Ο κ. Βαρουφάκης και οι μεταρρυθμίσεις
Στέφανος Μάνος, www.protagon.gr, Δημοσιευμένο: 2015-02-04
Πριν τρία χρόνια, στις 2/3/2012, ο κ. Βαρουφάκης αφιέρωσε ένα μακροσκελές άρθρο 3.300 λέξεων στο Protagon για το ερώτημα τι θα έλεγαν οι Keynes και Hayek, ιδίως ο Hayek, για το μνημόνιο. Στη συνέχεια έχοντας απαντήσει, διερμηνεύοντας τον Hayek, με έψεγε (ήμουν τότε πρόεδρος της Δράσης) επειδή δεν έλεγα όσα, κατ’ αυτόν, θα έλεγε ο Hayek.
Απάντησα με συντομία την επομένη (εδώ) ότι δεν με ενδιαφέρει τι θα έλεγε ο Hayek, αλλά τι θα έκανε αντιμέτωπος με την ελληνική πραγματικότητα. Θα με ενδιέφερε επίσης να γνωρίζω τι θα έκανε ο κ. Βαρουφάκης. Απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα δεν έλαβα. Το ερώτημα με απασχολεί περισσότερο σήμερα μιας και ο κ. Βαρουφάκης είναι επικεφαλής του Υπουργείου Οικονομικών. Δεν απασχολεί μόνον εμένα, αλλά και τους πιστωτές μας που επαναλαμβάνουν συνεχώς ότι περιμένουν τις συγκεκριμένες προτάσεις της Ελλάδας. Στη δική μου απάντηση της 3/3/2012 υποστήριζα ότι πρέπει να εξαλειφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου το κράτος έχει κατοχυρώσει τη δυνατότητα άκοπου πλουτισμού μιας κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλης. Υποστήριζα, επίσης, ότι είναι ανήθικο να πληρώνουμε φόρους για να αμείβονται αργόσχολοι που ουδέν προσφέρουν, ή για να συντηρούμε κρατικές υπηρεσίες τη στιγμή που την ίδια δουλειά μπορούμε να την κάνουμε καλύτερα με μη κρατικές.
Την επομένη, 4/3/2012, απάντησε ο κ. Βαρουφάκης (εδώ). Εισαγωγικά σημείωνε "«Να εξαλειφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου το κράτος έχει κατοχυρώσει τη δυνατότητα άκοπου πλουτισμού μιας κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλης». Με αυτά τα λιτά και εμπνευστικά λόγια περιγράφει ο κ. Μάνος το μανιφέστο του. Αυτά τα λόγια είναι που, προς τιμήν του, τον κατατάσσουν στους ριζοσπάστες της πολιτικής σκηνής, δηλαδή σε έναν μακρύ κατάλογο ανθρώπων που τα έβαλαν με τα (ανορθολογικά και εκμεταλλευτικά) κεκτημένα". Στη συνέχεια μετατοπίζει τη συζήτηση στις τράπεζες και άλλους οικονομολόγους του παρελθόντος.
Ελπίζω να αντέχετε αυτή την καταγραφή διότι έχει συνέχεια. Στον κ. Βαρουφάκη απάντησα ξανά στις 5/3/2012 (εδώ) και ανταπάντησε ο κ. Βαρουφάκης (εδώ). Στη τελευταία αυτή απάντηση υπάρχει η διαβεβαίωση, που ευτυχώς διαψεύστηκε: "Μου μήνυσαν φίλοι, εδώ στη μακρινή Αυστραλία στην οποία γράφω τούτες τις γραμμές, ότι διαδίδεται πως θα είμαι υποψήφιος, και μάλιστα στηνΒ’ Αθηνών (!), συγκεκριμένου κόμματος (π.χ. βλέπε εδώ). Για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, ακολουθεί δήλωση: Δεν θα είμαι υποψήφιος κανενός κόμματος. Αντ’ αυτού θα ενοχλώ, ελπίζω εποικοδομητικά, όλα τα κόμματα με σχολιασμό των θέσεων και πολιτικών τους".
Ο κ. Βαρουφάκης ήταν τελικώς υποψήφιος και σήμερα είναι Υπουργός Οικονομικών. Ευτυχώς. Υποστήριξα ότι πρέπει να αναλάβει την αποκλειστική αρμοδιότητα των διαπραγματεύσεων (εδώ) με τους πιστωτές μας με στόχο ένα πολυετές πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης.
