Ώρα για «αποφασιστική διπλωματία» στο άλυτο Κυπριακό

Κυριάκος Πιερίδης, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2021-12-12

Τέλος στον φαύλο κύκλο των αλυσιδωτών παρενεργειών που προκαλεί το άλυτο Κυπριακό αποφάσισαν να δώσουν συντονισμένα η Ευρωπαϊκή Ενωση και ο ΟΗΕ, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια συγκροτημένη πολιτική πρωτοβουλία επίλυσης. Στις Βρυξέλλες και τη Νέα Υόρκη ωριμάζει πια η ιδέα ότι πρέπει να αναλάβουν από τώρα πολιτική δράση, που στον κατάλληλο χρόνο να εξελιχθεί σε πλήρη και αποφασιστική πρωτοβουλία. Το μήνυμα που διαβιβάζουν στο διπλωματικό παρασκήνιο προς όλους είναι: όχι άλλα παιχνίδια με μηδενικό αποτέλεσμα! Μόνιμη λύση, συνεργασία και σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Γιατί τώρα; Επειδή η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο! Μια νέα κλιμάκωση των αντιδράσεων της Τουρκίας (Βαρώσι - ΑΟΖ) είναι ορατή, η κατάσταση εντός Κύπρου με ευθύνη των Αναστασιάδη - Τατάρ κατρακυλά ραγδαία στη διχοτόμηση και τα Συμβούλια της Ε.Ε. δεν αντέχουν άλλο αδιέξοδες συζητήσεις. Βρισκόμαστε στην αρχή μιας στρατηγικής αναθεώρησης της διεθνούς κοινότητας με την Κύπρο; Αυτό θα οικοδομηθεί σταδιακά τους επόμενους μήνες με στόχο το 2023.

Τη στρατηγική μετατόπιση επιχειρεί πρώτος ο ύπατος εκπρόσωπος Ζοζέπ Μπορέλ και αυτό φαίνεται μέσα από το «έγγραφο επιλογών» που κυκλοφόρησε και θα συζητηθεί στο Συμβούλιο Υπουργών τη Δευτέρα (13/12). Ο Μπορέλ δείχνει πως κάθε άλλο παρά ενδιαφέρεται να συνεχιστεί η ίδια συζήτηση «περί μέτρων» που γίνεται εδώ και μήνες, όπως απαιτούν οι κυβερνήσεις Αναστασιάδη - Μητσοτάκη. Ο Ισπανός έχει γνώση των σοβαρών επιφυλάξεων πολλών κρατών-μελών – κι όχι μόνο των πλέον ισχυρών, όπως η Γερμανία, η Ιταλία και Ισπανία. Οι πλείστοι εταίροι βλέπουν αδιέξοδη μια συγκρουσιακή σχέση με την Τουρκία και δεν θέλουν μέτρα με άμεση ισχύ. Στην ουσία συμμερίζονται την άποψη Μπορέλ για σφαιρική θεώρηση της πολιτικής κατάστασης, σε σχέση τόσο με την Κύπρο όσο και με τη θετική ατζέντα της Τουρκίας.

Γι’ αυτό ο Μπορέλ καταγράφει στο έγγραφό του την ανάγκη για «αποφασιστική δράση της διπλωματίας», καθορίζοντας τρεις στόχους: (α) την επανάληψη των συνομιλιών για το Κυπριακό στη βάση της ΔΔΟ (Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας), την οποία όπως υπογραμμίζει «θεωρεί ακόμα εφικτή» (β) τη «διατήρηση της δέσμευσης της Ε.Ε. για μια αμοιβαία επωφελή εταιρική σχέση» με την Τουρκία και σε άμεσο χρόνο (γ) την αποφυγή «αρνητικής κλιμάκωσης».

Τι γίνεται με τα μέτρα σε βάρος της Τουρκίας; Στο έγγραφο Μπορέλ γίνεται αναφορά, αλλά ο ύπατος εκπρόσωπος δεν βλέπει επί της ουσίας να υπάρχει ομοφωνία.

