Υπάρχει κράτος;

Εξαρτάται πού το αναζητείς. Αν το αναζητείς στην Κυψέλη για παράδειγμα, δεν υπάρχει. Εδώ και πάνω από οκτώ μήνες έχουν εμφανιστεί οι ζημιές σε δεκάδες πολυκατοικίες της πιο πυκνοκατοικημένης συνοικίας της πρωτεύουσας, εξαιτίας του μετροπόντικα. Σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν -σε Μοναστηράκι, Κεραμεικό, Μεταξουργείο- άλλαζε άμεσα η χάραξη του μετρό και το θέμα λυνόταν πριν καν υπάρξει. Τώρα, όσοι είχαν την ατυχία να διαμένουν πάνω από τη διαδρομή που χαράχτηκε παραμένουν αβοήθητοι. Έπρεπε, μάλιστα, να προσφύγουν στο Πρωτοδικείο για να τους επιτραπεί πρόσβαση στα επίσημα έγγραφα, να μάθουν τί συμβαίνει. Κι ενώ το ΤΕΕ εισηγείται επειγόντως να εκκενωθούν πολυκατοικίες και να αρχίσουν έργα στήριξης, το κράτος επιμελώς απουσιάζει.

Το κράτος είναι τρύπιο, επειδή ο εκάστοτε νικητής των εκλογών –ο σημερινός, δε, κατεξοχήν…- το μεταχειρίζεται ως λάφυρο. Η κατερείπωσή του έχει πολλές όψεις.

Το κράτος που αδιαφορεί για την Κυψέλη, δεν είναι άλλο από το κράτος των Φραπέδων, που επιτρέπει να λεηλατείται το δημόσιο χρήμα από τους κομματικούς οπλαρχηγούς. Δεν είναι άλλο από εκείνο που μοιράζει εκατοντάδες εκατομμύρια δημόσιο χρήμα σε εξωτερικούς συμβούλους, για να κάνουν όσα έκανε το ίδιο πολύ καλά μέχρι πρότινος -όσο δεν είχε διαλυθεί. Κι ενώ αγοράζει «μυαλό», φαίνεται ότι πλέον ούτε από «πόδια» πάει καλά, και αναθέτει σε τρίτους από το σκούπισμα των γραφείων του μέχρι το σφουγγάρισμα και τα διόδια της Αττικής Οδού – λες κι είναι παντελώς ανάπηρο. Δεν είναι άλλο από το κράτος που δεν νοιάστηκε να μην συμβεί η τραγωδία στα Τέμπη. Και που συνεργούσε στις υποκλοπές συνδιαλέξεων πολιτικών, επιχειρηματιών και άλλων, για να λειτουργεί καλά το άλλο κράτος, το «επιτελικό».

Με ένα τέτοιο κράτος, μάλλον δεν υπάρχει ισχυρή βάση να μιλάμε για ανάπτυξη.

Στη σύγχρονη εποχή η ανάπτυξη προϋποθέτει ένα σύγχρονο κράτος με ισχυρό εγκέφαλο, ικανό να σχεδιάζει με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, να διευθύνει μεγάλα προγράμματα, χωρίς να φοβάται να παίρνει ρίσκα, να ανοίγει νέους δρόμους σε στενή συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Η Μ. Ματσουκάτο μιλά για ένα επιχειρηματικό κράτος, άλλοι το περιγράφουν ως κράτος-πλατφόρμα ή κράτος -αρχιτέκτονα, όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να είναι ικανό να θέτει κανόνες, να επενδύει σε υποδομές, να οργανώνει τις αγορές και να διαμορφώνει νέες όπου χρειάζεται, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ισχυρού υγιούς ανταγωνισμού, επιβραβεύοντας την καινοτομία και εξασφαλίζοντας ότι η κοινωνία θα συμμετέχει στα οφέλη της.

Καθ’ ημάς, σε σχέση με την ανάπτυξη το κράτος κινείται με την όπισθεν -παρόλο που έχει απομείνει πολύ πίσω συγκριτικά με άλλα κράτη.

Είναι ενδεικτικές οι συντριπτικές ήττες που υφίσταται μέσα στην ίδια την επικράτειά του, από κράτη ξένων χωρών, όπως δείχνουν και οι αποκρατικοποιήσεις: Πολλές, και οι πιο σημαντικές εξ αυτών, δεν είναι αποκρατικοποιήσεις αλλά αλλαγή του κράτους ιδιοκτήτη: Ο ΟΤΕ (πλέον Telekom…) πουλήθηκε σε εταιρεία με βασικό μέτοχο το γερμανικό κράτος. Την ΤΡΑΙΝΟΣΕ δεν την αγόρασε ιδιώτης αλλά η κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων της Ιταλίας. Τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια δεν τα αγόρασε ιδιώτης αλλά εταιρεία με βασικό μέτοχο το κρατίδιο της Έσσης. Το λιμάνι του Πειραιά δεν πουλήθηκε σε ιδιώτη αλλά σε κρατική εταιρεία της Λ.Δ. Κίνας. Στα δίκτυα ενέργειας, βασικοί μέτοχοι μπήκαν ξένες κρατικές εταιρείες.

Όσο καίμε χρόνο και εμποδίζεται η εκ βάθρων ανασυγκρότησή του, το κράτος θα είναι ο μεγάλος απών απ’ όπου το χρειαζόμαστε. Από την ανάπτυξη και την (κάθε) Κυψέλη.