Ενώπιον μιας νέας «εθνικής ήττας»;

Φίλιππος Σαββίδης, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2021-04-24

Το Κυπριακό βρίσκεται στο χειρότερο σημείο από την τουρκική εισβολή του 1974. Οι προοπτικές λύσης - επανένωσης απομακρύνονται και μια νέα «εθνική ήττα» είναι πιο ορατή από ποτέ.

Οι προσδοκίες για σπάσιμο του αδιεξόδου και γεφύρωσης του χάσματος στην άτυπη πενταμερή έχουν ψαλιδιστεί. Το καλύτερο που αναμένεται είναι μια φόρμουλα διατήρησης ζωντανής της διαδικασίας. Η τουρκική πλευρά, εκμεταλλευόμενη τα λάθη και την ατολμία της ελληνοκυπριακής πλευράς, την απογοήτευση μεγάλου μέρους της τουρκοκυπριακής κοινότητας και την κόπωση του ευρωπαϊκού και του διεθνούς παράγοντα, προσέρχεται στη συνάντηση με «νέες ιδέες» για «δύο κράτη».

Ανασκοπώντας τα τελευταία είκοσι χρόνια, που το Κυπριακό βρέθηκε δύο φορές μια ανάσα πριν από τη λύση, βλέπουμε καθαρά τις συνέπειες της μη λύσης:

Ετος 2004: Με μοχλό την πολιτική του Ελσίνκι και καταλύτη την πορεία ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ και την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, φτάσαμε στο Σχέδιο Ανάν που οδηγούσε σε επανένωση της Κύπρου εντός ΕΕ. Τα όποια μειονεκτήματά του αντιμετωπίζονταν αποτελεσματικά από τη δυναμική της επανένωσης και της συμμετοχής στις ευρωπαϊκές διαδικασίες. Τρία χρόνια μετά τη λύση θα ολοκληρωνόταν η επιστροφή εδαφών, συμπεριλαμβανομένων της Μόρφου και της Αμμοχώστου και θα αποχωρούσαν τα τουρκικά στρατεύματα με εξαίρεση έναν μικρό αριθμό, η συνέχιση της παρουσίας του οποίου θα επανεξεταζόταν το 2018. Η κατάληξη της προσπάθειας αυτής είναι γνωστή: οι Ελληνοκύπριοι απέρριψαν το σχέδιο λύσης και οι Τουρκοκύπριοι το αποδέχτηκαν.

Ετος 2017: Με τον μετριοπαθή Μουσταφά Ακιντζί στο τιμόνι των Τουρκοκυπρίων αναπτερώθηκαν οι ελπίδες για λύση. Επειτα από σκληρές διαπραγματεύσεις οδηγηθήκαμε στο «Πλαίσιο Γκουτέρες» το οποίο, μεταξύ άλλων, υιοθετούσε την ανάγκη προσαρμογής του χάρτη που κατατέθηκε από την τουρκοκυπριακή πλευρά για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των Ελληνοκυπρίων και να διασφαλιστεί η επιστροφή, εκτός της Αμμοχώστου, και της Μόρφου. Στο κρίσιμο κεφάλαιο «Ασφάλεια - Εγγυήσεις», ο Γκουτέρες διατύπωσε πειστικά ότι ένα σύστημα με δικαίωμα μονομερούς επέμβασης δεν θα ήταν βιώσιμο ούτε αποδεκτό. Πρότεινε τη δραστική μείωση των στρατευμάτων από την πρώτη μέρα εφαρμογής της λύσης και την αναθεώρηση των Συνθηκών Συμμαχίας και Εγγυήσεως, κάτι που η Αγκυρα έδειχνε έτοιμη να αποδεχτεί. Ωστόσο, στο παρά πέντε η συμφωνία ναυάγησε. Ο Γενικός Γραμματέας, επιμερίζοντας τις ευθύνες και στις δύο πλευρές, ευχήθηκε με δραματικό τρόπο «καλή τύχη στους ανθρώπους της Κύπρου, στον Βορρά και στον Νότο».

