Το πάρτι σχόλασε νωρίς...
Παύλος Τσίμας, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2008-03-08
Η επέτειος πέρασε άνευ τελετών και εορτών. Η «νέα διακυβέρνηση»όπως κάποτε την έλεγαν με καμάρι γύφτικου σκεπαρνιού- συμπλήρωσε χθες τέσσερα χρόνια βίου. Κανείς όμως δεν είχε ιδιαίτερο κέφι να ανανεώσει τις προ τετραετίας προσκλήσεις για «πάρτι στις 7 του Μάρτη». Και ακόμη λιγότερη όρεξη υπήρχε για απολογισμούς της παρελθούσης τετραετίας. Περιττό θα ήταν, άλλωστε. Ο αληθινός απολογισμός της τετραετίας Καραμανλή αποτυπώνεται στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις. Στην έκπτωση της αξιοπιστίας (και των ποσοστών) των δύο κλασικών κομμάτων εξουσίας. Στη διάθεση ανασύστασης εκ θεμελίων του πολιτικού σκηνικού, που οι δημοσκοπήσεις αυτές αποτυπώνουν. Και στην εμπεδωμένη βεβαιότητα ότι μετά τις επόμενες εκλογές, όποτε κι αν γίνουν, κάποιας μορφής κυβέρνηση συνεργασίας θα είναι η μόνη εφικτή λύση. Ίσως και η μόνη επιθυμητή (για την πλειοψηφία των πολιτών) λύση.
Η διακυβέρνηση Καραμανλή προσέφερε πράγματι- και προφανώς άθελά της - αυτή την υπηρεσία. Έπεισε την πλειονότητα των Ελλήνων ότι η παλιά συνταγή, η δοκιμασμένη συνταγή της γιαγιάς-μεταπολίτευσης, με την ομαλή και άψογη εναλλαγή στην εξουσία δύο κομμάτων που συγκροτούνται ως πολυσυλλεκτικοί οργανισμοί διαχείρισης της εξουσίας, δεν αποδίδει πια. Και ότι πρέπει να δοκιμαστούν νέες συνταγές, νέα υλικά, για να θρέψουμε την πείνα μας για αλλαγή. Το διάδοχο σχήμα μοιάζει ακόμη ασχημάτιστο και άγουρο, μα είναι βέβαιο πως επέρχεται. Το παλιό πάρτι έχει σχολάσει πια.
Αυτό που συνέβη είναι (οδυνηρά) απλό. Ο Καραμανλής, με πρωτοφανή πίστωση χρόνου, ανοχής και καλής προαίρεσης, προσεκλήθη πριν από τέσσερα χρόνια να επιτελέσει μιαν απλή μα κρίσιμη πολιτική αποστολή. Να «εξανθρωπίσει» κάπως, να φέρει «στα μέτρα μας» ένα πρότυπο διακυβέρνησης που έμοιαζε όλο και πιο απόμακρο, αδιάφορο για τα μικρά και καθημερινά της ζωής μας, υπερ-τεχνοκρατικό - «πολύ Βρυξέλλες, λίγο Αθήνα, καθόλου Τρίκαλα», όπως είχε πει χαρακτηριστικά ένας σχολιαστής. Να μας απαλλάξει από τις πιο ακραίες και αφόρητες εκδηλώσεις διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας της Δημόσιας Διοίκησης, που τις αποδίδαμε (κατά τη θεωρία «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι») στη μακρά, πολυετή παραμονή του ίδιου πολιτικού προσωπικού στις θέσεις ευθύνης. Και να προσθέσει λίγες σταγόνες δικαιοσύνης στη διανομή των κερδών του εκσυγχρονισμού, που μας φαινόταν υπερβολικά άδικη.
