Στον χορό του Ζαλόγγου σέρνει την Τουρκία ένας εισαγγελέας...
Χριστίνα Πουλίδου, Αυγή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2008-03-23
Σε κινούμενη άμμο πορεύεται και πάλι η Τουρκία, μετά από την αναπάντεχη προσφυγή του εισαγγελέα \Αμπντουραχμάν Γιαλτσίνκαγια\ κατά της λειτουργίας του κυβερνώντος κόμματος \ΑΚΡ\ αλλά και προσωπικά εναντίον 71 στελεχών του κόμματος (του \Ταγίπ Ερντογκάν, Αμπντουλάχ Γκιούλ\, 5 υπουργών και 33 βουλευτών συμπεριλαμβανομένων), των οποίων ζητά αναστολή της πολιτικής τους δραστηριότητας για 5 χρόνια, επειδή μεθοδεύουν τη μετατροπή της Τουρκίας σε "άντρο του ισλαμισμού".
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε πάταγο, η έκβασή της είναι αβέβαιη, η οικονομία της χώρας υπέστη τη βουτιά του Χρηματιστηρίου, ενώ η πολιτική αστάθεια φαίνεται πως θα εγκατασταθεί στην κεντρική σκηνή της χώρας για πολλούς μήνες. Παράλληλα, η ευρωτουρκική πορεία της χώρας ουσιαστικά αναστέλλεται (καθώς οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις θα μετακυλιστούν στον "επόμενο τόνο"), ενώ η Λευκωσία με ανησυχία διαβλέπει, ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στο Κυπριακό, λόγω των εσωτερικών αναταράξεών της.
Οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις, κατά ορισμένους αναλυτές είχαν ως εστία ανάφλεξης το κυβερνητικό νομοσχέδιο που επέτρεψε τη χρήση της μαντήλας στα Πανεπιστήμια. Κατά άλλους αναλυτές, η δίωξη στελεχών της εθνικιστικής οργάνωσης Εργκένεκον (που φαίνεται να έχει τις άκρες της στο βαθύ κράτος) ήταν το έναυσμα για την δηλητηριώδη αντεπίθεση των Κεμαλιστών μέσω της προσφυγής του εισαγγελέα. Σε κάθε περίπτωση η έκβαση της υπόθεσης είναι αβέβαιη, καθώς το Συνταγματικό Δικαστήριο (που καλείται να εξετάσει το παραδεκτό ή μη της προσφυγής στα τέλη της ερχόμενης βδομάδας) είναι το ίδιο που είχε απορρίψει την κυβερνητική μεθόδευση για την Προεδροποίηση του Αμπντουλάχ Γκιούλ την περασμένη άνοιξη, προκαλώντας τη διενέργεια πρόωρων εκλογών. Συνυπολογίζοντας επομένως, ότι η σχετική απόφαση πρέπει να ληφθεί με 7 ψήφους σε σύνολο 11 μελών της Ολομέλειας του δικαστηρίου και επίσης, ότι 8 δικαστές διορίστηκαν από τον πρώην πρόεδρο Αχμέτ Σεζέρ (σκληρό Κεμαλιστή) οι πιθανότητες αποδοχής ή απόρριψης του κατηγορητηρίου είναι ισομοιρασμένες.
Το πολιτικό αδιέξοδο
Η παρέμβαση του εισαγγελέα επικρίθηκε από την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ ως δικαστική επέμβαση στην πολιτική λειτουργία μιας δημοκρατίας,ενώ η κυβέρνηση αναζητά τρόπους διαφυγής. Μια πρώτη προσπάθεια τροποποίησης του Συντάγματος - κατά τρόπο ώστε η κήρυξη ενός κόμματος εκτός νόμου να χρειάζεται επιπλέον την έγκριση της Βουλής - απέτυχε, αφού το κόμμα του \Ντεβλέτ Μπαχτσελί\ αρνήθηκε να στηρίξει την πρόταση και η τελευταία δεν έλαβε την απαιτούμενη ενισχυμένη πλειοψηφία. Η προκήρυξη πρόωρων εκλογών, σε αυτή τη φάση φαίνεται να αποκλείεται από τον Τ. Ερντογάν, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τα ηγετικά κλιμάκια του ΑΚΡ εξετάζουν την ίδρυση ενός νέου κόμματος, στο οποίο όμως (εφόσον γίνει αποδεκτό το κατηγορητήριο του εισαγγελέα) δεν θα μπορεί να προεδρεύσει ο νυν πρωθυπουργός...
Στην Τουρκία, οι περισσότεροι αναλυτές μιλούν για ένα νέο "δικαστικό πραξικόπημα" που έχει βρει την υποστήριξη του \Ντ. Μπαϋκάλ\ και το οποίο περιφρονεί την έκφραση της λαϊκής βούλησης που απέδωσε 47% στον Τ. Ερντογάν και το κόμμα του. Υπάρχουν όμως και οι αντίθετοι, αυτοί που υποστηρίζουν ότι το ΑΚΡ πρέπει να τεθεί εκτός νόμου και που παραπέμπουν στο παράδειγμα του Χίτλερ (που είχε τη λαϊκή στήριξη) για να απαντήσουν στο επιχείρημα της λαϊκής ψήφου.