Ήδη έχει επιδείξει ευελιξία και προσαρμοστικότητα απέναντι στην πραγματικότητα. Μικρό πρωτογενές πλεόνασμα στο διηνεκές και ρύθμιση αντί κουρέματος του χρέους αρχίζουν να δημιουργούν τις βάσεις μιας συμφωνίας. Απομένει η σαφής περιγραφή των μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν δραστικά την ανταγωνιστικότητα. Οι μεταρρυθμίσεις όμως είναι η αχίλλειος φτέρνα του πολιτικού συστήματος (δεξιού και αριστερού). Πριν από τρία χρόνια ο κ. Βαρουφάκης με αντιμετώπισε με χιλιάδες λέξεις αλλά προκαλούμενος για συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις δεν είπε λέξη.
Η αλήθεια είναι, όμως, ότι χαιρέτισε τη φράση μου «Να εξαλειφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου το κράτος έχει κατοχυρώσει τη δυνατότητα άκοπου πλουτισμού μιας κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλης». Θα μπορούσε λοιπόν να αρχίσει με μια τέτοια μεταρρύθμιση: Να καταργήσει όλους τους υπέρ τρίτων φόρους. Οι υπέρ τρίτων φόροι είναι ακριβώς φόροι που πληρώνονται από τους πολίτες για τον άκοπο πλουτισμό προνομιούχων ομάδων.
Μια άλλη μεταρρύθμιση με τεράστια αναπτυξιακή σημασία είναι η ολοσχερής οικονομική αυτονόμηση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η ηθική λογική της μεταρρύθμισης είναι ότι οι δημότες (που απολαμβάνουν τις υπηρεσίες του δήμου) τον χρηματοδοτούν. Κατ’ εξαίρεση το κράτος επιχορηγεί τους λίγους πραγματικά φτωχούς δήμους. Η αυτοχρηματοδοτούμενη τοπική αυτοδιοίκηση θα ενδυναμωθεί και θα αναλάβει αναπτυξιακές πρωτοβουλίες. Αντί μιας "νεκρής" συγκεντρωτικής διοίκησης, εκατοντάδες ζωντανές αυτοδιοικήσεις θα κυνηγούν την ανάπτυξη.
Για περισσότερα από 20 χρόνια, όσα προτείνω, αντιμετωπίζονται ακρίτως από αγέλες παθιασμένων ηλιθίων ως νεοφιλελεύθερες συμφορές. Είναι όμως;
Απάντησα με συντομία την επομένη (εδώ) ότι δεν με ενδιαφέρει τι θα έλεγε ο Hayek, αλλά τι θα έκανε αντιμέτωπος με την ελληνική πραγματικότητα. Θα με ενδιέφερε επίσης να γνωρίζω τι θα έκανε ο κ. Βαρουφάκης. Απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα δεν έλαβα. Το ερώτημα με απασχολεί περισσότερο σήμερα μιας και ο κ. Βαρουφάκης είναι επικεφαλής του Υπουργείου Οικονομικών. Δεν απασχολεί μόνον εμένα, αλλά και τους πιστωτές μας που επαναλαμβάνουν συνεχώς ότι περιμένουν τις συγκεκριμένες προτάσεις της Ελλάδας. Στη δική μου απάντηση της 3/3/2012 υποστήριζα ότι πρέπει να εξαλειφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου το κράτος έχει κατοχυρώσει τη δυνατότητα άκοπου πλουτισμού μιας κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλης. Υποστήριζα, επίσης, ότι είναι ανήθικο να πληρώνουμε φόρους για να αμείβονται αργόσχολοι που ουδέν προσφέρουν, ή για να συντηρούμε κρατικές υπηρεσίες τη στιγμή που την ίδια δουλειά μπορούμε να την κάνουμε καλύτερα με μη κρατικές.