Καμιά από αυτές τις τρεις «εντολές» δεν εκτελέστηκε. Η διακυβέρνηση εξαντλείται σε μια πόζα μεταρρυθμιστή και στην εκλέπτυνση των σκοτεινών τεχνικών επικοινωνιακής καπατσοσύνης στη διαχείριση κρίσεων και τη συγκάλυψη «πομπών». Η Δημόσια Διοίκηση σαπίζει υπό τον κομματικό έλεγχο, που δεν ήταν ποτέ τόσο ασφυκτικός και απροσχημάτιστος, πνίγοντας ανεξάρτητες αρχές και υποτάσσοντας πλήρως τη δικαιοσύνη. Και η προσδοκία μιας κάποιας δικαιότερης διανομής διαψεύδεται- ίσως θεαματικότερα από ποτέ- με το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, που επιδιώκει τη χρηματοδότηση μικρού μέρους των ελλειμμάτων του συστήματος από μια εσωτερική αναδιανομή πόρων μεταξύ ολιγότερο και περισσότερο μη προνομιούχων του ίδιου συστήματος.
Απεδείχθη, εν ολίγοις, ότι ο Καραμανλής ήρθε να κυβερνήσει το πλοίο δίχως πυξίδα και εξάντα, δίχως πρόγραμμα και με ένα τσούρμο παλαιάς κοπής πολιτευτών, που αδημονούσαν να πάρουν σειρά για την απόλαυση των ηδονών της εξουσίας και που μόνο συνεκτικό ιστό έχουν την προστασία του καπετάνιου, το εικόνισμα του οποίου τους επιτρέπει να παραμένουν στο καράβι.
Ήταν μια άχαρη τετραετία. Μα ίσως ακριβώς γι΄ αυτό, μια λυτρωτική τετραετία.
Μια τετραετία που αποδόμησε το μεγαλύτερο μεταπολιτευτικό ταμπού- τη βεβαιότητα πως είναι αναγκαία και αναπόφευκτη η δικομματική οργάνωση της πολιτικής σκηνής. Μια τετραετία επίσης, κατά τη διάρκεια της οποίας το πολιτικό εκκρεμές άρχισε ανεπαισθήτως να μετακινείται από το δεξιό άκρο του φάσματος, όπου είχε σταθερά εγκατασταθεί από τα τέλη της δεκαετίας του ΄90. Η μετακίνηση αυτή δεν μεταφράζεται μόνο (ή κυρίως) στα δημοσκοπικά ποσοστά, που διαμορφώνουν πάντως ένα νέο σχήμα μιας μειοψηφικής αλλά συμπαγούς Δεξιάς και μιας πλειοψηφικής αλλά πολυδιασπασμένης Αριστεράς. Ίχνη της μετατόπισης μπορούμε να βρούμε και στον λόγο του νέου Αρχιεπισκόπου, και στην πρόταση του νέου Κύπριου Προέδρου (αν ανοίξουμε λίγο τη γεωγραφία των συσχετισμών), και στη μετάβαση από το μέγα δράμα των συλλαλητηρίων για το όνομα της Μακεδονίας στη φάρσα των καρναβαλικών εκδηλώσεων του Ζορό-νομάρχη και του επικεφαλής των σαρισοφόρων μασκαράδων κομματάρχη.
Η διακυβέρνηση Καραμανλή προσέφερε πράγματι- και προφανώς άθελά της - αυτή την υπηρεσία. Έπεισε την πλειονότητα των Ελλήνων ότι η παλιά συνταγή, η δοκιμασμένη συνταγή της γιαγιάς-μεταπολίτευσης, με την ομαλή και άψογη εναλλαγή στην εξουσία δύο κομμάτων που συγκροτούνται ως πολυσυλλεκτικοί οργανισμοί διαχείρισης της εξουσίας, δεν αποδίδει πια. Και ότι πρέπει να δοκιμαστούν νέες συνταγές, νέα υλικά, για να θρέψουμε την πείνα μας για αλλαγή. Το διάδοχο σχήμα μοιάζει ακόμη ασχημάτιστο και άγουρο, μα είναι βέβαιο πως επέρχεται. Το παλιό πάρτι έχει σχολάσει πια.
