Κόμματα;
Γιώργος Λακόπουλος, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2014-03-06
Το είχε προβλέψει σε ανύποπτο χρόνο ο Αλέκος Παπαδόπουλος: με την κρίση θα ανακοινώνεται κάθε ημέρα η ίδρυση και ενός νέου κόμματος. Με άλλα λόγια, η εποχή ευνοεί το σλόγκαν: «Φτιάξε κι εσύ ένα κόμμα. Μπορείς».
Τι είναι όμως το κόμμα; Κατά τον πιο κλασικό ορισμό: ανώτερη μορφή οργάνωσης του λαού. Εξού και η πρώτη μέριμνα των κομμάτων πάντα ήταν η συμπύκνωση των ιδεών τους στην επωνυμία τους. Οροι όπως «σοσιαλιστικό», «δημοκρατικό», «χριστιανοδημοκρατικό», «κομμουνιστικό», «εργατικό», «λαϊκό» κ.λπ. αποδίδουν το περιεχόμενο της πολιτικής τους και την επιδίωξη να επικοινωνήσουν με τις κοινωνικές δυνάμεις που επιδιώκουν να εκφράσουν. Πιο απλά: τα κόμματα διαφέρουν μεταξύ τους πρωτίστως στην ιδεολογία, όχι στην ταμπέλα.
Σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς απαξίωσης της πολιτικής εντυπωσιάζει ότι ο εκφυλισμός του κομματικού συστήματος συνοδεύεται με τον εκφυλισμό της αμφισβήτησής του. Πρώτα λες ότι είσαι κόμμα και μετά τι κόμμα είσαι. Ανακοινώνονται πολιτικά κόμματα χωρίς πολιτική και ενίοτε την αποκηρύσσουν εντελώς. Αλλα είναι σαν τις καλοκαιρινές επιθεωρήσεις: πρώτα βρίσκουν έναν πιασάρικο τίτλο και μετά γράφουν τα κείμενα.
Επωνυμίες χωρίς πολιτικό περιεχόμενο προβάλλουν ως ιδρυτικά σύμβολα κομμάτων από σχήματα που φιλοδοξούν να υποκαταστήσουν τα κόμματα με την ιδεολογία στη μαρκίζα. Σε μια τέτοια Βουλή, ο ένας θα λέει «είστε πλημμυρισμένοι» και ο άλλος θα του απαντάει «κι εσείς γεμάτοι δάκο».
Ο πνευματώδης Βαγγέλης Βενιζέλος είπε ότι «τηλεοπτικές εκπομπές φιλοδοξούν να μεταμορφωθούν σε κόμματα». Εύστοχο. Αλλωστε, κατά την παλιά ατάκα, «η δημοσιογραφία σε οδηγεί παντού, αρκεί να την εγκαταλείψεις εγκαίρως». Απλώς, στις ημέρες μας δεν χρειάζεται καν να την εγκαταλείψεις.
Παλαιότερα οι ψηφοφόροι καλούνταν να επιλέξουν ανάμεσα σε κόμματα και πολιτικούς, ανάλογα με τα βιώματα και τις πεποιθήσεις που είχαν διαμορφώσει. Τώρα θα πρέπει να διαλέξουν ανάμεσα σε κανάλια και παρουσιαστές, ανάλογα με τη συχνότητα που έχουν αποθηκεύσει στο τηλεκοντρόλ - ή έστω τα «αγαπημένα» τους στον υπολογιστή. Ετσι όμως μεγαλύτερες πιθανότητες να μπουν στη Βουλή θα έχουν οι εκπομπές που αναζητούν απολεσθέντα πρόσωπα ή βοηθούν οικογένειες να ξανασμίξουν.