Την επομένη, 4/3/2012, απάντησε ο κ. Βαρουφάκης (εδώ). Εισαγωγικά σημείωνε "«Να εξαλειφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου το κράτος έχει κατοχυρώσει τη δυνατότητα άκοπου πλουτισμού μιας κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλης». Με αυτά τα λιτά και εμπνευστικά λόγια περιγράφει ο κ. Μάνος το μανιφέστο του. Αυτά τα λόγια είναι που, προς τιμήν του, τον κατατάσσουν στους ριζοσπάστες της πολιτικής σκηνής, δηλαδή σε έναν μακρύ κατάλογο ανθρώπων που τα έβαλαν με τα (ανορθολογικά και εκμεταλλευτικά) κεκτημένα". Στη συνέχεια μετατοπίζει τη συζήτηση στις τράπεζες και άλλους οικονομολόγους του παρελθόντος.
Ελπίζω να αντέχετε αυτή την καταγραφή διότι έχει συνέχεια. Στον κ. Βαρουφάκη απάντησα ξανά στις 5/3/2012 (εδώ) και ανταπάντησε ο κ. Βαρουφάκης (εδώ). Στη τελευταία αυτή απάντηση υπάρχει η διαβεβαίωση, που ευτυχώς διαψεύστηκε: "Μου μήνυσαν φίλοι, εδώ στη μακρινή Αυστραλία στην οποία γράφω τούτες τις γραμμές, ότι διαδίδεται πως θα είμαι υποψήφιος, και μάλιστα στηνΒ’ Αθηνών (!), συγκεκριμένου κόμματος (π.χ. βλέπε εδώ). Για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, ακολουθεί δήλωση: Δεν θα είμαι υποψήφιος κανενός κόμματος. Αντ’ αυτού θα ενοχλώ, ελπίζω εποικοδομητικά, όλα τα κόμματα με σχολιασμό των θέσεων και πολιτικών τους".
Ο κ. Βαρουφάκης ήταν τελικώς υποψήφιος και σήμερα είναι Υπουργός Οικονομικών. Ευτυχώς. Υποστήριξα ότι πρέπει να αναλάβει την αποκλειστική αρμοδιότητα των διαπραγματεύσεων (εδώ) με τους πιστωτές μας με στόχο ένα πολυετές πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης.
Ήδη έχει επιδείξει ευελιξία και προσαρμοστικότητα απέναντι στην πραγματικότητα. Μικρό πρωτογενές πλεόνασμα στο διηνεκές και ρύθμιση αντί κουρέματος του χρέους αρχίζουν να δημιουργούν τις βάσεις μιας συμφωνίας. Απομένει η σαφής περιγραφή των μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν δραστικά την ανταγωνιστικότητα. Οι μεταρρυθμίσεις όμως είναι η αχίλλειος φτέρνα του πολιτικού συστήματος (δεξιού και αριστερού). Πριν από τρία χρόνια ο κ. Βαρουφάκης με αντιμετώπισε με χιλιάδες λέξεις αλλά προκαλούμενος για συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις δεν είπε λέξη.
Η αλήθεια είναι, όμως, ότι χαιρέτισε τη φράση μου «Να εξαλειφθούν όλες οι περιπτώσεις όπου το κράτος έχει κατοχυρώσει τη δυνατότητα άκοπου πλουτισμού μιας κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλης». Θα μπορούσε λοιπόν να αρχίσει με μια τέτοια μεταρρύθμιση: Να καταργήσει όλους τους υπέρ τρίτων φόρους. Οι υπέρ τρίτων φόροι είναι ακριβώς φόροι που πληρώνονται από τους πολίτες για τον άκοπο πλουτισμό προνομιούχων ομάδων.
Μια άλλη μεταρρύθμιση με τεράστια αναπτυξιακή σημασία είναι η ολοσχερής οικονομική αυτονόμηση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η ηθική λογική της μεταρρύθμισης είναι ότι οι δημότες (που απολαμβάνουν τις υπηρεσίες του δήμου) τον χρηματοδοτούν. Κατ’ εξαίρεση το κράτος επιχορηγεί τους λίγους πραγματικά φτωχούς δήμους. Η αυτοχρηματοδοτούμενη τοπική αυτοδιοίκηση θα ενδυναμωθεί και θα αναλάβει αναπτυξιακές πρωτοβουλίες. Αντί μιας "νεκρής" συγκεντρωτικής διοίκησης, εκατοντάδες ζωντανές αυτοδιοικήσεις θα κυνηγούν την ανάπτυξη.
Για περισσότερα από 20 χρόνια, όσα προτείνω, αντιμετωπίζονται ακρίτως από αγέλες παθιασμένων ηλιθίων ως νεοφιλελεύθερες συμφορές. Είναι όμως;
