Η νέα κυβέρνηση και η κανονικότητα
Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή, Δημοσιευμένο: 2019-07-06
Στην ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης του Eurogroup, μεθαύριο, αναγράφεται και το θέμα της Ελλάδας. Κατεβλήθησαν προσπάθειες να απαλειφθεί, αλλά απέβησαν άκαρπες. Ισχυροί Ευρωπαίοι παράγοντες επέμειναν ότι το Eurogroup πρέπει να συζητήσει τις δημοσιονομικές εξελίξεις στη χώρα μας. Για να σταλεί στη νέα ελληνική κυβέρνηση το σαφές μήνυμα: Οσα έχουν συμφωνηθεί θα πρέπει απαρέγκλιτα να τηρηθούν, ενώ όσα παραβιάζουν αυτά που έχουν συμφωνηθεί (βλ. ρυθμίσεις για συντάξεις/αφορολόγητο που τις υπερψήφισαν όλα τα κόμματα...) πρέπει να επανεξεταστούν ή να συμπληρωθούν με μέτρα αναπλήρωσης των εσόδων.
Πρέπει να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος. Η Ελλάδα έχει πετύχει κάτι πολύτιμο: Αρχισε να αποκαθιστά τη διεθνή αξιοπιστία της, εξέλιξη που αποτυπώνεται στη ραγδαία μείωση αποδόσεων των ομολόγων της (σε αυτό συμβάλει και το γεγονός ότι το 80% του χρέους μας βρίσκεται εκτός αγοράς, στα χέρια ξένων φορέων δημοσίου χαρακτήρα). Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας έχει ως θεμέλιο τα ισχυρά δημοσιονομικά μεγέθη. Αυτή η δίδυμη εξέλιξη όχι μόνο δεν πρέπει να διακινδυνεύσει αλλά, αντιθέτως, πρέπει να συνεχιστεί με συνέπεια. Ισχυρά δημοσιονομικά, συνεπάγονται φτηνότερα δάνεια για κράτος, τράπεζες και επιχειρήσεις – που είναι προϋπόθεση για οικονομική μεγέθυνση και νέες θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με έγκυρες προβλέψεις, το 2019 δεν θα υπάρξει μαύρη τρύπα στα δημόσια οικονομικά (όχι για καλό, αλλά) επειδή (άλλη μία χρονιά...) θα σημειωθεί μεγάλη υστέρηση στην απορρόφηση πόρων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ανάλογη με εκείνην του 2018 (περίπου 1,3 δισ. ευρώ). Οι ανησυχίες αφορούν το 2020, όταν προβλέπεται ότι (αν δεν υπάρξουν προσαρμογές…), θα δημιουργηθεί μαύρη τρύπα της τάξεως των 700 εκατ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται νέες μειώσεις φόρων (Ερώτημα: Η μείωση του ΦΠΑ στα ροφήματα θα έχει κόστος 100 εκατ. ευρώ περίπου. Αξίζει να τεθεί αυτό ως προτεραιότητα στις σημερινές συνθήκες;). Το τοπίο του 2020 είναι ανάγκη να καθαρίσει, ώστε να συνεχιστεί η έξοδος της χώρας στις αγορές, με μειούμενο κόστος δανεισμού.
Περιθώρια για (νέες) «μαγκιές» δεν υπάρχουν. Απαιτούνται θετικές δράσεις με επίγνωση, στο δεδομένο περιβάλλον. Θα ξεχώριζα τις εξής πέντε: (α) Να ξαναβγούμε στις αγορές άμεσα, εντός του β΄ 10ήμερου του Ιουλίου, να ολοκληρώσουμε το φετινό πρόγραμμα δανεισμού. (β) Να διαβεβαιώσουμε ότι θα σεβαστούμε τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει (δεν είναι τώρα η κατάλληλη ώρα να τεθεί θέμα μείωσης του 3,5% πρωτογενούς πλεονάσματος…) και να αποφύγουμε οποιαδήποτε βεβιασμένη κίνηση θα αμφισβητούσε τη δημοσιονομική σταθερότητα. (γ) Να επιταχύνουν οι τράπεζες τη μείωση των κόκκινων δανείων τους –μακριά από γραφικές ιδέες να δαπανηθεί γι’ αυτό τον σκοπό μεγάλο μέρος από το απόθεμα (32 δισ. ευρώ), το οποίο πρέπει να φυλάξουμε για τις δύσκολες ώρες μιας ευρωπαϊκής ύφεσης στα τέλη 2020-2021. (δ) Να προχωρήσουν ορισμένες εμβληματικές μεταρρυθμίσεις και να αρχίσει η διαμόρφωση ενός φιλικού στις επενδύσεις κλίματος. Ετσι, (ε) να αναβαθμιστεί η χώρα σε επενδυτική βαθμίδα από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, εντός 12 μηνών ή πιο σύντομα, ώστε να υπαχθούμε στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ. Αυτός –ισχυρίζομαι– είναι ο δρόμος της κανονικότητας.
