Τις πυρκαγιές πυροδοτεί η απουσία πρόληψης και σχεδιασμού

Χθες ήταν η πυρκαγιά στη Δυτική Αττική και στην Κορινθία που κατέστρεψε περισσότερα από 20 χιλιάδες στρ. δάσους, σήμερα είναι στη Βόρεια Αττική, στη Βαρυμπόμπη, αλλά και στη Βόρεια Εύβοια. Την ώρα που γράφω, οι πυρκαγιές εξακολουθούν το καταστροφικό τους έργο, έχοντας την ίδια εικόνα, τόσο στην πρόκλησή τους όσο και στην εξέλιξή τους.

Τα αίτια που τις προξενούν και τις επεκτείνουν είναι δεδομένα:

α) Η σύνθεση της χλωρίδας των μεσογειακών δασικών οικοσυστημάτων, που είναι πυρόφιλη και είναι βέβαια υπόθεση της φύσης. Αν, δε, συνδυαστεί και με τα ξερά χόρτα και τα υπολείμματα των ανοιξιάτικων αγροτικών καλλιεργειών και δραστηριοτήτων, τότε η κατάσταση γίνεται εκρηκτική και

β) Οι καιρικές συνθήκες, που κι αυτές είναι υπόθεση της φύσης και αναμενόμενες. Καλοκαίρι χωρίς υψηλές θερμοκρασίες και μελτέμια δεν υπάρχει στην Ελλάδα.

Αν προστεθεί ότι πάνω από το 90% των δασών είναι σήμερα χωρίς διαχειριστική έκθεση και το 100% χωρίς καθαρισμό και ουσιαστική φύλαξη, τότε προστίθεται ακόμη ένα πρόβλημα.

Αυτό όμως που επηρεάζει καθοριστικά την εξέλιξη και τις καταστροφές που προξενούνται είναι η συμπεριφορά της πολιτείας, που θεωρεί την καταστολή ως αποκλειστικό εργαλείο αντιμετώπισης των πυρκαγιών, εξαφανίζοντας ουσιαστικά την πρόληψη και την έγκαιρη επέμβαση. Βέβαια, η πυρκαγιά της Βόρειας Αττικής είχε και μια άλλη ιδιαιτερότητα: ήταν σε μια περιαστική δομημένη περιοχή με πυκνή βλάστηση χαλεπίου πεύκης. Κι εδώ μπαίνει το ερώτημα: Είναι δυνατόν σε μια περιοχή με αυτά τα χαρακτηριστικά να μην υφίσταται διαχείριση με γνώμονα την πρόληψη και την έγκαιρη επέμβαση; Ασφαλώς και δεν μιλάμε για κατάργηση της εναέριας δασοπυρόσβεσης, όταν μάλιστα σε συνδυασμό με την αλλαγή του κλίματος η πιθανότητα να ζήσουμε στο εγγύς μέλλον καταστροφικές πυρκαγιές είναι εξαιρετικά μεγάλη. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί μονόδρομο, πόσο μάλλον όταν σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, σε δύσβατες περιοχές και σε νυχτερινές ώρες δεν υπάρχει και καμία δυνατότητα επέμβασης.

Ενας σωστός σχεδιασμός προστασίας από τις πυρκαγιές πρέπει να στηρίζεται κυρίως στην πρόληψη και δευτερευόντως στην καταστολή. Επιτυχής πρόληψη είναι αυτή που μειώνει μέχρι μηδενισμού τις πιθανότητες ανάφλεξης. Επιτυχής καταστολή υπάρχει όταν μέσα σε 10-15 λεπτά από την έναρξη του επεισοδίου της φωτιάς γίνει επέμβαση. Ειδικά για την περιοχή της Βόρειας Αττικής, αλλά και τις υπόλοιπες, επειδή την επόμενη ημέρα η δόμηση θα ασκεί πίεση, πρέπει άμεσα οι καείσες δασικές εκτάσεις να καταγραφούν και να κηρυχθούν αναδασωτέες. Ταυτόχρονα βέβαια, χρησιμοποιώντας τα καμένα, να γίνουν άμεσα τα απαραίτητα αντιδιαβρωτικά έργα.

Αναμφίβολα δεν μπορούμε να ρίχνουμε μονίμως το βάρος της αντιμετώπισης των πυρκαγιών στον ηρωισμό και στην αυτοθυσία του προσωπικού της δασοπυρόσβεσης. Η απάντηση για τη δασοπυροπροστασία υπάρχει και στα συρτάρια του υπουργείου Περιβάλλοντος σε δύο πορίσματα, ένα ομόφωνο διακομματικό του 1992 και ένα της Επιτροπής GOLDAMER του 2019, τα οποία δυστυχώς αγνοούνται.