Δύο σημαντικές εξελίξεις το 2026

Μία παράμετρος που θα βαρύνει στις οικονομικές εξελίξεις το 2026 είναι η ολοκλήρωση της λειτουργίας του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), πρακτικά στα τέλη του πρώτου εξαμήνου. Μένει να φανεί πόσα από τα 36,6 δισ. ευρώ, που είχαν κατανεμηθεί στη χώρα μας, θα απορροφηθούν τελικά – σύμφωνα με υπολογισμούς θα είναι λίγο πάνω από τα δύο τρίτα. Αλλ’ αυτό που ήδη έχει φανεί και, δυστυχώς, δεν αλλάζει, είναι η πολύ κακή διαχείριση όσων απορροφήθηκαν.

Μια μεγάλη, χαμένη ευκαιρία. Δείτε τι προβλέπει η κυβέρνηση για το ΑΕΠ και τις επενδύσεις τα επόμενα χρόνια: Η αύξηση του ΑΕΠ θα είναι 2,4% το 2026 και θα περιορίζεται σε 1,7% το 2027, σε 1,6% το 2028 και σε 1,3% το 2029 – κατ’ ουσίαν, πέφτει στον μέσο ρυθμό μεγέθυνσης που είχε τις προηγούμενες 10ετίες, πριν από την κρίση χρέους. Γιατί; Ο κύριος λόγος είναι η υστέρηση επενδύσεων. Ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προϋπολογισμός 2026-29 προβλέπει ότι οι επενδύσεις θα έχουν σημαντική αύξηση 10,2% το 2026, υποχωρούν στο 4,1% το 2027, στο 0,9% το 2028 και στο 0,8% το 2029.

Πού οφείλεται και τι σημαίνει η αύξηση των επενδύσεων 10,2% το 2026; Οφείλεται εν μέρει στην ωρίμανση έργων και στην απορρόφηση κεφαλαίων. Και εν μέρει, στην προεξόφληση της πτώσης των ρυθμών του ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια, η οποία –ceteris paribus– θα συνεπιφέρει μείωση της αξίας ακινήτων και επιχειρήσεων. Πολλοί, δηλαδή, που είχαν σκοπό να πουλήσουν σε μελλοντικό χρόνο εκτάσεις γης, ακίνητα, επιχειρήσεις ή μερίδια σε αυτές, αναμένεται να το κάνουν το 2026, όσο διατηρούνται υψηλά οι αξίες, πριν μειωθούν λόγω συγκράτησης της οικονομικής δραστηριότητας.

Αν αυτή είναι μια βασική οικονομική εξέλιξη το 2026, μια άλλη πολύ σημαντική θα είναι η υλοποίηση της συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Μέχρι τώρα, αυτές παρέμεναν στον πάγο, τα συνδικάτα ψιλοδιαλύθηκαν και το μερίδιο της μισθωτής εργασίας συρρικνώθηκε. Επρεπε (α) να αρχίσει η δημοσκοπική κατάρρευση της Ν.Δ., μετά τα συλλαλητήρια για τα Τέμπη στις αρχές 2025, και (β) να απαιτήσει η Κομισιόν να καλύπτεται το 80% των μισθωτών από συλλογικές συμβάσεις σε πέντε χρόνια, για να υποχρεωθεί η κυβερνητική ηγεσία να προσυπογράψει τη σημαντική συμφωνία που πέτυχαν οι κοινωνικοί εταίροι, με κεντρική πρωτοβουλία της ΓΣΕΕ και του ΣΕΒ.

Με αυτήν θα αρχίσει να αλλάζει το τοπίο στην αγορά εργασίας. Προ κρίσης, υπήρχαν περίπου 90 κλαδικές συμβάσεις που κάλυπταν κάτι λιγότερο από 2 εκατ. μισθωτούς, σήμερα υπάρχουν μόνο 15 κλαδικές συμβάσεις. Πρόθεση των κοινωνικών εταίρων είναι (α) οι 15 συμβάσεις να επεκταθούν ώστε να καλύψουν το 100% των απασχολουμένων σε αυτούς τους κλάδους και (β) το 2026 ή το αργότερο μέχρι τις αρχές του 2027, να έχουν συναφθεί κλαδικές συμβάσεις σε όλους τους κλάδους. Ετσι, σε 12-14 μήνες θα έχουν συλλογικές συμβάσεις και κάποιες πρώτες αυξήσεις μισθών αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες μισθωτοί. Θα είναι το πρώτο σημαντικό βήμα των εταίρων σε μια πορεία με τελικό στόχο την επίτευξη ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου. Αν το πετύχουν, θα είναι το σπουδαίο νέο του 2026.