«Η επιχειρηματική απληστία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο»

Πολλές από τις ρυθμίσεις της πανδημίας, η προστασία των θέσεων εργασίας, η στήριξη μισθών και εισοδημάτων, πρέπει να παραμείνουν ως μέρος ενός «νέου κοινωνικού συμβολαίου» που εγγυάται καθολική κοινωνική προστασία και ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες

Χρειαζόμαστε ένα νέο «κοινωνικό συμβόλαιο», που θα εγγυάται καθολική κοινωνική προστασία και ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες σε όλους τους εργαζόμενους και όλη την κοινωνία, λέει στην «Εφ.Συν.» η Αυστραλέζα γενική γραμματέας της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Συνδικάτων, Sharan Burrow, κι αυτό θεωρεί σημαντικότερο δίδαγμα της πανδημίας και της διαχείρισής της. Η Σ. Μπάροου θεωρεί επίσης κρίσιμες τις διεργασίες σε ΗΠΑ και Ευρώπη για την ενίσχυση των κατώτατων μισθών και ημερομισθίων, απαιτεί ισχυρότερες νομοθετικές ρυθμίσεις απέναντι στις επιχειρήσεις που αμφισβητούν ακόμη και το δικαίωμα στον συνδικαλισμό, ενώ θεωρεί επικίνδυνη την αυξανόμενη μονοπωλιακή ισχύ των ψηφιακών κολοσσών που επιχειρούν να εδραιώσουν μια κοινωνία, αλλά και οικονομία της επιτήρησης. Σημειώνεται ότι η Σάραν Μπάροου έχει προσκληθεί να μιλήσει στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών που θα πραγματοποιηθεί 10-15 Μαΐου, στο Ζάππειο Μέγαρο, στην Αθήνα.

• Η πρώτη προσπάθεια της κυβέρνησης Μπάιντεν στις ΗΠΑ να διπλασιάσει τον ελάχιστο ωριαίο μισθό βρήκε τεράστια αντίσταση και απέτυχε. Υπόσχεται να συνεχίσει την προσπάθεια. Θα μπορούσε, κατά τη γνώμη σας, αυτό να οδηγήσει σε μια παγκόσμια τάση αύξησης των κατώτατων μισθών μετά την πανδημία;

Το «κοινωνικό συμβόλαιο» έχει διαρραγεί. Από τη δεκαετία του 1980 έχει υπερδιπλασιαστεί το παγκόσμιο ΑΕΠ, αλλά το μερίδιο εισοδήματος από την εργασία έχει μειωθεί. Ο κατώτατος μισθός στις ΗΠΑ δεν είναι σε επίπεδο που πληροί το ελάχιστο κριτήριο της αξιοπρεπούς διαβίωσης μιας οικογένειας. Δυστυχώς, αυτό είναι παγκόσμιο φαινόμενο και πρέπει να αντιμετωπιστεί, τόσο για την κοινωνική όσο και για την οικονομική ασφάλεια.

• Είμαι βέβαιος ότι παρακολουθείτε την αντίστοιχη προσπάθεια στην Ε.Ε. να θεσπιστεί ένας «ευρωπαϊκός κατώτατος μισθός». Συμφωνείτε με το πλαίσιο που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Πιστεύετε ότι μπορεί να οδηγήσει σε μια σύγκλιση των μισθών στις χώρες της Ε.Ε. προς τα πάνω;

Το κρίσιμο στοιχείο της πρότασης-οδηγίας είναι αφενός οι μισθοί που θα εξασφαλίζουν ένα ελάχιστο αξιοπρεπούς διαβίωσης, αφετέρου η σύγκλιση που απαιτείται για ομοιόμορφη και αυξημένη κάλυψη των εργαζόμενων από συλλογικές διαπραγματεύσεις. Σε πολλές χώρες της Ε.Ε., είναι αδύνατο να ζήσουν με τον ισχύοντα κατώτατο μισθό.Υπάρχουν κατώτατοι μισθοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη που είναι χαμηλότεροι από εκείνους στις αστικές περιοχές της Κίνας. Και τα κύματα των νέων που μεταναστεύουν από φτωχότερες σε πλουσιότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν θα μετριαστούν χωρίς κατώτατους μισθούς αξιοπρεπούς διαβίωσης.

• Παρακολουθήσαμε τις τεράστιες προσπάθειες των υπαλλήλων της Amazon να δημιουργήσουν συνδικάτα και την έντονη αντίσταση της εταιρείας σε αυτήν την προσπάθεια. Φαίνεται σαν πισωγύρισμα στις αρχές του 20ού αιώνα. Οι ψηφιακοί γίγαντες και η λεγόμενη «gig economy» υπονομεύουν ακόμη και το δικαίωμα στον συνδικαλισμό. Ποια μπορεί να είναι η απάντηση των συνδικάτων;