Πρέπει να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος. Η Ελλάδα έχει πετύχει κάτι πολύτιμο: Αρχισε να αποκαθιστά τη διεθνή αξιοπιστία της, εξέλιξη που αποτυπώνεται στη ραγδαία μείωση αποδόσεων των ομολόγων της (σε αυτό συμβάλει και το γεγονός ότι το 80% του χρέους μας βρίσκεται εκτός αγοράς, στα χέρια ξένων φορέων δημοσίου χαρακτήρα). Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας έχει ως θεμέλιο τα ισχυρά δημοσιονομικά μεγέθη. Αυτή η δίδυμη εξέλιξη όχι μόνο δεν πρέπει να διακινδυνεύσει αλλά, αντιθέτως, πρέπει να συνεχιστεί με συνέπεια. Ισχυρά δημοσιονομικά, συνεπάγονται φτηνότερα δάνεια για κράτος, τράπεζες και επιχειρήσεις – που είναι προϋπόθεση για οικονομική μεγέθυνση και νέες θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με έγκυρες προβλέψεις, το 2019 δεν θα υπάρξει μαύρη τρύπα στα δημόσια οικονομικά (όχι για καλό, αλλά) επειδή (άλλη μία χρονιά...) θα σημειωθεί μεγάλη υστέρηση στην απορρόφηση πόρων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ανάλογη με εκείνην του 2018 (περίπου 1,3 δισ. ευρώ). Οι ανησυχίες αφορούν το 2020, όταν προβλέπεται ότι (αν δεν υπάρξουν προσαρμογές…), θα δημιουργηθεί μαύρη τρύπα της τάξεως των 700 εκατ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται νέες μειώσεις φόρων (Ερώτημα: Η μείωση του ΦΠΑ στα ροφήματα θα έχει κόστος 100 εκατ. ευρώ περίπου. Αξίζει να τεθεί αυτό ως προτεραιότητα στις σημερινές συνθήκες;). Το τοπίο του 2020 είναι ανάγκη να καθαρίσει, ώστε να συνεχιστεί η έξοδος της χώρας στις αγορές, με μειούμενο κόστος δανεισμού.
Περιθώρια για (νέες) «μαγκιές» δεν υπάρχουν. Απαιτούνται θετικές δράσεις με επίγνωση, στο δεδομένο περιβάλλον. Θα ξεχώριζα τις εξής πέντε: (α) Να ξαναβγούμε στις αγορές άμεσα, εντός του β΄ 10ήμερου του Ιουλίου, να ολοκληρώσουμε το φετινό πρόγραμμα δανεισμού. (β) Να διαβεβαιώσουμε ότι θα σεβαστούμε τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει (δεν είναι τώρα η κατάλληλη ώρα να τεθεί θέμα μείωσης του 3,5% πρωτογενούς πλεονάσματος…) και να αποφύγουμε οποιαδήποτε βεβιασμένη κίνηση θα αμφισβητούσε τη δημοσιονομική σταθερότητα. (γ) Να επιταχύνουν οι τράπεζες τη μείωση των κόκκινων δανείων τους –μακριά από γραφικές ιδέες να δαπανηθεί γι’ αυτό τον σκοπό μεγάλο μέρος από το απόθεμα (32 δισ. ευρώ), το οποίο πρέπει να φυλάξουμε για τις δύσκολες ώρες μιας ευρωπαϊκής ύφεσης στα τέλη 2020-2021. (δ) Να προχωρήσουν ορισμένες εμβληματικές μεταρρυθμίσεις και να αρχίσει η διαμόρφωση ενός φιλικού στις επενδύσεις κλίματος. Ετσι, (ε) να αναβαθμιστεί η χώρα σε επενδυτική βαθμίδα από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, εντός 12 μηνών ή πιο σύντομα, ώστε να υπαχθούμε στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ. Αυτός –ισχυρίζομαι– είναι ο δρόμος της κανονικότητας.
