Κρίσιμες εβδομάδες διαπραγμάτευσης

Μπαίνουμε στις πιο κρίσιμες εβδομάδες διαπραγμάτευσης που θα κρίνουν αν ο Λ. Παπαδήμος θα επιβεβαιώσει τις προσδοκίες και θα καταφέρει να σταθεροποιήσει τη σχέση της χώρας με την Ε.Ε. και να αποφύγει τη στάση πληρωμών που θα την οδηγήσει εκτός ευρώ. Και οι εβδομάδες γίνονται πιο κρίσιμες καθώς έχει ξεσπάσει η θύελλα των ομολόγων της Ιταλίας, της Ισπανίας, ακόμη και της Γαλλίας.

Η εσωτερική στήριξη, οι προσδοκίες της πλειοψηφίας των πολιτών από τον νέο πρωθυπουργό -κυρίως σε εκείνον, και όχι τόσο στην κυβέρνησή του- δίνουν δύναμη στο ξεκίνημα. Όμως πόσο θα συγκρατούνται οι διεκδικήσεις για τους κομματικούς ρόλους, και του ΠΑΣΟΚ, όχι μόνον της Ν.Δ.; Τα σημάδια από τη συζήτηση στη Βουλή για τις προγραμματικές δηλώσεις δείχνουν ότι οι δύο πολιτικοί χώροι είναι έτοιμοι να παίξουν πάλι τους παλαιούς ρόλους. Δυστυχώς καμία μα καμία ομιλία εκ των υποστηρικτών της κυβέρνησης δεν μπόρεσε ούτε να συγκριθεί ούτε να προσθέσει κάτι ουσιαστικό στις ομιλίες του νέου πρωθυπουργού, που ξεχώρισαν για τη σαφήνεια και την καθαρότητα των επιχειρημάτων. Η αυτοκριτική των ανθρώπων που κυβέρνησαν όταν διατυπώθηκε ήταν επιφανειακή και ανεπαρκής. Η ζωντάνια και η μαχητικότητα όταν εκδηλώθηκε ήταν για να επικρίνει, κάπως προσεκτικά, τους νυν συνεργάτες στην κυβέρνηση και όχι για να επισημάνει τα μεγάλα προβλήματα και τη διέξοδο για τη χώρα στις τόσο σύνθετες και απειλητικές δυσκολίες. Είναι φανερό ότι οι περισσότεροι πιστεύουν ή ευελπιστούν ότι μετά την παρένθεση Παπαδήμου όλα θα γυρίσουν στο business as usual. Φαίνεται πως όσο θα σιγουρεύονται ότι ξέφυγαν από την κατάρρευση θα ξαναγυρίζουν στα ίδια.

Είναι εντυπωσιακό πόσο, παρά τις πολλές ομιλίες, απέφυγαν το κρίσιμο ερώτημα: γιατί έπεσε έξω ο περσινός προϋπολογισμός; Γιατί ανέβηκαν οι δαπάνες; Γιατί έπεσαν τα έσοδα; Η επίκληση της ύφεσης -που βεβαίως πρέπει να φρεναριστεί- δεν εξηγεί την αύξηση των δαπανών. Υπάρχουν ευθύνες ή είναι όλα καλά καμωμένα; Κι ακόμη: τα στοιχεία για τα φορολογικά έσοδα δείχνουν ότι η ύφεση είναι και πραγματική αιτία και πρόσχημα. Το 2010 αυξήθηκαν τα δηλωθέντα εισοδήματα των μισθωτών -και ο φόρος που καταβλήθηκε- αλλά έπεσαν των ελευθέρων επαγγελματιών. Οι μεν ανέλαβαν την ευθύνη -έστω φοβούμενοι και τους ελέγχους- οι δε, όχι όλοι, βρήκαν την ευκαιρία...

Θέλει μεγάλη ικανότητα και να έχεις ευθύνες, και να μη μιλάς γι’ αυτές; Όχι, βέβαια. Υπεκφυγές χρειάζεται να δημιουργείς. Το σκηνικό τριβής γύρω από τις δεσμεύσεις και την υπογραφή του προέδρου της Ν.Δ. ουσιαστικά συγκαλύπτει όλα τα θέματα ουσίας -εξάλλου και η επιμονή της ηγεσίας της Ε.Ε. στέκεται στους τύπους και όχι στην ουσία. Είναι δυνατόν ο πρόεδρος της Ν.Δ. να σηκώσει την ευθύνη για την 6η δόση;

Αν η εσωτερική κατάσταση εν συνόλω δίνει ώθηση στον νέο πρωθυπουργό, στις Βρυξέλλες δεν είναι αντίστοιχα τα πράγματα. Η δυσπιστία προς τις ελληνικές κυβερνήσεις και η νοοτροπία εκβιασμών που επικρατούν πείθουν ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Οι καθυστερημένες αποφάσεις, οι συνεχείς αρνήσεις της γερμανικής κυβέρνησης σε σωστά μέτρα, η πρόταξη της νομισματικής σταθερότητας, παρά τη στασιμότητα στην οποία φαίνεται να οδηγεί την Ευρωζώνη, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια διαπραγμάτευσης ούτε στην Ελλάδα, ούτε όμως και στην ηγεσία της Ε.Ε. Επιβάλλουν ρεαλιστικές, εφαρμόσιμες -όχι δογματικές- πολιτικές που πάντως θα πρέπει να υλοποιηθούν γρήγορα. Η καθυστέρηση και η αστάθεια στην εφαρμογή των αποφάσεων της 26ης Οκτωβρίου -την οποία προκαλούν και οι εξωπραγματικές, υπέρμετρες απαιτήσεις για τα επιτόκια των νέων ομολόγων- θα προκαλέσουν πρόβλημα αξεπέραστο στην Ελλάδα και δυσεπίλυτο στην Ε.Ε.

Ο νέος πρωθυπουργός πρέπει να περάσει μέσα από τις Συμπληγάδες και να στηριχθεί στις ευρωπαϊκές δυνάμεις που θέλουν την Ελλάδα στην Ευρωζώνη. Για να πάρει την 6η δόση και να ξεκινήσει η υλοποίηση της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου. Αυτή δεν είναι η ολοκληρωμένη διέξοδος. Η αντιμετώπιση των αδικιών στη κατανομή των βαρών και μέτρα ανάσχεσης της ύφεσης λείπουν. Είναι όμως τα απαιτούμενα πρώτα βήματα εδώ που μας έφθασαν.