Δύο σενάρια - το κακό και το καταστροφικό...
Κατά τη διαδικασία, εφόσον το Συνταγματικό δικαστήριο κρίνει αποδεκτή την προσφυγή του εισαγγελέα, το ΑΚΡ θα πρέπει να παρουσιάσει τη θέση του εντός ενός μήνα, ενώ η συνολική διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει αρκετούς μήνες. Στην περίπτωση εξάλλου, που το 162σελιδο κατηγορητήριο του εισαγγελέα κριθεί βάσιμο, εξέχοντες νομικοί της Τουρκίας αμφισβητούν τη δυνατότητα δίωξης του Αμπντουλάχ Γκιούλ, αφού ο πρόεδρος της χώρας μπορεί να διωχθεί μόνον με την κατηγορία της προδοσίας.
Σύμφωνα με Τούρκους αναλυτές τέλος, η προσφυγή του εισαγγελέα είναι ήδη πολλαπλά επιζήμια για την Τουρκία. Σε πολιτικό επίπεδο, η λειτουργία της τουρκικής δημοκρατίας δέχθηκε ένα ισχυρό πλήγμα με πολλαπλές παρενέργειες στις εντυπώσεις της ευρωπαϊκής κοινωνίας, η οποία αντιμετώπιζε ήδη με καχυποψία τον τουρκικό παράγοντα. Σε οικονομικό επίπεδο, η πολιτική αστάθεια εκτιμάται πως θα προκαλέσει κύματα φυγής στους διεθνείς επενδυτές, ενώ ήδη το χρηματιστήριο μπήκε σε μια πτωτική κούρσα. Στο εσωτερικό της χώρας τέλος, όπως χαρακτηριστικά σημειώθηκε, δύο σενάρια είναι ανοιχτά - το "κακό" σενάριο προβλέπει την απόρριψη του κατηγορητηρίου και την ενίσχυση της αλαζονικής διάθεσης που επέδειξε η κυβέρνηση Ερντογάν, καθώς η είσοδος της μαντήλας στα Πανεπιστήμια θεωρήθηκε ως εξαιρετικά ριζοσπαστική πράξη, ανάλογη της οποίας ούτε ο ακραία ισλαμιστής ηγέτης \Ν. Ερμπακάν\ δεν είχε αποτολμήσει. Το "καταστροφικό" σενάριο προβλέπει την αποδοχή του κατηγορητηρίου και τη διολίσθηση της Τουρκίας στη δίνη μιας πολιτικής περιπέτειας, το τέλος της οποίας είναι άδηλο.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε πάταγο, η έκβασή της είναι αβέβαιη, η οικονομία της χώρας υπέστη τη βουτιά του Χρηματιστηρίου, ενώ η πολιτική αστάθεια φαίνεται πως θα εγκατασταθεί στην κεντρική σκηνή της χώρας για πολλούς μήνες. Παράλληλα, η ευρωτουρκική πορεία της χώρας ουσιαστικά αναστέλλεται (καθώς οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις θα μετακυλιστούν στον "επόμενο τόνο"), ενώ η Λευκωσία με ανησυχία διαβλέπει, ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στο Κυπριακό, λόγω των εσωτερικών αναταράξεών της.
Οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις, κατά ορισμένους αναλυτές είχαν ως εστία ανάφλεξης το κυβερνητικό νομοσχέδιο που επέτρεψε τη χρήση της μαντήλας στα Πανεπιστήμια. Κατά άλλους αναλυτές, η δίωξη στελεχών της εθνικιστικής οργάνωσης Εργκένεκον (που φαίνεται να έχει τις άκρες της στο βαθύ κράτος) ήταν το έναυσμα για την δηλητηριώδη αντεπίθεση των Κεμαλιστών μέσω της προσφυγής του εισαγγελέα. Σε κάθε περίπτωση η έκβαση της υπόθεσης είναι αβέβαιη, καθώς το Συνταγματικό Δικαστήριο (που καλείται να εξετάσει το παραδεκτό ή μη της προσφυγής στα τέλη της ερχόμενης βδομάδας) είναι το ίδιο που είχε απορρίψει την κυβερνητική μεθόδευση για την Προεδροποίηση του Αμπντουλάχ Γκιούλ την περασμένη άνοιξη, προκαλώντας τη διενέργεια πρόωρων εκλογών. Συνυπολογίζοντας επομένως, ότι η σχετική απόφαση πρέπει να ληφθεί με 7 ψήφους σε σύνολο 11 μελών της Ολομέλειας του δικαστηρίου και επίσης, ότι 8 δικαστές διορίστηκαν από τον πρώην πρόεδρο Αχμέτ Σεζέρ (σκληρό Κεμαλιστή) οι πιθανότητες αποδοχής ή απόρριψης του κατηγορητηρίου είναι ισομοιρασμένες.