Η Διακήρυξη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) για το μέλλον της εργασίας, στην εκατονταετηρίδα της το 2019, περιλαμβάνει μια αρχή που αναγνωρίζει την ελάχιστη βάση δικαιωμάτων και προστασίας για όλους τους εργαζομένους, ανεξάρτητα από τις εργασιακές ρυθμίσεις: θεμελιώδη δικαιώματα (η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα ένταξης σε συνδικάτο, το δικαίωμα οργάνωσης και συλλογικής διαπραγμάτευσης, η ελευθερία από διακρίσεις, η απαγόρευση της καταναγκαστικής και παιδικής εργασίας), η υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία, ένας επαρκής ελάχιστος μισθός που εξασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση και ένα ανώτατο όριο ωρών εργασίας. Οι αμερικανικές εταιρείες καταπολεμούν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, επιστρατεύοντας δικηγόρους, εκφοβισμό και εργασιακή παρενόχληση εργαζομένων που θέλουν να ενταχθούν στο συνδικάτο τους. Είναι ξεκάθαρο πως αντιμετωπίζουμε μιαν απληστία των επιχειρήσεων που αντίκειται ακόμη και στο διεθνές δίκαιο. Γι’ αυτό και η νομοθεσία υποστήριξης των συνδικάτων (PRO Act) στο αμερικανικό Κογκρέσο είναι πολύ σημαντική.

• Υπάρχει τεράστιο πρόβλημα με τους εργαζόμενους στον λεγόμενο «καπιταλισμό της πλατφόρμας». Η πανδημία και η εξάπλωση της τηλεργασίας επιδείνωσε το πρόβλημα. Εχουν τρόπους τα συνδικάτα να προσεγγίσουν αυτούς τους εργαζόμενους, να τους συμπεριλάβουν στα αιτήματα και τις διεκδικήσεις τους;

Οι εργαζόμενοι σε επιχειρηματικές πλατφόρμες οργανώνονται και τα συνδικάτα τούς υποστηρίζουν τόσο με ψηφιακές όσο και με επίγειες επικοινωνίες. Ωστόσο, οι δικαστικές υποθέσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ (σ.σ. προσφυγές της Uber) καταδεικνύουν ότι αυτές οι επιχειρήσεις αρνούνται την ίδια την εργασιακή σχέση. Η Ε.Ε. έχει δεσμευτεί για μια νομοθεσία προστασίας των δικαιωμάτων αυτών των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένης της κάλυψής τους από συλλογικές διαπραγματεύσεις. Και πάλι, σας παραπέμπω στις διακηρύξεις της ΔΟΕ για την ανάγκη κάλυψης όλων των εργαζομένων, αν θέλουμε να εξαλείψουμε την ακραία εκμετάλλευση από την αγορά εργασίας.

• Τι θα λέγατε σε έναν υπάλληλο πλατφόρμας που αισθάνεται καλύτερα ως «συνεργάτης» ή «ελεύθερος επαγγελματίας», όπως λέει συνήθως η σύμβασή του, και όχι ως εργαζόμενος;

Δεν ξέρω κανέναν εργαζόμενο που επιλέγει να δεχτεί πρόθυμα διακρίσεις στις αμοιβές και στους όρους εργασίας του. Το πρόβλημα είναι οι επιχειρήσεις που στερούν τα δικαιώματα σε αυτούς τους εργαζομένους. Και οι νομοθετικές ρυθμίσεις είναι απαραίτητες ώστε να τους δώσουν την ευκαιρία σε αξιοπρεπή εργασία.

• Κυβερνήσεις στην Ευρώπη και όλες τις περιοχές του κόσμου έχουν αντιμετωπίσει τον αντίκτυπο της πανδημίας στην απασχόληση με βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης της εργασίας. Ηταν η σωστή αντίδραση;

Τα μέτρα που ελήφθησαν περιλαμβάνουν εγγύηση των θέσεων εργασίας, στήριξη μισθών και εισοδημάτων, πληρωμένες άδειες ασθενείας επί πληρωμή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προνομιακή πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. Πολλές από αυτές τις ρυθμίσεις πρέπει να παραμείνουν ως μέρος ενός «νέου κοινωνικού συμβολαίου» που εγγυάται καθολική κοινωνική προστασία και ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες. Η πανδημία αποκάλυψε τόσο την υποχρηματοδότηση της υγείας, της εκπαίδευσης, της φροντίδας ηλικιωμένων και της παιδικής μέριμνας, όσο και τις χαμηλές αμοιβές, την έλλειψη ρυθμίσεων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, ιδιαίτερα των γυναικών. Κι αυτό πρέπει να διορθωθεί.

• Στην Αυστραλία είδαμε πρόσφατα μια ψηφιακή πολυεθνική, τη Facebook, να εκβιάζει την κοινωνία και την κυβέρνηση με αποκλεισμό των ειδήσεων, προκειμένου να μην πληρώσει τους δημιουργούς τους. Ποια ήταν η θέση των συνδικάτων σε αυτήν τη διαμάχη; Και ποια πρέπει να είναι η θέση των συνδικάτων στον έλεγχο της τεράστιας πολιτικής και κοινωνικής δύναμης που κερδίζουν οι ψηφιακοί γίγαντες;

Οι κολοσσοί της ψηφιακής τεχνολογίας πρέπει να αντιμετωπιστούν και να υπαχθούν σε ρυθμίσεις παντού, ώστε να προστατευτεί η κοινωνία και ο υγιής ανταγωνισμός. Η μονοπωλιακή ισχύς πάντα είναι επικίνδυνη και απαράδεκτη, αλλά αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο όταν αυτά τα επιχειρηματικά μοντέλα βασίζονται στην κλοπή δεδομένων, στην εκβιαστική εμπορική πρακτική, στην παραβίαση της ιδιωτικής ζωής μέσω μιας διαρκώς ενισχυόμενης οικονομίας της επιτήρησης.