Οι επιλογές για «μέτρα» είναι πενιχρές και συνοψίζονται σε 2-3 αράδες του όλου εγγράφου:

● περιοριστικά μέτρα σε βάρος ατόμων και οντοτήτων,

● περαιτέρω περικοπή προενταξιακής βοήθειας,

● περιορισμοί στην εκταμίευση άλλης οικονομικής βοήθειας

● περικοπές από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Στο έγγραφο ο ύπατος εκπρόσωπος δεν αδιαφορεί για τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας στο Βαρώσι, τις οποίες χαρακτηρίζει «παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου». Ομως, το όλο περιεχόμενο του εγγράφου διαπνέεται από εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Ο Μπορέλ βάζει στο τραπέζι των «27» για πρώτη φορά όλα τα στοιχεία για μια κατεξοχήν πολιτική συζήτηση για το Κυπριακό και το τραγικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται εδώ και 5 χρόνια, ζητώντας –υπογραμμίζει– «αποφασιστική διπλωματία».

Γίνεται μάλιστα και συγκεκριμένος για το πού πρέπει να κινηθεί η διπλωματία: σε άμεσο στάδιο «να εκτονωθεί η ένταση γύρω από το ζήτημα των υδρογονανθράκων», δηλαδή να βρεθεί συμφωνημένος τρόπος για «τη διαχείριση των ενεργειακών πηγών» με βάση προτάσεις που ήδη έχουν κατατεθεί. Μάλιστα, ο ύπατος εκπρόσωπος δεν το κρύβει πως όλα αυτά χρειάζεται να υπαχθούν κάτω από τη νέα και πραγματιστική θεώρηση: «την ενεργειακή μετάβαση με βάση την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», που συνιστά υποχρέωση για την Κύπρο μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Με λίγα λόγια, ο Μπορέλ υποδεικνύει τη στρατηγική οδό για την επίλυση των προβλημάτων: αυτό που για 5 χρόνια εξελίχθηκε σε πηγή έντασης –το φυσικό αέριο– να εκτονωθεί με ενδιάμεση συμφωνία, ενταγμένη σε ένα ευρύτερο πλαίσιο για επανεκκίνηση των συνομιλιών για την Κύπρο και προώθηση της θετικής ατζέντας της Τουρκίας. Επιπρόσθετα, ο Μπορέλ παίρνει σαφείς αποστάσεις από όσα συμβαίνουν στην Κύπρο με ευθύνη των Κυπρίων και προτείνει δικοινοτική συνεργασία και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Γράφει συγκεκριμένα: «Η Ε.Ε. πρέπει να συνεχίσει να υποστηρίζει την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα και την επανένωση για να διασφαλίσει το κοινό ευρωπαϊκό μέλλον των Κυπρίων», η δε κυπριακή κυβέρνηση «να υιοθετήσει συμπεριληπτική (inclusive) πολιτική για την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα. Πρόκειται για ευθεία κριτική και προς τη Λευκωσία για την αποξενωτική στάση που εφαρμόζει έναντι της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας, ήδη από την εποχή Ακιντζί.

Η όλη προσέγγιση Μπορέλ έχει κάνει άνω - κάτω την κυπριακή κυβέρνηση γιατί δεν γνωρίζει πού θα οδηγηθούν αυτού του είδους οι συζητήσεις. Το μόνο που αφήνουν να διαρρεύσει προς τα εγχώρια ΜΜΕ είναι η δήθεν λίστα επιλογών και όχι το πολιτικό σκεπτικό Μπορέλ. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά ο Κύπριος πρόεδρος και ο ΥΠΕΞ Ν. Χριστοδουλίδης ουδέποτε επέτρεψαν μια στρατηγικού τύπου συζήτηση στα Συμβούλια. Σκοπίμως κρατούν το Κυπριακό έξω από το ευρωπαϊκό τραπέζι ως δικό τους «εθνικό θέμα» και απλώς ανεμίζουν τη σημαία των «κυρώσεων», συνεπικουρούμενοι από τον ΥΠΕΞ της Ελλάδας Ν. Δένδια.

Ομως, ο Ζ. Μπορέλ θεωρεί ανυπόφορη την τακτική της Λευκωσίας, την οποία αποδοκιμάζουν και πολλοί άλλοι στο Συμβούλιο, ιδίως όταν ακούν τους υπαινιγμούς Χριστοδουλίδη ή λαμβάνουν αναφορές για τις εσωτερικές τοποθετήσεις Αναστασιάδη ότι παρακινούνται από τα οικονομικά συμφέροντά τους και χαϊδεύουν την Τουρκία. Επιπρόσθετα, ο Ζ. Μπορέλ βρίσκεται εδώ και μήνες σε στενή συνεργασία με τον ΟΗΕ για την επιδεινούμενη κατάσταση στην Κύπρο και έχει πλήρη γνώση γεγονότων εντός Κύπρου που ωθούν την κατάσταση βαθύτερα στη διχοτόμηση.

Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες είναι χολωμένος για τη μεθόδευση Αναστασιάδη να στήσει «τείχος» στα 200 χλμ. της διαχωριστικής γραμμής, κατά το πρότυπο του Ισραήλ με τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη (συρματοπλέγματα, κάγκελα, μπάρες ελέγχου κοκ). Την ερμηνεύει ως «σκληρό σύνορο» για να εμποδίζει τις δυνατότητες επικοινωνίας Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων πολιτών και θεωρεί πρόσχημα τα όσα ισχυρίζεται η Λευκωσία για ανακοπή παράτυπων μεταναστών.

Το ποτήρι ξεχείλισε όταν το υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε πρόσφατα αξιωματούχο της UNFICYP και του παρουσίασε χάρτη διαμοιρασμού της νεκράς ζώνης με την τοποθέτηση διαφόρων τύπων φραγμών. Ο αξιωματούχος του ΟΗΕ είχε οδηγίες από τη Νέα Υόρκη αυτή τη φορά να αντιδράσει με ασυνήθιστη διπλωματικά γλώσσα, προειδοποιώντας ανοιχτά ότι όλα όσα κάνει η κυπριακή κυβέρνηση στη νεκρά ζώνη συνιστούν σοβαρή παραβίαση του status quo, εμποδίζουν την αποστολή των κυανόκρανων και στέλνουν το λανθασμένο πολιτικό μήνυμα του διαχωρισμού. Ο αξιωματούχος επανέλαβε τη γραμμή Γκουτέρες ότι θεωρεί την ελεύθερη επικοινωνία των δύο Κοινοτήτων «ουσιώδη παράμετρο» στην προσπάθεια για επανένωση και προειδοποίησε ότι οι μονομερείς ενέργειες θα καταγραφούν στην επικείμενη έκθεση προς το Συμβούλιο Ασφαλείας. Δεν απέκλεισε μάλιστα, αν συνεχιστούν, να οδηγήσουν τον γενικό γραμματέα να επανεξετάσει την εντολή της UNFICYP στο νησί.

Θέματα επικαιρότητας: Κυπριακό

Το κενό της παγωμένης διένεξης

Κυριάκος Πιερίδης, 2024-01-28

Από το βήμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου...

Περισσότερα

Νέα πρωτοβουλία με αμυδρές ελπίδες

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-12-23

Το 2023 κλείνει με αμυδρές ελπίδες για το Κυπριακό. Κατά το...

Περισσότερα

Πού βαδίζει ο Χριστοδουλίδης με το Κυπριακό;

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-05-27

Στους τρεις μήνες αφότου ανέλαβε την εξουσία, ο νέος πρόεδρος...

Περισσότερα

Η δύναμη των πολιτών στη μοιρασμένη Κύπρο

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-04-15

Αυτές τις ημέρες του Πάσχα, πριν από 20 χρόνια, άνοιξε το...

Περισσότερα

Το Κυπριακό από την οπτική των Ευρωπαίων

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-03-25

Στις Βρυξέλλες κυκλοφορούν δύο παράλληλες αναγνώσεις γύρω...

Περισσότερα

Τι θα κάνει με το Κυπριακό ο νέος Κύπριος πρόεδρος;

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-10-23

Η ανάληψη πρωτοβουλίας για επιστροφή στο τραπέζι του ΟΗΕ...

Περισσότερα

Η λύση του Κυπριακού ξεθωριάζει

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-10-02

Οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας οξύνονται συνεχώς και πλέον...

Περισσότερα

Με «ήσυχη συνείδηση» στη διχοτόμηση;

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-07-23

Τις ημέρες των επετείων του μαύρου Ιούλη του ’74, ο πρόεδρος...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

Σπύρος Δανέλλης

Ψηφαλάκια ή γνώση και ικανότητες;

Σπύρος Δανέλλης, 2024-04-24

Τον Φεβρουάριο του 2014, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, η κυβέρνηση...

Θόδωρος Τσίκας

Οι «κόκκινες γραμμές» Ισραήλ-Ιράν

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-20

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα χτυπήματα μεταξύ Ιράν και...

×
×