Αυτό που συνέβη είναι (οδυνηρά) απλό. Ο Καραμανλής, με πρωτοφανή πίστωση χρόνου, ανοχής και καλής προαίρεσης, προσεκλήθη πριν από τέσσερα χρόνια να επιτελέσει μιαν απλή μα κρίσιμη πολιτική αποστολή. Να «εξανθρωπίσει» κάπως, να φέρει «στα μέτρα μας» ένα πρότυπο διακυβέρνησης που έμοιαζε όλο και πιο απόμακρο, αδιάφορο για τα μικρά και καθημερινά της ζωής μας, υπερ-τεχνοκρατικό - «πολύ Βρυξέλλες, λίγο Αθήνα, καθόλου Τρίκαλα», όπως είχε πει χαρακτηριστικά ένας σχολιαστής. Να μας απαλλάξει από τις πιο ακραίες και αφόρητες εκδηλώσεις διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας της Δημόσιας Διοίκησης, που τις αποδίδαμε (κατά τη θεωρία «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι») στη μακρά, πολυετή παραμονή του ίδιου πολιτικού προσωπικού στις θέσεις ευθύνης. Και να προσθέσει λίγες σταγόνες δικαιοσύνης στη διανομή των κερδών του εκσυγχρονισμού, που μας φαινόταν υπερβολικά άδικη.
Καμιά από αυτές τις τρεις «εντολές» δεν εκτελέστηκε. Η διακυβέρνηση εξαντλείται σε μια πόζα μεταρρυθμιστή και στην εκλέπτυνση των σκοτεινών τεχνικών επικοινωνιακής καπατσοσύνης στη διαχείριση κρίσεων και τη συγκάλυψη «πομπών». Η Δημόσια Διοίκηση σαπίζει υπό τον κομματικό έλεγχο, που δεν ήταν ποτέ τόσο ασφυκτικός και απροσχημάτιστος, πνίγοντας ανεξάρτητες αρχές και υποτάσσοντας πλήρως τη δικαιοσύνη. Και η προσδοκία μιας κάποιας δικαιότερης διανομής διαψεύδεται- ίσως θεαματικότερα από ποτέ- με το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, που επιδιώκει τη χρηματοδότηση μικρού μέρους των ελλειμμάτων του συστήματος από μια εσωτερική αναδιανομή πόρων μεταξύ ολιγότερο και περισσότερο μη προνομιούχων του ίδιου συστήματος.
Απεδείχθη, εν ολίγοις, ότι ο Καραμανλής ήρθε να κυβερνήσει το πλοίο δίχως πυξίδα και εξάντα, δίχως πρόγραμμα και με ένα τσούρμο παλαιάς κοπής πολιτευτών, που αδημονούσαν να πάρουν σειρά για την απόλαυση των ηδονών της εξουσίας και που μόνο συνεκτικό ιστό έχουν την προστασία του καπετάνιου, το εικόνισμα του οποίου τους επιτρέπει να παραμένουν στο καράβι.
Ήταν μια άχαρη τετραετία. Μα ίσως ακριβώς γι΄ αυτό, μια λυτρωτική τετραετία.
Μια τετραετία που αποδόμησε το μεγαλύτερο μεταπολιτευτικό ταμπού- τη βεβαιότητα πως είναι αναγκαία και αναπόφευκτη η δικομματική οργάνωση της πολιτικής σκηνής. Μια τετραετία επίσης, κατά τη διάρκεια της οποίας το πολιτικό εκκρεμές άρχισε ανεπαισθήτως να μετακινείται από το δεξιό άκρο του φάσματος, όπου είχε σταθερά εγκατασταθεί από τα τέλη της δεκαετίας του ΄90. Η μετακίνηση αυτή δεν μεταφράζεται μόνο (ή κυρίως) στα δημοσκοπικά ποσοστά, που διαμορφώνουν πάντως ένα νέο σχήμα μιας μειοψηφικής αλλά συμπαγούς Δεξιάς και μιας πλειοψηφικής αλλά πολυδιασπασμένης Αριστεράς. Ίχνη της μετατόπισης μπορούμε να βρούμε και στον λόγο του νέου Αρχιεπισκόπου, και στην πρόταση του νέου Κύπριου Προέδρου (αν ανοίξουμε λίγο τη γεωγραφία των συσχετισμών), και στη μετάβαση από το μέγα δράμα των συλλαλητηρίων για το όνομα της Μακεδονίας στη φάρσα των καρναβαλικών εκδηλώσεων του Ζορό-νομάρχη και του επικεφαλής των σαρισοφόρων μασκαράδων κομματάρχη.