Το πολιτικό αδιέξοδο
Η παρέμβαση του εισαγγελέα επικρίθηκε από την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ ως δικαστική επέμβαση στην πολιτική λειτουργία μιας δημοκρατίας,ενώ η κυβέρνηση αναζητά τρόπους διαφυγής. Μια πρώτη προσπάθεια τροποποίησης του Συντάγματος - κατά τρόπο ώστε η κήρυξη ενός κόμματος εκτός νόμου να χρειάζεται επιπλέον την έγκριση της Βουλής - απέτυχε, αφού το κόμμα του \Ντεβλέτ Μπαχτσελί\ αρνήθηκε να στηρίξει την πρόταση και η τελευταία δεν έλαβε την απαιτούμενη ενισχυμένη πλειοψηφία. Η προκήρυξη πρόωρων εκλογών, σε αυτή τη φάση φαίνεται να αποκλείεται από τον Τ. Ερντογάν, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τα ηγετικά κλιμάκια του ΑΚΡ εξετάζουν την ίδρυση ενός νέου κόμματος, στο οποίο όμως (εφόσον γίνει αποδεκτό το κατηγορητήριο του εισαγγελέα) δεν θα μπορεί να προεδρεύσει ο νυν πρωθυπουργός...
Στην Τουρκία, οι περισσότεροι αναλυτές μιλούν για ένα νέο "δικαστικό πραξικόπημα" που έχει βρει την υποστήριξη του \Ντ. Μπαϋκάλ\ και το οποίο περιφρονεί την έκφραση της λαϊκής βούλησης που απέδωσε 47% στον Τ. Ερντογάν και το κόμμα του. Υπάρχουν όμως και οι αντίθετοι, αυτοί που υποστηρίζουν ότι το ΑΚΡ πρέπει να τεθεί εκτός νόμου και που παραπέμπουν στο παράδειγμα του Χίτλερ (που είχε τη λαϊκή στήριξη) για να απαντήσουν στο επιχείρημα της λαϊκής ψήφου.
Δύο σενάρια - το κακό και το καταστροφικό...
Κατά τη διαδικασία, εφόσον το Συνταγματικό δικαστήριο κρίνει αποδεκτή την προσφυγή του εισαγγελέα, το ΑΚΡ θα πρέπει να παρουσιάσει τη θέση του εντός ενός μήνα, ενώ η συνολική διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει αρκετούς μήνες. Στην περίπτωση εξάλλου, που το 162σελιδο κατηγορητήριο του εισαγγελέα κριθεί βάσιμο, εξέχοντες νομικοί της Τουρκίας αμφισβητούν τη δυνατότητα δίωξης του Αμπντουλάχ Γκιούλ, αφού ο πρόεδρος της χώρας μπορεί να διωχθεί μόνον με την κατηγορία της προδοσίας.
Σύμφωνα με Τούρκους αναλυτές τέλος, η προσφυγή του εισαγγελέα είναι ήδη πολλαπλά επιζήμια για την Τουρκία. Σε πολιτικό επίπεδο, η λειτουργία της τουρκικής δημοκρατίας δέχθηκε ένα ισχυρό πλήγμα με πολλαπλές παρενέργειες στις εντυπώσεις της ευρωπαϊκής κοινωνίας, η οποία αντιμετώπιζε ήδη με καχυποψία τον τουρκικό παράγοντα. Σε οικονομικό επίπεδο, η πολιτική αστάθεια εκτιμάται πως θα προκαλέσει κύματα φυγής στους διεθνείς επενδυτές, ενώ ήδη το χρηματιστήριο μπήκε σε μια πτωτική κούρσα. Στο εσωτερικό της χώρας τέλος, όπως χαρακτηριστικά σημειώθηκε, δύο σενάρια είναι ανοιχτά - το "κακό" σενάριο προβλέπει την απόρριψη του κατηγορητηρίου και την ενίσχυση της αλαζονικής διάθεσης που επέδειξε η κυβέρνηση Ερντογάν, καθώς η είσοδος της μαντήλας στα Πανεπιστήμια θεωρήθηκε ως εξαιρετικά ριζοσπαστική πράξη, ανάλογη της οποίας ούτε ο ακραία ισλαμιστής ηγέτης \Ν. Ερμπακάν\ δεν είχε αποτολμήσει. Το "καταστροφικό" σενάριο προβλέπει την αποδοχή του κατηγορητηρίου και τη διολίσθηση της Τουρκίας στη δίνη μιας πολιτικής περιπέτειας, το τέλος της οποίας είναι άδηλο.