Τρία χρόνια μετά, ο μετριοπαθής Μουσταφά Ακιντζί έχασε την ηγεσία των Τουρκοκυπρίων και στη θέση του εκλέχτηκε ο σκληροπυρηνικός Ερσίν Τατάρ. Το χάσμα μεταξύ των δύο κοινοτήτων διευρύνθηκε. Η Τουρκία σκλήρυνε τη στάση της. Στο ελεύθερο τμήμα της Κύπρου η διαφθορά έχει διαβρώσει το σύστημα διακυβέρνησης καθορίζοντας τις αποφάσεις και οδηγώντας το κύρος και την αξιοπιστία της ελληνοκυπριακής πλευράς στο ναδίρ.

Ενώ το 2004 ήταν δεδομένη η επιστροφή της Μόρφου και της Αμμοχώστου, το 2017 έγινε σκληρή προσπάθεια για να συμπεριληφθεί η Μόρφου στα εδάφη που θα επιστρέφονταν. Το 2021 χάνεται η Μόρφου ενώ κινδυνεύει να χαθεί και η Αμμόχωστος. Η Τουρκία συνεχίζει να αλωνίζει στην κυπριακή ΑΟΖ, ακυρώνοντας την ερασιτεχνική πολιτική της Λευκωσίας η οποία διαβεβαίωνε ότι η ΑΟΖ ήταν θωρακισμένη και η τουρκική πολιτική για την Αμμόχωστο μπλόφα. Η δε πολιτική των «τριμερών συνεργασιών» στην πράξη αποδείχτηκε έωλη και αναποτελεσματική. Παράλληλα, συνεχίζεται η αλλοίωση του δημογραφικού και πολιτισμικού χαρακτήρα των κατεχομένων, οι ελληνοκυπριακές περιουσίες εξακολουθούν να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και δεν έχει φύγει ούτε ένας τούρκος στρατιώτης.

Το πιο πάνω πλαίσιο, χωρίς δραματική αλλαγή των δεδομένων και τολμηρές και πειστικές πρωτοβουλίες από την ελληνοκυπριακή πλευρά, μπορεί να οδηγήσει σε μια δεύτερη «εθνική ήττα» στην Κύπρο. Η «νέα πραγματικότητα» που θα διαμορφωθεί θα θέσει υπό διαρκή ομηρεία το ελεύθερο τμήμα του νησιού και την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας. Θα είναι, δε, μια μόνιμη απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή και πηγή έντασης εντός και εκτός Κύπρου.

Θέματα επικαιρότητας: Κυπριακό

Το κενό της παγωμένης διένεξης

Κυριάκος Πιερίδης, 2024-01-28

Από το βήμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου...

Περισσότερα

Νέα πρωτοβουλία με αμυδρές ελπίδες

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-12-23

Το 2023 κλείνει με αμυδρές ελπίδες για το Κυπριακό. Κατά το...

Περισσότερα

Πού βαδίζει ο Χριστοδουλίδης με το Κυπριακό;

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-05-27

Στους τρεις μήνες αφότου ανέλαβε την εξουσία, ο νέος πρόεδρος...

Περισσότερα

Η δύναμη των πολιτών στη μοιρασμένη Κύπρο

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-04-15

Αυτές τις ημέρες του Πάσχα, πριν από 20 χρόνια, άνοιξε το...

Περισσότερα

Το Κυπριακό από την οπτική των Ευρωπαίων

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-03-25

Στις Βρυξέλλες κυκλοφορούν δύο παράλληλες αναγνώσεις γύρω...

Περισσότερα

Τι θα κάνει με το Κυπριακό ο νέος Κύπριος πρόεδρος;

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-10-23

Η ανάληψη πρωτοβουλίας για επιστροφή στο τραπέζι του ΟΗΕ...

Περισσότερα

Η λύση του Κυπριακού ξεθωριάζει

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-10-02

Οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας οξύνονται συνεχώς και πλέον...

Περισσότερα

Με «ήσυχη συνείδηση» στη διχοτόμηση;

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-07-23

Τις ημέρες των επετείων του μαύρου Ιούλη του ’74, ο πρόεδρος...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

Σπύρος Δανέλλης

Ψηφαλάκια ή γνώση και ικανότητες;

Σπύρος Δανέλλης, 2024-04-24

Τον Φεβρουάριο του 2014, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, η κυβέρνηση...

Θόδωρος Τσίκας

Οι «κόκκινες γραμμές» Ισραήλ-Ιράν

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-20

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα χτυπήματα μεταξύ Ιράν και...

×
×