Υπερβολές; Μπορεί. Πάντως το φαινόμενο των κομμάτων που δεν είναι ακριβώς κόμματα, αλλά κάτι άλλο, δείχνει ότι όλο και περισσότερο ισχύει στον δημόσιο βίο αυτό που έλεγε ο αμερικανός ποιητής Καρλ Σάντμπεργκ: «Δεν ξέρω πού πάω, αλλά ήδη ξεκίνησα».
Τι είναι όμως το κόμμα; Κατά τον πιο κλασικό ορισμό: ανώτερη μορφή οργάνωσης του λαού. Εξού και η πρώτη μέριμνα των κομμάτων πάντα ήταν η συμπύκνωση των ιδεών τους στην επωνυμία τους. Οροι όπως «σοσιαλιστικό», «δημοκρατικό», «χριστιανοδημοκρατικό», «κομμουνιστικό», «εργατικό», «λαϊκό» κ.λπ. αποδίδουν το περιεχόμενο της πολιτικής τους και την επιδίωξη να επικοινωνήσουν με τις κοινωνικές δυνάμεις που επιδιώκουν να εκφράσουν. Πιο απλά: τα κόμματα διαφέρουν μεταξύ τους πρωτίστως στην ιδεολογία, όχι στην ταμπέλα.
Σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς απαξίωσης της πολιτικής εντυπωσιάζει ότι ο εκφυλισμός του κομματικού συστήματος συνοδεύεται με τον εκφυλισμό της αμφισβήτησής του. Πρώτα λες ότι είσαι κόμμα και μετά τι κόμμα είσαι. Ανακοινώνονται πολιτικά κόμματα χωρίς πολιτική και ενίοτε την αποκηρύσσουν εντελώς. Αλλα είναι σαν τις καλοκαιρινές επιθεωρήσεις: πρώτα βρίσκουν έναν πιασάρικο τίτλο και μετά γράφουν τα κείμενα.
Επωνυμίες χωρίς πολιτικό περιεχόμενο προβάλλουν ως ιδρυτικά σύμβολα κομμάτων από σχήματα που φιλοδοξούν να υποκαταστήσουν τα κόμματα με την ιδεολογία στη μαρκίζα. Σε μια τέτοια Βουλή, ο ένας θα λέει «είστε πλημμυρισμένοι» και ο άλλος θα του απαντάει «κι εσείς γεμάτοι δάκο».
Ο πνευματώδης Βαγγέλης Βενιζέλος είπε ότι «τηλεοπτικές εκπομπές φιλοδοξούν να μεταμορφωθούν σε κόμματα». Εύστοχο. Αλλωστε, κατά την παλιά ατάκα, «η δημοσιογραφία σε οδηγεί παντού, αρκεί να την εγκαταλείψεις εγκαίρως». Απλώς, στις ημέρες μας δεν χρειάζεται καν να την εγκαταλείψεις.
Παλαιότερα οι ψηφοφόροι καλούνταν να επιλέξουν ανάμεσα σε κόμματα και πολιτικούς, ανάλογα με τα βιώματα και τις πεποιθήσεις που είχαν διαμορφώσει. Τώρα θα πρέπει να διαλέξουν ανάμεσα σε κανάλια και παρουσιαστές, ανάλογα με τη συχνότητα που έχουν αποθηκεύσει στο τηλεκοντρόλ - ή έστω τα «αγαπημένα» τους στον υπολογιστή. Ετσι όμως μεγαλύτερες πιθανότητες να μπουν στη Βουλή θα έχουν οι εκπομπές που αναζητούν απολεσθέντα πρόσωπα ή βοηθούν οικογένειες να ξανασμίξουν.
Υπερβολές; Μπορεί. Πάντως το φαινόμενο των κομμάτων που δεν είναι ακριβώς κόμματα, αλλά κάτι άλλο, δείχνει ότι όλο και περισσότερο ισχύει στον δημόσιο βίο αυτό που έλεγε ο αμερικανός ποιητής Καρλ Σάντμπεργκ: «Δεν ξέρω πού πάω, αλλά ήδη ξεκίνησα».
