική παρέμβαση, άμβλυνση των ανισοτήτων, ανάπτυξη της κοινωνικής πρόνοιας και ενδυνάμωση των συνδικάτων καθιστά μια ενδεχόμενη συνεργασία του ΚΙΝΑΛ με τη ΝΔ ασύμβατη. Οι σοσιαλδημοκρατικές αξίες και πρακτικές του κόμματος που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, και οι οποίες εξακολουθούν να το χαρακτηρίζουν, ανήκουν στον χώρο της Αριστεράς και δεν μπορεί να τις υπηρετήσει η ΝΔ.

Συμπερασματικά, το ελληνικό πολιτικό σύστημα θα παραμείνει διπολικό. Η πεποίθηση πως το ΚΙΝΑΛ θα περιθωριοποιήσει σταδιακά τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία είναι μια ουτοπία.