ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ»: “Νέα Αρχιτεκτονική” ή Κατεδάφιση της Αυτοδιοίκησης;

Ο νόμος 3852/2010, γνωστός ως «Καλλικράτης», καθιέρωσε νέα δομή στην τοπική αυτοδιοίκηση, μόλις λίγα χρόνια μετά την προηγούμενη αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση, γνωστή ως «σχέδιο Καποδίστρια».

Οι μεταρρυθμίσεις γενικά -διοικητικές, κοινωνικές, εκπαιδευτικές-, μπορούν να είναι επιτυχημένες εν πρώτοις, όταν επιχειρούνται, όχι με στενά κομματικά – ωφελιμιστικά κριτήρια, αλλά μετά από διαβούλευση με την κοινωνία και με τη συναίνεσή της. Κυρίως, δε, όταν έχουν στόχο, όχι μόνον τεχνοκρατικό ή στενά οικονομικιστικό, αλλά όταν έχουν κοινωνικό, προοδευτικό πρόσημο. Επιπλέον, επιτυχημένες και κυρίως ωφέλιμες χαρακτηρίζονται όταν, εκ του αποτελέσματος, λειτουργούν ανταποδοτικά για τους πολίτες.

Τόσο λοιπόν η γνωστή καλλικρατική μεταρρύθμιση, όσο και όλες οι μεταρρυθμίσεις που επιδιώχθηκαν παράλληλα και μεταγενέστερα έως και σήμερα, στη Δημόσια Διοίκηση, στον τομέα της Υγείας, της Κοινωνικής Ασφάλισης και όλων των βαθμίδων Εκπαίδευσης, χαρακτηρίζονται από προχειρότητα, αποσπασματικότητα και -εν πολλοίς- νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση και σκοπιμότητα.

Επιτυχημένη αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση θα ήταν αυτή, που θα επιχειρούνταν ταυτόχρονα με ουσιαστική διοικητική μεταρρύθμιση. Που θα διαμόρφωνε μικρή, επιτελική κεντρική Διοίκηση, με αρμοδιότητα σχεδιασμού κεντρικών πολιτικών, και θα μετέφερε σημαντικές αρμοδιότητες της σημερινής κεντρικής Διοίκησης, στους δύο βαθμούς της Αυτοδιοίκησης. Που θα μετέφερε, ταυτόχρονα, σημαντικό αριθμό στελεχών του Δημοσίου στην Αυτοδιοίκηση, ώστε να ενισχυθεί στην άσκηση των, διευρυμένων πλέον, αρμοδιοτήτων της, αλλά και σημαντικό μέρος του κρατικού προϋπολογισμού, του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, των διαρθρωτικών πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στο πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης και της περιφερειακής συνοχής, θα μπορούσε ίσως έτσι να δημιουργηθεί δομικά άρτια, πολιτικά αυτόνομη, οικονομικά ισχυρή και κοινωνικά αποτελεσματική αυτοδιοίκηση, ικανή να ανταποκριθεί στο ρόλο της.

Αντ’ αυτού, το καλλικρατικό μοντέλο δε συνοδεύτηκε από σύγχρονο δημοσιοδιοικητικό και κοινωνικό όραμα, δεν αξιοποίησε επιστημονικά εργαλεία, δεν επεδίωξε ευρύτερη κοινωνική συναίνεση, δεν απετέλεσε προϊόν διαβούλευσης, δε συνέπεσε με πραγματική διοικητική μεταρρύθμιση, κυρίως, περιόρισε δραματικά τους πόρους της Αυτοδιοίκησης στο όνομα της “εξυγείανσης” και, εν τέλει, κατέστησε από ανενεργούς έως ανύπαρκτους και τους αμεσοδημοκρατικούς αυτοδιοικητικούς θεσμούς.

Σε συνδυασμό με την βαθιά οικονομική, συστημική κρίση, την εφαρμοζόμενη στυγνή μνημονιακή πολιτική και την πολιτική απολύσεων, οδηγεί σε κατεδάφιση των λειτουργικών δομών της Αυτοδιοίκησης και σε απαξίωση του ρόλου της.

Ταυτόχρονα, η απολύτως οπισθοδρομική και συντηρητική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματικός ο νόμος 3838/2010, με τον οποίο δινόταν δικαίωμα ψήφου σε διαμένοντες μετανάστες, καθιστώντας τους ενεργά μέλη των τοπικών κοινωνιών και συμβάλλοντας στην αφομοίωσή τους, εξάλειψε και κάθε ικμάδα προοδευτισμού, για την οποία επαίροντο οι εμπνευστές της καλλικρατικής μεταρρύθμισης.

Παρόλα αυτά, η Αυτοδιοίκηση, πέραν των δομών, είναι και παραμένει το ανθρώπινο δυναμικό της, τα στελέχη της και η κοινωνία των ενεργών πολιτών.

Με την ανάδειξη νέων και άφθαρτων στελεχών, με σύγχρονο σχεδιασμό δράσεων και με κατεύθυνση προοδευτική, ανθρωπιστική, κοινωνική, οικολογική και πολιτισμική, με ορθολογική και διαφανή διαχείριση των έστω εξαιρετικά περιορισμένων πόρων, αλλά και με προώθηση σύγχρονων αναπτυξιακών δραστηριοτήτων, νέες πολιτικές μπορούν να υλοποιηθούν στο Δήμο, προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.

Το ΜΑΖΙ για την Πόλη μας διαθέτει το στελεχικό δυναμικό, το όραμα και τις δυνατότητες για να το επιτύχει.

* Η Αθηνά Μιχαλακέα είναι φοιτήτρια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και υποψήφια δημοτική σύμβουλος του ΜΑΖΙ για την Πόλη μας.