Υπεκφυγή ή αυτοκριτική;

Στην κωμωδία «Johnny Stecchino», ο Ρομπέρτο Μπενίνι υποδύεται τον Ντάντε, κάτοικο της Ρώμης που επισκέπτεται για πρώτη φορά τη Σικελία. Στον σιδηροδρομικό σταθμό του Παλέρμο τον υποδέχεται ένας σοφέρ –μαφιόζος όπως διαπιστώνουμε στη συνέχεια– ο οποίος, ενώ κατευθύνονται προς το κέντρο, του εξηγεί πώς έχουν τα πράγματα.

Το Παλέρμο, του λέει, είναι μια ωραιότατη πόλη αλλά για κακή της μοίρα κουβαλάει τρεις πληγές. Για τις δύο πρώτες ευθύνεται η φύση: είναι το ηφαίστειο της Αίτνας, που κάθε τόσο σπέρνει την καταστροφή, και η ξηρασία του εδάφους. Αλλά υπάρχει και μια τρίτη, πολύ χειρότερη, για την οποία φταίνε αποκλειστικά οι άνθρωποι, μια πληγή που εξευτελίζει τη Σικελία στα μάτια όλου του κόσμου: il traffico! (το κυκλοφοριακό).

Αυτή τη σκηνή θυμήθηκα διαβάζοντας άρθρα επί άρθρων για τις συζητήσεις που γίνονται μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ μετά την ήττα στις εκλογές. Γενικεύοντας, θα χαρακτήριζα τα περισσότερα εκθέσεις ιδεών, όπου διατυπώνονται μεγαλόστομα κοινοτοπίες, όπως λ.χ. ότι «θα πρέπει να είμαστε ανοιχτοί στην κοινωνία», όταν δεν έχει υπάρξει ποτέ πολιτικός που είπε το αντίθετο. Σε άλλα διατυπώνονται εύστοχες παρατηρήσεις για διάφορα προβλήματα, όπως λ.χ. η δυσαναλογία ανάμεσα στο κόμμα και τον ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση. Αλλά το ίδιο ισχύει για το ηφαίστειο, την ξηρασία και το κυκλοφοριακό στο Παλέρμο.

Πράγματι είναι προβλήματα. Ο Μπενίνι όμως θέλει να μας πει το εξής διαφορετικό: ότι μερικές φορές παραδεχόμαστε κάτι για να αποσιωπήσουμε κάτι άλλο, πολύ πιο σημαντικό. Κάτι που θα θέλαμε να ξεχαστεί. Δέχομαι ότι αραιά και πού έχει ακουστεί ότι «έγιναν» λάθη (από μόνα τους;) χωρίς όμως να διευκρινίζεται ποια ακριβώς.

Δέχομαι επίσης ότι ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ αναφέρθηκε σε «αυταπάτες», αλλά θα περίμενα στις συζητήσεις για το τι πήγε στραβά οι αυταπάτες αυτές να οριστούν και να αναλυθούν. Εξ όσων γνωρίζω –και δεν αποκλείεται να μου ξέφυγαν πράγματα– δεν μνημονεύονται καν. Οσα είπαμε και κάναμε, νερό κι αλάτι δηλαδή. Κοιτάμε μπροστά! Ενα σύνθημα που δηλώνει αγωνιστικότητα και αποκρύπτει την υπεκφυγή.

Για να προλάβω μια εύλογη ένσταση, είναι αλήθεια ότι τα κόμματα, και μάλιστα τα κόμματα εξουσίας, δεν εξομολογούνται τις αμαρτίες τους δημοσίως. Αν μη τι άλλο, θα το εκμεταλλευτούν οι αντίπαλοί τους που ενδέχεται να βαρύνονται για μεγαλύτερες. Αλλά αυτό που με ανησυχεί και κυρίως με θλίβει είναι η τάση των αριστερών γενικότερα, και όχι μόνο των πολιτικών, να μιλάνε αποκλειστικά για ό,τι τους συμφέρει. Και δεν εννοώ ότι θα έπρεπε να αυτομαστιγωθούν ομαδικά στην πλατεία Συντάγματος μπροστά στις κάμερες του ΣΚΑΪ.

Οποτε όμως είμαστε μεταξύ μας και κανείς δεν μας ακούει, όλοι οι του ΣΥΡΙΖΑ γνωστοί μου, μα όλοι τους, με μία (1) τιμητική εξαίρεση, θα αποφύγουν όπως ο διάβολος το λιβάνι να μιλήσουν για τη συγκυβέρνηση με τον Καμμένο και κυρίως για τις περιβόητες «αυταπάτες». Δεν θα τις αρνηθούν αν κάποιος τις μνημονεύσει, αλλά θα περάσουν αμέσως στο επόμενο θέμα που φυσικά είναι η εγκληματική πολιτική της Νέας Δημοκρατίας.

Πίσω απʼ αυτή την αμυντική τακτική βρίσκεται η εξής διαδεδομένη πεποίθηση: τα λάθη της Αριστεράς δεν γεννούν δύσκολα ερωτήματα για τους αριστερούς· απλώς καθυστερούν την άφιξη στον παράδεισο όπου τα ερωτήματα δεν θα απαγορεύονται αλλά δεν θα προκύπτουν εφόσον όλοι θα είμαστε αυτό που πρέπει να είμαστε.

Ας επιστρέψουμε στον επίγειο και πεπτοκότα κόσμο μας. Οταν άκουσα τον Αλέξη Τσίπρα να υπαινίσσεται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα μετεξελιχθεί σε μια σοσιαλδημοκρατία πραγματικά αριστερή, είπα μέσα μου, «απʼ το στόμα του και στου Θεού τ’ αυτί». Επειδή όμως στο ενεργητικό του έχουν καταγραφεί υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν και οι οποίες ωφέλησαν τον ίδιο ενώ ζημίωσαν όσους τον πίστεψαν, καλό θα ήταν να δείξει έμπρακτα ότι τη φορά αυτή δεν δημαγωγεί.

Και το καλύτερο δείγμα είναι να αποδεχθεί ότι για να πετύχει το εγχείρημα δεν αρκεί η αλίευση προσώπων με «προοδευτικό» παρελθόν που θα λειτουργήσουν ως μπεσατζήδες (για όσους αγνοούν τον όρο, μπεσατζής ήταν κάποιος που στεκόταν στην πόρτα ενός καταστήματος και παρακινούσε τους περαστικούς να μπουν μέσα και να ψωνίσουν).

Διότι ο τοκετός της μεγάλης προοδευτικής παράταξης θα είναι, και δεν μπορεί παρά να είναι μια πράξη επώδυνης αυτογνωσίας για τον ΣΥΡΙΖΑ και όχι άλλη μια έξυπνη κίνηση στη σκακιέρα της πολιτικής προς ίδιον όφελος, δηλαδή πώς θα καθίσουμε ξανά στην καρέκλα της εξουσίας που τόσο μας άρεσε την πρώτη φορά.

Οσο για τους προοδευτικούς που έσπευσαν στο κάλεσμα του ΣΥΡΙΖΑ, μερικοί εκ των οποίων είναι όντως άξιοι άνθρωποι και έχουν δώσει πολλά, θα τους συμβούλευα να κάνουν κάτι που έχουν κάνει στο παρελθόν και γιʼ αυτό τους τιμώ: να διατυπώσουν τα άβολα ερωτήματα τα οποία οι ένοικοι της Κουμουνδούρου προσπαθούν πάση θυσία να αποφύγουν.